Jednego kontrkandydata Marine Le Pen mniej. W tle oskarżenie o przemoc fizyczną
Philippe Brun, 34-letni deputowany socjalistyczny i jeden z pretendentów do reprezentowania umiarkowanej francuskiej lewicy w wyborach prezydenckich w 2027 r., został zawieszony przez Partię Socjalistyczną i w ostatniej chwili usunięty z prawyborów. Decyzja zapadła po zgłoszeniu byłej współpracowniczki polityka, która zarzuca mu nękanie, przemoc fizyczną oraz nieprawidłowości związane z zatrudnieniem osoby bliskiej. Philippe Brun odrzuca oskarżenia, mówi o próbie politycznego zniszczenia i zapowiada własne zawiadomienie do prokuratury.
.Gdy 15 września 2026 r. Philippe Brun informował, że zebrał wszystkie wymagane podpisy i może wystartować w prawyborach lewicy demokratycznej i socjalnej, pozostawał outsiderem, lecz outsiderem traktowanym poważnie, mającym mandat parlamentarny, rozpoznawalny program gospodarczy i doświadczenie zwycięstwa nad kandydatem Zjednoczenia Narodowego. Kilkanaście godzin później jego kampania praktycznie przestała istnieć, ponieważ biuro krajowe Partii Socjalistycznej odmówiło zatwierdzenia kandydatury, zawiesiło polityka w prawach członka partii, a grupa socjalistyczna w Zgromadzeniu Narodowym odsunęła go od swoich prac. Z punktu widzenia kalendarza wyborczego był to koniec ambicji prezydenckiej, nawet jeśli decyzja ma formalnie charakter zabezpieczający, a nie jest orzeczeniem o winie.
Sprawa ma znaczenie wykraczające poza kolejny kryzys wewnętrzny francuskiej lewicy, ponieważ Brun próbował zbudować ofertę przeznaczoną dla pracowników, mieszkańców mniejszych miast i regionów przemysłowych, a więc tych grup, w których od lat rośnie poparcie dla Marine Le Pen. Nie był jeszcze formalnym kontrkandydatem liderki Zjednoczenia Narodowego w wyborach powszechnych, lecz kandydatem do prawyborów, które miały wyłonić przedstawiciela części lewicy, dlatego przedstawianie jego wycofania jako bezpośredniego przełomu w walce o Pałac Elizejski byłoby przesadą. Jednocześnie w kampanii, w której Marine Le Pen osiąga w badaniach 33–35 proc. poparcia, każda utrata polityka zdolnego mówić językiem płac, produkcji, energii i społecznego bezpieczeństwa działa na korzyść kandydatki RN przynajmniej pośrednio. Szeroki obraz kampanii i jej najważniejszych uczestników przedstawia nasze kompendium: „Wybory prezydenckie Francja 2027. Kto wygra, sondaże, kandydaci. Kompletny przewodnik”.
Philippe Brun usunięty z prawyborów w ciągu kilku godzin
Biuro krajowe Partii Socjalistycznej zebrało się rano 16 września, aby zatwierdzić kandydatury czterech polityków PS, którzy uzyskali wymagane poparcie: Philippe’a Bruna, Oliviera Faure’a, Jérôme’a Guedja i Ségolène Royal. W oficjalnym komunikacie partia podała, że poprzedniego wieczoru jej kierownictwo otrzymało informację o czynach dotyczących Bruna, które mogą podlegać kwalifikacji karnej, wobec czego zastosowano art. 4.3.4 statutu i podjęto decyzję o zawieszeniu polityka. Za takim rozstrzygnięciem opowiedziała się niemal cała krajowa egzekutywa: odnotowano jeden głos sprzeciwu i trzy głosy wstrzymujące się, przy czym według RTL jedynym przeciwnikiem decyzji był sam Philippe Brun.
