Rzymski skarb sprzed 2 tys. lat. Sensacyjne odkrycie w Niemczech

Niemiecki archeolog Dirk Braungardt podczas poszukiwań badawczych prowadzonych w Halle (Saale) w kraju związkowym Saksonia-Anhalt w środkowych Niemczech odsłonił rzymski skarb sprzed 2 tys. lat, który obejmuje 5 srebrnych denarów.

Rzymski skarb sprzed 2 tys. lat

O niezwykłym znalezisku poinformowali 22 lipca 2026 r. archeolodzy z niemieckiego Krajowego Urzędu ds. Ochrony Dziedzictwa i Archeologii Saksonii-Anhalt. Sam rzymski skarb liczący 2 tys. lat odsłonięty został rok wcześniej przez miłośnika poszukiwań archeologicznych Dirka Braungardta w środkowoniemieckim mieście Halle.

Na ten rzymski skarb składa się w sumie 5 srebrnych denarów. Co istotne chociaż monety te były rzymskiej produkcji, to znalazły się one na terenach, które nigdy nie należały do Rzymu. Archeolodzy datowali znalezisko na czasy późnej Republiki Rzymskiej. Jedna z monet została wybita w 148 r. p.n.e., natomiast pozostałe cztery zostały wyprodukowane w latach 82–79 p.n.e. Monety te w momencie odkrycia nie znajdowały się w jednym zwartym zbiorze, ale były rozproszone po terenie na którym to je zidentyfikowano.

Monety typu serrati

Zdaniem badaczy, oryginalnie jednak te srebrne rzymskie denary były zdeponowane razem – najprawdopodobniej w niewielkim woreczku lub sakiewce. Z biegiem czasu jednak przedmiot w którym monety te były przechowywane uległ zniszczeniu, a one same rozproszeniu po pobliskim obszarze na skutek orki, erozji lub działalności zwierząt.

Trzy z tych monet to serrati – denary o charakterystycznych ząbkowanych krawędziach. Czemu monety serrati miały taką formę pozostaje zagadką. Według jednej z hipotez jednak w ten sposób miała być potwierdzana wysoka jakość takich monet. Innym celem tego mogło być utrudnienie obcinania krawędzi monet. Niewykluczone jednak, że taki zabieg miał wymiar jedynie dekoracyjno-estetyczny.

Pierwsze takie znalezisko archeologiczne w Saksonii-Anhalt

Odkryte rzymskie srebrne monety mają status niezwykłego i sensacyjnego odkrycia archeologicznego, ponieważ jest to pierwsza kolekcja srebrnych denarów z okresu republikańskiego w historii Rzymu, jaką zidentyfikowano do tej pory w landzie Saksonia-Anhalt.

Dotychczas w regionie zidentyfikowano wyłącznie 19 monet pochodzących z okresu Republiki Rzymskiej. Praktycznie zawsze miały one formę pojedynczych znalezisk lub egzemplarzy, często jednak ongiś stanowiących część większych kolekcji. To właśnie z tego powodu, że numizmatyczne znalezisko z Halle (Saale) ma formę kolekcji czyni je tak niezwykłym. Archeolodzy liczą, że znalezisko to dostarczy nowych informacji na temat kontaktów pomiędzy Republiką Rzymską a jej północnymi germańskimi sąsiadami.

Archeolodzy zaznaczyli również, że rzymski skarb z Halle (Saale) wpisuje się w szerszy kontekst regionalny, co podkreśla znaczenie tego znaleziska. Otóż rzymskie republikańskie srebrne monety są najczęściej identyfikowane w sąsiednich względem Saksonii-Anhalt landach, takich jak Turyngia, czy Dolna Saksonia. Reguła jest prosta: im dalej na północny wschód, tym monety takie występują rzadziej. Dotychczas odnotowano jedynie kilka porównywalnych tego typu skarbów w Brandenburgii i Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

W jaki sposób rzymskie monety znalazły się w sercu Germanii?

W przekonaniu archeologów monety te mogły trafić do regionu Saksonii-Anhalt na początku I wieku p.n.e. za sprawą dalekosiężnego handlu, stanowiąc dary dyplomatyczne, środek wypłaty subsydiów, na skutek działań wojskowych lub poprzez samą wymianę pomiędzy plemionami germańskimi (tj. jedna z germańskich społeczności mogła posługiwać się tymi monetami pozyskanymi od Rzymian w kontaktach handlowych z innym germańskim plemieniem).

Ostatnie odkrycie pozostałości rzymskich obozów marszowych w Saksonii-Anhalt dodatkowo uwydatniło skalę rzymskiej aktywności w tym regionie, choć uważa się, że stanowiska te wiążą się z późniejszymi kampaniami wojennymi.

Naukowcy zaznaczyli, że nowo odkryty skarb stanowi ważny element materiału źródłowego i pokazuje, że nawet niewielki zespół monet może dostarczyć cennych informacji na temat złożonych powiązań gospodarczych, dyplomatycznych i kulturowych między Republiką Rzymską a ludami zamieszkującymi tereny poza jej granicami.

Marcin Jarzębski