Upamiętnianie Róży Luksemburg stoi w sprzeczności z porządkiem prawnym w Polsce [IPN]

Z oburzeniem przyjmujemy informację o planowanym przez władze Zamościa przywróceniu tablicy upamiętniającej komunistyczną działaczkę Różę Luksemburg. Działania te pozostają w sprzeczności z obowiązującym w Polsce porządkiem prawym – zakazem propagowania komunizmu oraz innych ustrojów totalitarnych w przestrzeni publicznej – poinformował w opublikowanym 24 lutego 2026 r. na platformie „X” oświadczeniu Instytut Pamięci Narodowej (IPN).

Upamiętnianie Róży Luksemburg stoi w sprzeczności z porządkiem prawnym w Polsce

.Instytut Pamięci Narodowej w swoim najnowszym oświadczeniu, które zostało również opublikowane w mediach społecznościowych, wyraził stanowczy sprzeciw wobec planów władz miast Zamość, które zamierzają przywrócić tablicę upamiętniającą Różę Luksemburg – komunistkę z Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, która sprzeciwiała się odzyskaniu niepodległości przez Polskę, będąc zwolenniczką światowej rewolucji proletariatu i zastąpienia carskiej Rosji jej komunistycznym wariantem.

IPN wskazał, że takie działanie naruszałoby prawo zakazujące propagowania ideologii totalitarnych. Instytucja przypomniała również, że tablica ta została usunięta w 2018 r. na podstawie ustawy dekomunizacyjnej. Jak wskazuje Instytut Pamięci Narodowej Róża Luksemburg nie zasługuje na takie upamiętnienie, bo sama wielokrotnie krytykowała polski ruch niepodległościowy, w tym ten socjalistyczny reprezentowany m.in. przez Józef Piłsudski i Ignacy Daszyński oraz popierała rewolucję bolszewicką i dyktaturę proletariatu, chwaląc działania Włodzimierza Lenina i Lwa Trockiego.

Instytut uznał, że jej upamiętnienie mogłoby zostać uznane za propagowanie komunizmu, co jest sprzeczne z kodeksem karnym, i wezwał władze miasta do natychmiastowego porzucenia tego pomysłu, co podpisali wiceprezesi IPN, Karol Polejowski i Mateusz Szpytma.

„Z oburzeniem przyjmujemy informację o planowanym przez władze Zamościa przywróceniu tablicy upamiętniającej komunistyczną działaczkę Różę Luksemburg. Działania te pozostają w sprzeczności z obowiązującym w Polsce porządkiem prawym –zakazem propagowania komunizmu oraz innych ustrojów totalitarnych w przestrzeni publicznej” – czytamy w oświadczeniu IPN, opublikowanym w mediach społecznościowych.

Następnie IPN dodał: „Przypominamy że art. 256 § 1 kodeksu karnego mówi: „Kto publicznie propaguje nazistowski, komunistyczny, faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Dalej § 1a. uzupełnia: „tej samej karze podlega, kto publicznie propaguje ideologię nazistowską, komunistyczną, faszystowską lub ideologię nawołującą do użycia przemocy w celu wpływania na życie polityczne lub społeczne”.

.”W związku z powyższym wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec jakichkolwiek działań zmierzających do rehabilitacji działaczy komunistycznych i oczekujemy od władz Zamościa natychmiastowego odstąpienia od pomysłu upamiętnienia Róży Luksemburg poprzez odsłonięcie poświęconej jej tablicy pamiątkowej” – skonkludowała instytucja.

Marcin Jarzębski