„Europa nie może już czekać na Waszyngton”. Robert VASS wzywa w „Le Figaro” do strategicznego przebudzenia

Europa musi przygotować się na świat, w którym nie będzie mogła opierać swojego bezpieczeństwa wyłącznie na Stanach Zjednoczonych. Taką diagnozę stawia Robert Vass, prezes i współzałożyciel forum strategicznego Globsec, w rozmowie z Laure Mandeville na łamach dziennika „Le Figaro”. Jego zdaniem wojna na Ukrainie oraz zmieniające się relacje transatlantyckie zmuszają Europejczyków do przyspieszenia budowy własnych zdolności obronnych i przemysłowych.
.Robert Vass należy do grona najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli środowiska strategicznego Europy Środkowej. Kierowane przez niego forum Globsec od dwóch dekad stanowi jedno z najważniejszych miejsc debaty o bezpieczeństwie, geopolityce i przyszłości Europy.
Europa wyrasta z kryzysów
Zdaniem Roberta Vassa współczesna Europa znajduje się w punkcie zwrotnym. Gdy powstawał Globsec, państwa Europy Środkowej dołączały do NATO i Unii Europejskiej w atmosferze optymizmu oraz wiary w trwałość europejskiego porządku. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Według słowackiego eksperta kolejne kryzysy zmusiły Europejczyków do przewartościowania własnej pozycji. Szczególnie ważnym momentem była rosyjska inwazja na Ukrainę, która zachwiała fundamentami bezpieczeństwa na kontynencie. Vass podkreśla, że Europa odegrała kluczową rolę w utrzymaniu ukraińskiej odporności gospodarczej, a jednocześnie sama korzysta dziś z doświadczeń Ukrainy w zakresie innowacji wojskowych, automatyzacji i wykorzystania nowych technologii.
Koniec złudzeń dotyczących relacji transatlantyckich
Drugim przełomem okazała się ewolucja relacji między Europą a Stanami Zjednoczonymi. Vass zwraca uwagę, że amerykański przekaz wobec europejskich sojuszników stał się znacznie bardziej bezpośredni i twardy niż w przeszłości.
W jego ocenie Europejczycy muszą przygotować się na sytuację, w której amerykańskie wsparcie nie będzie już oczywiste. Nie oznacza to konieczności zrywania więzi transatlantyckich, ale budowę Europy zdolnej do działania jako równorzędny partner Stanów Zjednoczonych.
Robert Vass podkreśla, że Europa nie może uzależniać swoich decyzji od oczekiwania na sygnały płynące z Waszyngtonu. Musi samodzielnie definiować swoje interesy i posiadać zdolności pozwalające ich bronić.
Przemysł obronny staje się sprawą strategiczną
Jednym z najważniejszych wątków rozmowy jest rola przemysłu w budowie europejskiej siły. Według prezesa Globsec problemem nie jest dziś brak pieniędzy ani politycznej woli. Największym wyzwaniem pozostaje zdolność do przemysłowej realizacji ambitnych projektów obronnych.
Vass przekonuje, że sektor prywatny nie może być już traktowany wyłącznie jako wykonawca zamówień państwowych. Powinien uczestniczyć w procesie strategicznym od samego początku. Szczególne znaczenie przypisuje firmom technologicznym oraz przedsiębiorstwom tworzącym innowacje mogące znaleźć zastosowanie w obszarze bezpieczeństwa i obronności.
Jego zdaniem właśnie przemysł powinien stać się jedną z głównych sił napędowych europejskiego przebudzenia strategicznego.
Europa potrzebuje własnych zdolności strategicznych
Robert Vass uważa, że jeśli Europa chce zachować wpływ na światowe procesy polityczne i gospodarcze, musi rozwijać własne zdolności strategiczne. W rozmowie wskazuje przede wszystkim na sektor kosmiczny, sztuczną inteligencję, technologie chmurowe oraz kluczowe elementy infrastruktury wojskowej.
Jednocześnie dostrzega szansę wynikającą z rosnącego napływu kapitału i innowacji do europejskiego sektora obronnego. Szczególne znaczenie przypisuje doświadczeniom Ukrainy, która jego zdaniem przyspieszyła tempo innowacji wojskowych i stworzyła nowy ekosystem technologiczny, który powinien zostać włączony do europejskich planów przemysłowych.
W ocenie prezesa Globsec budowa suwerenności nie oznacza izolacji od partnerów. Oznacza natomiast stworzenie Europy zdolnej do samodzielnego działania, obrony własnych interesów oraz współpracy ze Stanami Zjednoczonymi z pozycji większej siły i pewności siebie.
Arkadiusz Jordan
Paryż




