Kto otrzymuje polskie trzynastki i czternastki za granicą?

trzynastki i czternastki za granicą

Trzynastki i czternastki za granicą otrzymują również osoby uprawnione do polskich świadczeń emerytalno-rentowych. Wiceminister rodziny Sebastian Gajewski podał w Sejmie, że poza krajem wypłacanych jest 107 tys. trzynastek i 101 tys. czternastek. Wśród odbiorców są polscy emeryci mieszkający w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Australii i Wielkiej Brytanii, a zasady wypłat wiążą się z nabyciem uprawnień do świadczenia i terminem rozpoczęcia jego pobierania.

Trzynastki i czternastki za granicą w danych ministerstwa

Informacje o zagranicznych wypłatach Sebastian Gajewski przedstawił 6 listopada 2026 roku, odpowiadając w Sejmie na pytania posłów Konfederacji. Przywołane 107 tys. trzynastych oraz 101 tys. czternastych emerytur oznacza łącznie około 208 tys. dodatkowych świadczeń. Te liczby opisują wypłaty dwóch różnych dodatków. Ta sama osoba może otrzymać oba, dlatego ich sumy nie można utożsamiać z liczbą różnych emerytów mieszkających poza Polską.

W odniesieniu do obywateli polskich mieszkających w Kanadzie Gajewski wymienił około 15 tys. takich wypłat, dla Stanów Zjednoczonych 11 tys., dla Australii 9 tys., a dla Wielkiej Brytanii 5 tys. Wiceminister podkreślał, że wśród odbiorców są Polacy, którzy wyjechali przed laty z przyczyn zawodowych, rodzinnych lub politycznych i obecnie spędzają wiek emerytalny za granicą. Miejsce zamieszkania na emeryturze może więc różnić się od państwa, w którym wcześniej pracowali i uzyskali część swoich uprawnień.

Gajewski odniósł się również do transferów na Białoruś i Ukrainę, wskazując odpowiednio jeden i dziewięć promili kwoty trzynastek i czternastek przekazywanych za granicę. Odpowiada to 0,1 proc. oraz 0,9 proc. tej zagranicznej puli. Punktem odniesienia jest tutaj wartość wypłat kierowanych poza Polskę. Dane o kierunku transferu opisują państwo, do którego trafiają pieniądze, i trzeba je odróżniać od informacji o obywatelstwie osoby uprawnionej.

Kto ma prawo do dodatków podczas pobytu za granicą

Podstawą wypłaty jest uprawnienie do świadczenia wskazanego w ustawie oraz spełnienie warunków danego dodatku. Osoba pobierająca polską emeryturę może zachować to uprawnienie, mieszkając poza krajem. ZUS wyjaśnia w informacji o transferze świadczeń za granicę, że emerytury i określone renty mogą być przekazywane do państw UE i EFTA, Wielkiej Brytanii oraz państw związanych z Polską dwustronnymi umowami o zabezpieczeniu społecznym. Do ostatniej grupy należą między innymi Kanada, Stany Zjednoczone i Australia.

Dla trzynastej emerytury znaczenie ma prawo do uprawniającego świadczenia na 31 marca danego roku oraz to, czy jego wypłata nie jest zawieszona. W 2026 roku trzynastka wynosiła 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile najniższa emerytura po marcowej waloryzacji. Przyznawano ją z urzędu, zasadniczo wraz z kwietniową emeryturą lub rentą. Osoba uprawniona nie musiała składać odrębnego wniosku o ten dodatek.

Czternasta emerytura ma odmienny mechanizm ustalania wysokości. W 2026 roku pełna kwota również wynosiła 1978,49 zł brutto i przysługiwała przy świadczeniu podstawowym nieprzekraczającym 2900 zł brutto. Powyżej tego progu stosowano zasadę „złotówka za złotówkę”, a dodatku nie wypłacano, jeżeli obliczona kwota była niższa niż 50 zł brutto. Dla zasadniczej wrześniowej wypłaty istotne było uprawnienie na 31 sierpnia 2026 roku, z uwzględnieniem przepisów o zawieszeniu świadczenia.

Zasady nabywania prawa do obu dodatkowych wypłat przedstawia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Także czternastkę przyznaje się z urzędu, po sprawdzeniu ustawowych warunków. Przy zbiegu uprawnień do kilku świadczeń wskazanych w ustawie należy uwzględnić reguły ich sumowania, a osobie uprawnionej przysługuje jedna czternastka. Liczba państw, w których ktoś wcześniej pracował, sama w sobie nie wyznacza liczby polskich dodatków emerytalnych.

Co dodatki mają wspólnego z wiekiem emerytalnym

W powszechnym systemie ZUS wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Obowiązujące granice oraz status propozycji reform wyjaśniamy w kompendium „Wiek emerytalny w Polsce”. Dla osoby pracującej w kilku państwach znaczenie mają także odrębne warunki nabywania emerytury w każdym z ich systemów. Polska część świadczenia i emerytura zagraniczna mogą zatem rozpoczynać się w różnym czasie.

Osiągnięcie odpowiedniego wieku otwiera możliwość ubiegania się o polską emeryturę po spełnieniu wymaganych warunków. Na uprawnienie do dodatku wpływa również to, czy świadczenie przysługuje w dniu wskazanym w przepisach. Osoba, która uzyska prawo do emerytury dopiero po 31 marca, może nie otrzymać trzynastki za dany rok, choć później zacznie już pobierać miesięczne świadczenie. Uprawnienie do czternastki będzie oceniane według jej własnych zasad i właściwej daty.

Ma to znaczenie również przy rozważaniu dodatkowego roku pracy przed emeryturą. W nowym systemie ZUS odłożenie wniosku przy dalszym opłacaniu składek może zwiększyć przyszłe miesięczne świadczenie, ale w rachunku trzeba uwzględnić wypłaty nieotrzymane podczas oczekiwania. Dotyczy to także dodatkowych świadczeń rocznych, jeżeli w okresie odroczenia nie zostały spełnione warunki ich przyznania. Wyższa późniejsza emerytura może natomiast wpływać na wysokość czternastki przez mechanizm ustawowego progu.

Dyskusja o wypłatach zagranicznych pokazuje też budżetowy wymiar dodatkowych świadczeń. Gajewski podał, że roczny koszt trzynastek wynosi około 17 mld zł, a czternastek około 9 mld zł, wskazując na finansowanie z budżetu państwa. Wymienione kwoty dotyczą całych programów, obejmujących również odbiorców w Polsce. Sam fakt, że wypłatę realizuje ZUS, nie oznacza, że oba dodatki są finansowane ze składek zapisanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego.

Zależność między dostępem do emerytury, wysokością wypłaty i finansowaniem systemu analizujemy także w tekście o skutkach pozostawienia wieku emerytalnego bez zmian. Trzynastka i czternastka zwiększają roczne dochody osób uprawnionych, podczas gdy wysokość podstawowej emerytury nadal wynika z zasad właściwego systemu. Dla seniora mieszkającego w Polsce lub za granicą pełny obraz tworzą więc miesięczna emerytura, dodatkowe wypłaty i warunki ich otrzymywania. Właśnie taki roczny rachunek pozwala oceniać realny poziom zabezpieczenia na starość.

Karolina Jaszowiecka

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 7 listopada 2026