Wielka rzymska mozaika z Turcji. Zabytek pochodzi z IV wieku n.e.  

W trakcie wykopalisk prowadzonych na terenie starożytnego miasta Pompeiopolis w dystrykcie Taşköprü w prowincji Kastamonu w Turcji przez archeologów została odkryta wielka rzymska mozaika. Odsłonięty zabytek powstał w IV wieku n.e. i liczy około 1700 lat.

Wielka rzymska mozaika z Turcji

Monumentalna dekoracja artystyczna zdobiła posadzkę nawy głównej miejscowej bazyliki w rzymskim mieście Pompeiopolis. Wielka rzymska mozaika miała spektakularne wymiary: ujawnione jej pozostałości zajmują powierzchnię 105 metrów kwadratowych. Naukowcy podkreślili, że mozaikowa posadzka z  Pompeiopolis zachowała się do naszych czasów w prawie doskonałym stanie.

Niezwykłe znalezisko zostało dokonane w 2026 r. podczas programu wykopalisk, dokumentacji i konserwacji w Pompeiopolis. Miasto to zostało założone w 64 r. p.n.e. przez cesarza Pompejusza jako centrum jednej z wschodnich prowincji Cesarstwa Rzymskiego – Paflagonii. Pompeiopolis było stolicą tej prowincji oraz jednym z największych i najważniejszych ośrodków miejskich w regionie.

Mozaika licząca co najmniej 105 metrów kwadratowych

Jak poinformował turecki minister kultury i turystyki Mehmet Nuri Ersoy, podczas badań bazyliki archeolodzy odsłonili dotychczas około 105 metrów kwadratowych mozaikowej posadzki. Dekorację tworzą rozbudowane geometryczne kompozycje, które w znacznej części zachowały się w swoim pierwotnym położeniu i w bardzo dobrym stanie.

Pełne rozmiary mozaiki pozostają jednak nieznane. Badacze kontynuują wykopaliska, próbując ustalić, czy pod kolejnymi fragmentami bazyliki znajdują się dalsze partie dekorowanej posadzki. Odsłonięte elementy zostały już objęte pracami konserwatorskimi, które mają zabezpieczyć je podczas dalszych badań stanowiska.

Bazylika z Pompeiopolis. Świątynie wybudowano w II wieku

Sama bazylika ma znacznie dłuższą historię niż odkryta w niej mozaika. Na podstawie zgromadzonych danych archeolodzy ustalili, że budowlę wzniesiono w drugiej połowie II wieku n.e., około 150–160 r. W kolejnych stuleciach była ona wielokrotnie przebudowywana, a jej funkcje i układ architektoniczny ulegały zmianom.

Szczególnie istotne przemiany nastąpiły w późnym okresie rzymskim. Do V wieku Pompeiopolis stało się ośrodkiem biskupim, co zwiększyło religijne i administracyjne znaczenie miasta w okresie umacniania się chrześcijaństwa w regionie. Zdaniem badaczy kolejne fazy przebudowy bazyliki oraz zachowane dekoracje mogą dostarczyć informacji na temat tego procesu.

Wykopaliska w obrębie bazyliki rozpoczęły się w 2025 r. Archeolodzy dążą obecnie do odtworzenia pełnego planu budowli oraz rozpoznania kolejnych etapów jej powstawania, przebudowy i użytkowania. Jednym z najważniejszych elementów tych badań pozostaje ustalenie całkowitego zasięgu zachowanej mozaikowej posadzki.

Podczas prac prowadzonych w 2026 r. dokonano również innego interesującego odkrycia. W pastoforium, czyli pomieszczeniu należącym do kompleksu bazyliki, znaleziono rzeźbioną głowę przedstawiającą Erosa, greckiego boga miłości. Zabytek został datowany na drugą połowę II wieku n.e. i stanowi kolejne świadectwo artystycznego oraz kulturowego charakteru Pompeiopolis w okresie rzymskim, przed przekształceniem miasta w ważny ośrodek chrześcijański późnej starożytności.

Marcin Jarzębski