Rząd Danii wprowadza zakaz social mediów dla osób poniżej 15 roku życia

Rząd Danii wprowadza zakaz social mediów, a dokładnie korzystania z platform społecznościowych przez dzieci i młodzież do lat 15. Jak ustalono, nieletni w wieku 13-15 lat będą mogli używać aplikacji za zgodą rodziców.

Media społecznościowe tylko za zgodą rodziców

.Chcemy, aby istniała równowaga między tym, co naszym zdaniem możemy zrobić za pomocą regulacji i ustawodawstwa, a tym, co powinno zostać ustalone w rodzinie – podkreśliła socjaldemokratyczna premierka Danii Mette Frederiksen.

Szefowa duńskiego rządu w przemówieniu w październiku w parlamencie oskarżyła koncerny technologiczne o kradzież najmłodszym dzieciństwa poprzez proponowanie im szkodliwych treści na platformach społecznościowych.

Wprowadzenie zakazu korzystania z mediów społecznościowych dla dzieci do lat 15 oprócz trzech współrządzących Danią partii: socjaldemokratów, Duńskiej Partii Liberalnej oraz Umiarkowanych poparły opozycyjne: Konserwatywna Partia Ludowa oraz Duńska Partia Socjalliberalna.

Natomiast przystąpienia do porozumienia odmówiły trzy lewicowe partie: Czerwono-Zieloni, Socjalistyczna Partia Ludowa oraz Alternatywa. Zdaniem ich przedstawicieli propozycja jest za mało ambitna, gdyż rodzice będą ulegać presji ze strony dzieci. „De facto oznacza to granicę 13 lat, a szkodliwe i uzależniające algorytmy w TikToku, Snapchacie i Instagramie nadal będą funkcjonować” – oceniła Lisbeth Bech Nielsen z Socjalistycznej Partii Ludowej.

Rząd Danii zapowiedział również przeznaczenie 160 mln koron (ok. 14 mln euro) na realizację 14-punktowego programu, mającego pomóc dzieciom oraz młodzieży ograniczyć korzystanie z telefonów i innych ekranów elektronicznych. Według badań Duńskiego Urzędu ds. Konkurencji i Konsumentów w Danii osoby w przedziale wiekowym 8-25 spędzają średnio dziennie 2,4 godziny na platformach społecznościowych.

Zakaz powinien zostać uchwalony jeszcze w tej kadencji parlamentu, czyli do jesieni przyszłego roku. Jeśli wejdzie w życie, Dania będzie jednym z pierwszych państw na świecie po Australii z tego rodzaju regulacjami. Zakazanie platform społecznościowych nieletnim do lat 15 zapowiedział prezydent Francji Emmanuel Macron.

Natomiast rząd Szwecji zlecił ekspertom analizę, czy i w jaki sposób należy ograniczyć korzystanie przez dzieci z platform społecznościowych. Szwedzki Urząd Zdrowia Publicznego prowadzi obecnie w mediach kampanię informacyjną skierowaną do rodziców.

Regulacja internetu i social mediów

.Obszar wpływu technologii na życie społeczne będzie w XXI w. jednym z najistotniejszych obszarów rywalizacji pomiędzy narodami i cywilizacjami. Państwo nie może przyglądać się biernie zjawiskom, które mają trwały negatywny wpływ na życie obywateli – pisze Adam DĄBROWSKI.

Dostęp do technologii internetowych wymaga natychmiastowej regulacji na poziomie krajowym. Celem tych regulacji powinna być przede wszystkim ochrona dzieci, które nie posiadają kompetencji ani możliwości, by samodzielnie zapewnić sobie skuteczną ochronę przed niebezpieczeństwami wynikającymi z nadużywania internetu i social mediów. Jest to konieczne ze względu na zdrowie psychiczne, kompetencje poznawcze, a co za tym idzie, spójność społeczną i dobrostan polskiego społeczeństwa. W długim terminie będzie to miało wpływ na potencjał rozwojowy, a także bezpieczeństwo narodowe Polski. Problem ten nie ma zabarwienia ideologicznego, nie jest ani prawicowy, ani lewicowy. Ma on przede wszystkim wymiar cywilizacyjny i państwowy. Jest to jedno z najważniejszych wyzwań, przed którymi stoimy jako polska wspólnota polityczna oraz – szerzej – świat zachodni. W naszym wspólnym interesie jest przedsięwzięcie środków, które umożliwią, w obliczu bardzo intensywnego rozwoju technologii, budowanie zdrowego, spójnego, rozwiniętego intelektualnie społeczeństwa świadomych obywateli.