Partia zatwierdziła ostatecznie trzy własne kandydatury, a po dołączeniu Raphaëla Glucksmanna z Place publique oraz Emmanuela Maurela z Gauche républicaine et socialiste na placu boju pozostało pięciu pretendentów. Pierwsza tura prawyborów ma się odbyć 9 i 10 października, a ewentualna druga 16 i 17 października 2026 r.; głosowanie nie wyłoni kandydata całej francuskiej lewicy, ponieważ odrębny projekt prowadzi Jean-Luc Mélenchon, poza tym procesem pozostają również inne ugrupowania i osobowości lewicowe. Ten podział jest jednym z powodów, dla których nawet wyłonienie zwycięzcy prawyborów nie rozwiąże zasadniczego problemu rozproszenia głosów, opisanego szerzej w kompendium „Wybory we Francji 2027. Najważniejsze pytania i odpowiedzi”.
Kierownictwo PS uzasadniło natychmiastową reakcję obroną praw kobiet, obowiązkiem wysłuchania zgłoszonej relacji oraz wymaganiem szczególnej wiarygodności wobec osoby, która może reprezentować partię w wyborach prezydenckich. Jednocześnie w tym samym komunikacie zastrzeżono, że partia nie zastępuje policji, prokuratury ani sądu, a właściwe organy powinny działać zgodnie z zasadą państwa prawa i domniemaniem niewinności. W praktyce PS rozdzieliła więc dwa porządki: do podjęcia decyzji politycznej uznała za wystarczające istnienie poważnego zgłoszenia, podczas gdy odpowiedzialność karna Bruna może zostać ustalona wyłącznie w toku postępowania prowadzonego przez uprawnione instytucje.
Co rzeczywiście wiadomo o oskarżeniach wobec Philippe’a Bruna?
Publicznie nie ujawniono dotąd opisu konkretnych zdarzeń, dat ani dowodów, dlatego nie można odpowiedzialnie przesądzać ani dokładnej natury czynów, ani ich prawdziwości. Według kierownictwa PS zarzuty dotyczą trzech obszarów: nękania, przemocy fizycznej oraz możliwego zatrudnienia osoby bliskiej jako współpracownika parlamentarnego, co jest we Francji objęte ograniczeniami wprowadzonymi po aferach dotyczących wykorzystywania środków publicznych. Była współpracowniczka miała już na początku lipca zwrócić się do dwóch wewnętrznych instancji partii, komisji do spraw walki z nękaniem i dyskryminacją HADIV oraz krajowej komisji konfliktów, lecz kierownictwo PS twierdzi, że szczegóły poznało dopiero 15 września.
Francuskie media podały, że osoba zgłaszająca była nie tylko współpracowniczką, ale także partnerką deputowanego, co nadaje sprawie dodatkowy wymiar i może tłumaczyć, dlaczego w relacjach pojawiają się równocześnie zarzuty dotyczące relacji osobistej oraz zatrudnienia parlamentarnego. Olivier Faure mówił o „domniemanej ofierze” i o oskarżeniach dotyczących przemocy oraz nękania, a następnie stwierdził, że kiedy kobieta mówi o przemocy seksistowskiej lub seksualnej, należy potraktować jej słowa poważnie, pozostawiając ostateczne ustalenia wymiarowi sprawiedliwości. Nie oznacza to jednak, że ujawniono formalny zarzut molestowania seksualnego: Patrick Mennucci, przewodniczący komisji organizującej prawybory, zaznaczył wprost, że w przedstawionej mu sprawie „słowo seksualne nie padło”.
To rozróżnienie jest ważne, ponieważ część nagłówków i komentarzy zaczęła łączyć zawieszenie Bruna z szeroką kategorią przemocy wobec kobiet, podczas gdy oficjalny komunikat PS mówi jedynie o czynach mogących mieć charakter karny, a kierownictwo partii wymienia nękanie i przemoc fizyczną bez publikowania materiału dowodowego. RTL, powołując się na dwa źródła w kierownictwie partii, informowało, że była współpracowniczka złożyła zawiadomienie karne, lecz Brun jeszcze tego samego dnia twierdził, iż nie istnieje żaden ślad wniesionej przeciwko niemu skargi. Na obecnym etapie można więc pewnie stwierdzić tylko tyle, że istnieje wewnątrzpartyjne zgłoszenie poważnych zarzutów, natomiast stan i dokładny zakres ewentualnego postępowania karnego wymagają oficjalnego potwierdzenia przez prokuraturę.
