Musimy jeszcze poczekać na „Sąd Ostateczny” Memlinga w Muzeum Narodowym w Gdańsku
Otwarcie nowej ekspozycji tryptyku „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga w Muzeum Narodowym w Gdańsku zostało przesunięte z planowanego pierwotnie terminu w końcu tego roku na pierwszy kwartał 2027 r. Powodem zmiany jest m.in. rozszerzenie zakresu badań konserwatorskich.
Dzieło Memlinga przez cały czas znajduje się w siedzibie Oddziału Sztuki Dawnej w Gdańsku
Od lutego 2025 roku prowadzone są prace badawcze i dokumentacyjne, których celem jest szczegółowa ocena stanu zachowania dzieła Memlinga. W ramach projektu wykonano badania mikroskopem skaningowym o wysokiej rozdzielczości Hirox oraz badania metodą interferometrii plamkowej, pozwalające wykryć niewidoczne defekty.
Kierowniczka Działu Marketingu i Wydawnictw Muzeum Narodowego w Gdańsku (MNG) Agnieszka Kochanowska poinformowała media, że dzieło Memlinga przez cały czas znajduje się w siedzibie Oddziału Sztuki Dawnej w Gdańsku i nie było nigdzie wywożone. Badania odbywają się na miejscu, gdzie przyjechała również Międzynarodowa Komisja Memlingowska.
– Jeszcze do końca grudnia tego roku będą trwały badania konserwatorskie oraz digitalizacja obrazu – planowany początkowo zakres badań został rozszerzony o skan RTG obrazu i ramy – przekazała.
Ukończone dzieło, załadowane wraz z innymi kosztownościami na galerę „San Matteo”, nigdy nie dotarło do miejsca przeznaczenia
Przedstawicielka muzeum wyjaśniła, że równolegle prowadzone są prace nad nową aranżacją wystawy oraz wykonaniem gabloty o najwyższej klasie bezpieczeństwa. Z tych względów udostępnienie dzieła publiczności zaplanowano na początek 2027 roku.
Po otwarciu ekspozycji tryptyk Memlinga pozostanie w Oddziale Sztuki Dawnej, jednak zmieni lokalizację – zostanie przeniesiony z piętra na parter, do osobnej sali pełniącej dawniej funkcję refektarza klasztoru franciszkańskiego. Zmiana ta ma na celu zwiększenie dostępności obrazu dla osób z niepełnosprawnościami oraz zapewnienie stałego, bezpośredniego nadzoru służb ochrony.
Kochanowska poinformowała, że dzieło zostanie umieszczone w nowoczesnej gablocie zabezpieczającej, a otoczenie ekspozycji uzupełnią materiały edukacyjne oraz siedziska dla zwiedzających.
Przez ostatnie dwa lata obraz znajdował się pod opieką Pracowni Konserwacji Muzeum w Oddziale Sztuki Dawnej, pracującej we współpracy z Getty Institute. Prowadzone analizy ramy, konstrukcji zawiasów oraz nowa dokumentacja RTG mają dostarczyć szczegółowych danych diagnostycznych dotyczących budowy technologicznej i poszczególnych warstw obrazu.
Tryptyk Memlinga jest jednym z najwybitniejszych i najlepiej zachowanych przykładów malarstwa niderlandzkiego na świecie. Pomimo ponad pięciusetletniej, burzliwej historii nigdy nie uległ większym zniszczeniom. Zachwyca intensywnością barw i bogactwem złożonych treści.
Dzieło powstawało w latach 1467–1473, a zamówił je bankier Angelo di Jacopo Tani. Obraz był przeznaczony do prywatnej kaplicy św. Michała, znajdującej się w kościele pw. św. Bartłomieja w miejscowości Badia Fiesolana koło Florencji.
Ukończone dzieło, załadowane wraz z innymi kosztownościami na galerę „San Matteo”, nigdy nie dotarło do miejsca przeznaczenia. Jego droga z niderlandzkiego portu Sluis została brutalnie przerwana w kwietniu 1473 r. na wysokości Dunkierki atakiem karaweli „Peter von Danzig”, dowodzonej przez gdańskiego kapra Paula Beneke.
Decyzją Beneke i trzech gdańskich patrycjuszy, współwłaścicieli karaweli, dzieło podarowano gdańskiemu kościołowi Najświętszej Maryi Panny (obecnie Bazylice Mariackiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny). Ze względu na wartość dzieła, konieczność zapewnienia odpowiednich warunków i opieki konserwatorskiej „Sąd Ostateczny” został przekazany do Muzeum Pomorskiego (od 1972 r. Muzeum Narodowego) w Gdańsku.
PAP/MB