Od lat w przestrzeni publicznej pojawiają się dowody, w formie statystyk, badań i opracowań, które wskazują na negatywny wpływ używania internetu i social mediów na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Dodatkowo pojawia się coraz więcej argumentów, które wskazują na negatywny wpływ używania technologii na kompetencje poznawcze i intelektualne, a także zdolność tworzenia relacji, w tym relacji romantycznych, z innymi ludźmi. W ostatnim czasie pojawiło się w tym obszarze wiele istotnych badań i raportów. Wnioski, które są tam prezentowane przemawiają za tym, aby decydenci przystąpili do stanowczego oraz natychmiastowego działania. Regulacje, które ze względu na ich powszechne znaczenie powinny zostać bez zwłoki wprowadzone na poziomie krajowym, to:

1. zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych,
2. zakaz zakładania kont w social mediach przez osoby poniżej 18. roku życia,
3. blokada dostępu dla osób nieletnich do stron internetowych z pornografią,
4. zakaz możliwości publikowania treści w social mediach przez użytkowników, którzy nie podali i nie zweryfikowali swojej tożsamości.

Najpilniejsza regulacja, której wprowadzanie jest możliwe praktycznie od ręki, to zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach. UNESCO w raporcie Global Education Monitoring szacuje, że w ok. 30 proc. krajów na świecie obowiązują pełne lub częściowe zakazy dotyczące używania telefonów komórkowych w szkołach.

Jednym z krajów, w którym niedawno ogłoszono podobną decyzję, jest Królestwo Danii. Premier socjalistycznego rządu, Mette Frederiksen, uzasadniając decyzję, która wejdzie w życie w 2026 roku, stwierdziła m.in.: „Telefony kradną dzieciom dzieciństwo. Dzieci widzą na ekranach rzeczy, których nie powinny widzieć. Aż 60 proc. chłopców w wieku od 11 do 19 lat nie spotyka osobiście ani jednego przyjaciela w wolnym czasie w ciągu tygodnia”. Dania planuje również podnieść granicę wieku uprawniającą do zakładania kont w social mediach do 15 lat z obecnych 13 lat.

W Stanach Zjednoczonych nie istnieje zakaz federalny, ale już w sumie 30 stanów wprowadziło regulacje stanowe w formie zakazów lub rekomendacji dla władz lokalnych i szkół. Jako pierwsze stanowy zakaz wprowadziły w maju 2023 roku konserwatywne władze Florydy. Wpływ tego zakazu na wyniki w nauce poddany został analizie przez Davida N. Figlio z University of Rochester oraz Umuta Özeka z RAND Corporation w badaniu pod nazwą The impact of cellphone bans in schools on student outcomes: evidence from Florida. Badania opublikowane w październiku 2025 roku są jednoznaczne i wskazały, że w drugim roku obowiązywania zakazu doszło do znaczącej poprawy w wynikach testów przedmiotowych wśród uczniów. Dodatkowo wyniki wskazują, że zakazy telefonów komórkowych w szkołach znacząco zmniejszyły nieusprawiedliwione nieobecności uczniów. W pierwszym roku po wprowadzeniu zakazu nie doszło jeszcze do istotnej poprawy w wynikach testów, a w obszarze absencji uczestnictwa w zajęciach szkolnych nastąpiło wręcz pogorszenie. Można to intepretować w taki sposób, że pierwszy rok był pewnego rodzaju rokiem dostosowawczym.