Philippe Brun przedstawił całkowicie odmienną wersję wydarzeń, podkreślając, że była współpracowniczka została przez niego zwolniona w czerwcu za ciężkie naruszenie obowiązków, a zgłoszenie do kierownictwa partii miało zostać wysłane o godz. 23.50, tuż przed formalnym zatwierdzeniem kandydatur. Polityk utrzymuje, że nie został wcześniej przesłuchany przez komisje partyjne, nie znał treści zarzutów i został pozbawiony możliwości startu na podstawie ustnej, nieudokumentowanej relacji. Podczas konferencji prasowej w Zgromadzeniu Narodowym mówił o „denuncjacji oszczerczej”, twierdził, że ma dowody szantażu i nękania ze strony byłej współpracowniczki, a także zapowiedział złożenie własnego zawiadomienia, aby – jak argumentował – to wymiar sprawiedliwości ustalił fakty.
Deputowany oskarżył kierownictwo PS o wykorzystanie konfliktu do tego, by „zabić go politycznie”, jednak Olivier Faure odrzucił sugestię partyjnego spisku. Pierwszy sekretarz socjalistów przekonywał, że nie miał politycznego interesu w eliminowaniu Bruna, z którym pracował przez lata i którego działalność cenił, a decyzję poparły wszystkie nurty partii, w tym osoby sprzyjające zawieszonemu politykowi. W ocenie Faure’a dopuszczenie do prawyborów człowieka podejrzewanego o przemoc wobec kobiety narażałoby partię na utratę wiarygodności, natomiast przeciwnicy tak szybkiej procedury mogą wskazywać, że niejawne zgłoszenie pozbawiło kandydata możliwości obrony dokładnie w chwili, gdy zamykała się lista uczestników prawyborów.
Kim jest Philippe Brun i dlaczego chciał odbierać wyborców Marine Le Pen?
Philippe Brun należy do młodszego pokolenia francuskich socjalistów, choć jego droga do polityki prowadziła przez najbardziej elitarne instytucje Republiki: ukończył Sciences Po, HEC Paris oraz ENA, pracował w sektorze energetycznym i był sędzią sądu administracyjnego. Od 2022 r. reprezentuje czwarty okręg departamentu Eure w Zgromadzeniu Narodowym, a przed zawieszeniem pełnił funkcję wiceprzewodniczącego komisji finansów. W przyspieszonych wyborach parlamentarnych w 2024 r. zwyciężył w drugiej turze z kandydatem RN Patrice’em Pauperem stosunkiem 52,83 do 47,17 proc., choć po pierwszej turze to rywal ze Zjednoczenia Narodowego prowadził wynikiem 41,64 do 34,27 proc.
To doświadczenie stało się podstawą jego argumentu, że lewica nie pokona skrajnej prawicy samym moralnym sprzeciwem ani ofertą skierowaną do mieszkańców największych metropolii. Brun przedstawiał się jako kandydat płac i produkcji, chciał mówić do robotników, pracowników usług, mieszkańców małych miast oraz wyborców, którzy czują się opuszczeni przez tradycyjne partie, dlatego odwoływał się do brytyjskich koncepcji „Blue Labour” i do zdolności łączenia redystrybucji z przywiązaniem do przemysłu, wspólnoty i porządku publicznego. W wywiadach podkreślał, że jego departament masowo głosuje na Marine Le Pen, a zadaniem lewicy jest odzyskanie wyborców RN przez odpowiedź na ich warunki życia, nie przez pogardę lub pouczenia.
Sercem przedstawionego w sierpniu programu „Produire” była „rewolucja produkcyjna”, odbudowa przemysłu oraz zwiększenie dochodów z pracy. Najbardziej rozpoznawalna propozycja, określana jako „salaire Brun”, zakładała obniżenie obciążenia CSG dla wynagrodzeń poniżej 4000 euro miesięcznie, dzięki czemu różnica między płacą brutto i netto miałaby się zmniejszyć, a koszt reformy pokrywałyby między innymi podatki od automatyzacji, sztucznej inteligencji oraz największych firm cyfrowych. Brun opowiadał się również za podniesieniem płacy minimalnej, krajową konferencją płacową, silniejszą rolą publicznego EDF i odzyskaniem przez Francję większej kontroli nad cenami oraz produkcją energii.
