Poverty Watch 2025. „Realne ryzyko utrwalenia marginalizacji znaczącej części społeczeństwa”
Polska odnotowuje postęp w redukcji ubóstwa skrajnego, jednak narasta problem ubóstwa relatywnego i luki socjalnej. Wymaga to przemyślanej, kompleksowej strategii społecznej łączącej działania fiskalne, socjalne i infrastrukturalne. Bez interwencji systemowych istnieje realne ryzyko utrwalenia marginalizacji znaczącej części społeczeństwa – pokazuje najnowszy raport Poverty Watch.
Raport Poverty Watch Polska 2025
Analiza statystyczna raportu Poverty Watch 2025 wskazuje jednoznacznie, że sytuacja ubóstwa w Polsce pozostaje złożonym i wielowymiarowym problemem społecznym, pomimo odnotowanego spadku skrajnego ubóstwa w ostatnich latach. Zmiany te nie są jednak równomierne we wszystkich grupach społecznych, co wymaga pogłębionych działań interwencyjnych i korekt w systemie wsparcia społecznego.
Pozytywne tendencje:
Zasięg ubóstwa skrajnego zmniejszył się z 6,6% do 5,2% populacji, co odpowiada spadkowi liczby osób dotkniętych ubóstwem skrajnym z około 2,5 mln do 1,9 mln.
Szczególnie wyraźna poprawa nastąpiła wśród dzieci — niemal o połowę — co wskazuje na skuteczność części programów rodzinnych i świadczeń socjalnych.
Niepokojące sygnały:
Wskaźnik ubóstwa relatywnego wzrósł z 12,2% do 13,3%, co oznacza, że około 5 mln osób żyje poniżej relatywnego progu biedy.
Wzrost ubóstwa relatywnego wśród seniorów (z 11% do 12,7%) wskazuje na pogarszającą się sytuację osób starszych, szczególnie jednoosobowych gospodarstw domowych.
Luka socjalna:
Około 975 tys. osób znajduje się w sytuacji skrajnego ubóstwa, a jednocześnie nie kwalifikuje się do pomocy społecznej z powodu zbyt niskich progów dochodowych.
Znaczna część najbardziej potrzebujących pozostaje poza systemem wsparcia, co podważa skuteczność polityki społecznej.
Wielowymiarowość ubóstwa:
Ubóstwo nie ogranicza się wyłącznie do niedostatku dochodów. Coraz bardziej widoczne są jego inne formy — ubóstwo żywnościowe, transportowe, mieszkaniowe i energetyczne.
Analiza korelacji pokazuje silne powiązania między ubóstwem dochodowym a ograniczonym dostępem do usług publicznych.
Rosnące nierówności:
Wzrost wskaźników nierówności dochodowych, w tym współczynnika Giniego, odzwierciedla pogłębiające się rozwarstwienie społeczne.
Grupy o najniższych dochodach coraz bardziej oddalają się od średniej krajowej, co może w przyszłości skutkować trwałą marginalizacją.
Prognozy i zagrożenia:
Prognozy wskazują, że przy braku zmian w polityce społecznej oraz utrzymującej się presji inflacyjnej ubóstwo relatywne może dalej rosnąć.
Kluczowe znaczenie będą miały waloryzacja świadczeń, podniesienie progów dochodowych oraz wzmocnienie lokalnych systemów wsparcia.
Rekomendacje strategiczne:
Aktualizacja progów dochodowych w pomocy społecznej, tak aby odpowiadały realnym kosztom życia.
Rozszerzenie działań adresowanych do osób starszych, samotnych i rodzin wielodzietnych.
Wzmocnienie programów interwencyjnych w obszarze transportu, mieszkalnictwa i energetyki.
Lepsze targetowanie wsparcia – zgodnie z analizą luki socjalnej – tak, aby trafiało ono do osób realnie potrzebujących.
Pogłębienie badań i monitoringu wielowymiarowego ubóstwa na poziomie lokalnym i regionalnym.
Poverty Watch 2025 – wnioski
Polska odnotowuje postęp w redukcji ubóstwa skrajnego, jednak narasta problem ubóstwa relatywnego i luki socjalnej. Wymaga to przemyślanej, kompleksowej strategii społecznej łączącej działania fiskalne, socjalne i infrastrukturalne. Bez interwencji systemowych istnieje realne ryzyko utrwalenia marginalizacji znaczącej części społeczeństwa.
AJ