Wprowadzenie efektywnego zakazu używania mediów społecznościowych dla osób poniżej 18. roku życia wydaje się koniecznością. Zgodnie z ostatnim raportem NASK Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców przeciętny polski nastolatek korzysta z internetu, w tym social mediów, ok. 5 godzin dziennie. W USA jest to ok. 5,5 godziny. Jednym z najbardziej dotkliwych skutków przewlekłego używania social mediów przez nastoletnie dzieci jest wyraźne pogorszenie zdrowia psychicznego wśród dziewczynek. Instytut The Anxious Generation prowadzony przez Jonathana Haidta, psychologa społecznego z New York University oraz autora bestsellera The Anxious Generation, w swoim raporcie z marca 2024 roku przytacza szereg statystyk na poparcie tezy o dramatycznym pogorszeniu się zdrowia psychicznego dziewczynek w wieku nastoletnim w latach 2010–2023. Istotne doświadczenia epizodów depresji wzrosły w USA tym okresie z 12 proc. do 28 proc. W Wielkiej Brytanii w tym samym okresie wskaźnik samookaleczeń wśród dziewczynek wzrósł z ok. 600 do 1165 przypadków na 100 000 obywatelek w młodym wieku. W Australii liczba przypadków incydentalnych hospitalizacji z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia psychicznego wzrosła z 550 do 1000 przypadków.

Uderzające, a zarazem zastanawiające w kontekście ekspozycji najmłodszych na treści dostępne w social mediach jest to, że chińska wersja TikToka, czyli Douyin, i międzynarodowa wersja tej aplikacji mają odrębne algorytmy rekomendacji, które promują różne typy treści, dostosowane do lokalnych rynków i regulacji. Algorytm Douyin, skierowany do chińskiego użytkownika, faworyzuje treści edukacyjne, rozwijające umiejętności (np. STEM – nauka, technologia, inżynieria, matematyka), patriotyczne i samodoskonalące, z silną moderacją treści zgodnie z chińskimi przepisami: cenzura polityczna i limity czasu dla dzieci. W Douyin algorytm ogranicza ekspozycję na rozrywkę, promując wartościowe materiały, co wynika z państwowej polityki promującej edukację i produktywność. Z kolei algorytm międzynarodowego TikToka jest bardziej zorientowany na wiralowe, rozrywkowe treści – tańce, wyzwania, humor, trendy społeczne – co sprzyja dłuższemu scrollowaniu i uzależnieniu, ale też kontrowersyjnym lub niskiej jakości materiałom. Rdzeń technologiczny obu platform jest natomiast podobny.

Opublikowane w sierpniu 2025 roku badania Social Media Use Trajectories and Cognitive Performance in Adolescents, przeprowadzone na grupie 6554 osób, w oparciu o dane zbierane w latach 2016–2020 przez badaczy z University of California w San Francisco (Jason M. Nagata, Jennifer H. Wong, Kristen E. Kim), wskazują, że używanie social mediów przez dzieci w Stanach Zjednoczonych pozytywnie koreluje z osłabieniem kompetencji takich jak pamięć oraz umiejętność czytania. Wstrząsające są również inne dane, które pochodzą z USA, dotyczące obserwowanego od 2005 roku załamania czytelnictwa wśród nastolatków. Wskaźnik amerykańskich nastolatków, które w swoim wolnym czasie czytają codziennie, spadł w okresie 2005–2024 z 30 proc. do 14 proc. Natomiast wskaźnik tych, którzy nie czytają prawie w ogóle, wzrósł z 15 proc. do 48 proc. Dane te zostały niedawno opublikowane przez „Financial Times” i można sobie tylko wyobrazić, jak dramatyczne konsekwencje dla kompetencji intelektualnych nowego pokolenia Amerykanów będzie miała ta statystyka.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/adam-dabrowski-regulacja-internetu-i-social-mediow/

PAP/ Daniel Zyśk/ LW