Nie był to program bez sprzeczności, a sam polityk pozostawał słabiej rozpoznawalny niż Raphaël Glucksmann, Olivier Faure czy Ségolène Royal, lecz wnosił do prawyborów temat, który najnowsze badania opinii umieszczają na pierwszym miejscu wśród trosk Francuzów: gospodarkę, dochody i koszty życia. Jego linia miała zarazem wymiar strategiczny, ponieważ nie próbowała ścigać się z Jean-Lukiem Mélenchonem o najbardziej ideologiczny elektorat lewicy, lecz szukała głosów na społecznych i geograficznych obrzeżach, gdzie RN zbudowało przewagę. Pod tym względem Brun mógł być dla Marine Le Pen rywalem nie przez aktualny wynik w sondażach, ale przez zdolność naruszenia jednego z filarów jej koalicji wyborczej.
Kto korzysta na wyeliminowaniu Philippe’a Bruna
Bezpośrednimi beneficjentami nie są Marine Le Pen ani Jean-Luc Mélenchon, lecz pozostali uczestnicy prawyborów, ponieważ do podziału pozostają głosy członków i sympatyków umiarkowanej lewicy. Raphaël Glucksmann, któremu sprzyja zarówno rozpoznawalność, jak i własna baza Place publique, rozpoczyna tę fazę jako faworyt, a wrześniowe badanie Ipsos–BVA dawało mu w wyborach powszechnych od 11,5 do 13,5 proc., podczas gdy Olivier Faure uzyskiwał od 4,5 do 5,5 proc. Philippe Brun nie był w tym badaniu testowany, co najlepiej pokazuje, że pozostawał kandydatem potencjalnym, nie zaś już ukształtowanym ogólnokrajowym rywalem Marine Le Pen.
Wycofanie Bruna może wzmocnić zwłaszcza tych kandydatów, którzy zabiegają o gospodarczo bardziej etatystyczną, republikańską i mniej metropolitalną część elektoratu PS, a więc częściowo Jérôme’a Guedja, Emmanuela Maurela i Oliviera Faure’a. Może jednak również pomóc Glucksmannowi, jeżeli wyborcy uznają, że po kolejnym kryzysie personalnym tylko kandydat dysponujący gotowym zapleczem, wysoką rozpoznawalnością i dwucyfrowym wynikiem sondażowym może ograniczyć rozdrobnienie lewicy. Szczegółowe porównanie wszystkich scenariuszy pierwszej tury znajduje się w materiale „Kto wygra wybory we Francji w 2027 roku. Co pokazują sondaże i scenariusze”, natomiast najnowsze pomiary są prezentowane w dossier „Sondaże wyborów prezydenckich we Francji 2027. Najnowsze wyniki”.
Marine Le Pen korzysta z tej sprawy w sposób pośredni i przede wszystkim narracyjny, ponieważ jej kampania może ponownie wskazywać na chaos, konflikty i słabość mechanizmów selekcji kandydatów po stronie przeciwników. Kandydatka RN prowadzi obecnie z wynikiem 33–35 proc. i ma niemal dwukrotnie wyższe poparcie niż Jean-Luc Mélenchon, podczas gdy nurt socjaldemokratyczny dopiero wybiera reprezentanta, a sam proces został w ostatniej chwili zakłócony przez poważne oskarżenia. Im więcej uwagi lewica poświęca procedurze, sporom o domniemanie niewinności i wzajemnym podejrzeniom, tym mniej ma przestrzeni na rozmowę o sile nabywczej, energii, usługach publicznych i bezpieczeństwie, czyli kwestiach, na których Brun chciał budować konkurencję z RN.
Nie należy jednak przeceniać arytmetycznego wpływu jego odejścia, ponieważ nie ma dowodu, że Philippe Brun sam mógł wejść do drugiej tury, a tym bardziej pokonać Marine Le Pen. Realna strata lewicy polega dziś na czymś innym: znika z prawyborów kandydat, który mógł sprawdzić, czy połączenie społecznej redystrybucji, przemysłowego patriotyzmu i twardszego języka republikańskiego pozwala odzyskiwać wyborców przechodzących do RN. Bez tego testu prawybory stają się bardziej przewidywalne, ale mogą być też uboższe o dyskusję, której ostateczny zwycięzca będzie potrzebował w kampanii ogólnokrajowej.
Arkadiusz Jordan
Paryż
