Nowa technologia przełomem w przeszczepie oka

Hiszpańscy specjaliści opracowali aparat perfuzyjny, który przedłuża żywotność pobranej ze zwłok gałki ocznej. Dzięki temu staje się możliwe przeszczepianie całego oka, z zachowaniem jego funkcjonalności, co wciąż się nie udawało z powodu szybko postępującej destrukcji jego tkanek.

Główny problem transplantacji gałki ocznej

W maju 2023 r. podjęto próbę transplantacji gałki ocznej w nowojorskim szpitalu NYU Langone. Zabieg przeprowadzono u 46-letniego pacjenta, któremu jednocześnie przeszczepiono fragment twarzy uszkodzonej na skutek porażenia prądem. Mężczyzna nie odzyskał wzroku, gdyż przeszczepiona od dawcy gałka oczna nie podjęła funkcji.

To jeden z głównych problemów w transplantacji gałki ocznej – gwałtowna destrukcja jej tkanek po pobraniu ze zwłok, w tym przede wszystkim siatkówki. To wewnętrza światłoczuła tkanka nerwowa oka, przekształcająca światło w impulsy nerwowe i przekazująca je do mózgu. Jest bardzo wrażliwa na wszelkie uszkodzenia i jest to główna przyczyna utraty wzroku.

Przełom w przeszczepie oka

Aby temu zapobiec, naukowcy z Barcelońskiego Instytutu Nauki i Technologii opracowali urządzenie perfuzyjne Eye-in-a-Care-Box (ECaBox), w którym po pobraniu od dawcy, gałkę oczną dłużej można przechowywać w dobrym stanie, zachowując jej żywotność i funkcjonalność. Aparat zastępując krew dostarcza tlen oraz składniki odżywcze, co daje lepsze efekty niż umieszczenie oka w niskiej temperaturze.

Z publikacji zamieszczonej w preprincie bioRxiv (to elektroniczne archiwum nierecenzowanych jeszcze tekstów naukowych) wynika, że ECaBox jest w stanie utrzymać gałkę oczna w dobrym stanie przez dobę, a siatkówka zachowuje zdolność reakcji na światło co najmniej przez 10 godzin – dwukrotnie dłużej niż wcześniej. Jest to już dość długi okres, znacznie zwiększający szansę udanego przeszczepu gałki ocznej. Muszą to jednak wykazać pierwsze eksperymenty na zwierzętach.

Jak przebiegały prace nad aparatem perfuzyjnym?

Zespół hiszpańskich badaczy pod kierunkiem Pia Cosmy pracuje nad aparatem perfuzyjnym od kilku lat. Najpierw rozpoczęto eksperymenty z gałkami ocznymi świń. Wykazały one, że nie wystarczy umieścić je w niskiej temperaturze 4 st. C. Po upływie doby ulegają degeneracji i nie są w stanie pełnić swej funkcji. Dopiero gałki oczne umieszczone w aparacie perfuzyjnym były w stanie przetrwać 24 godziny i odbierać światło.

Podobne efekty uzyskano z ludzki gałkami ocznymi. Od sześciu dawców pozyskano 12 gałek. Z każdej pary tylko jedną gałkę oczną umieszczona w aparacie perfuzyjnym. Ta, która znajdowała się w „pudełku na oko” była w stanie przetrwać dobę i po 10 godzinach zachowała sprawną siatkówkę. Barcelońscy naukowcy pracują teraz nad tym, żeby ECaBox był jak najmniejszy i bez trudu można było go przenosić i umieszczać na sali operacyjnej.

PAP/NZ