Zadłużenie przedsiębiorców wobec ZUS rośnie mimo spadku liczby dłużników
Liczba przedsiębiorców posiadających zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nieznacznie spadła, jednak łączna wartość zaległości wzrosła do poziomu 22,5 mld zł. Najnowsze dane pokazują, że problem nie dotyczy coraz większej liczby firm, lecz coraz większej koncentracji długu w grupie podmiotów posiadających najwyższe zaległości. Analiza danych za lata 2024–2025 pozwala lepiej zrozumieć skalę zjawiska oraz mechanizmy stojące za wzrostem zadłużenia wobec ZUS.
Coraz mniej zadłużonych przedsiębiorców
Na koniec 2025 roku zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wykazywało 628,3 tys. aktywnych płatników składek. Oznacza to spadek o 1,8 proc. w porównaniu z końcem 2024 roku, kiedy liczba zadłużonych wynosiła 639,8 tys. podmiotów. Dane te mogą sprawiać wrażenie poprawy sytuacji, jednak wymagają ostrożnej interpretacji. ZUS uwzględnia bowiem wszystkich płatników posiadających zaległość wynoszącą co najmniej 0,01 zł, co oznacza, że część wykazywanych przypadków wynika z drobnych niedopłat technicznych lub korekt rozliczeniowych.
Spadek liczby zadłużonych płatników nie oznacza więc automatycznie zmniejszenia problemu zadłużenia przedsiębiorców. Znacznie ważniejszym wskaźnikiem okazuje się wartość zaległości.
Dług wobec ZUS przekroczył 22 miliardy złotych
Łączna kwota zadłużenia aktywnych płatników wobec ZUS wzrosła w ciągu roku z 21,086 mld zł do 22,496 mld zł. Oznacza to wzrost o 6,7 proc. rok do roku. Tym samym pomimo spadku liczby zadłużonych podmiotów całkowita wartość zaległości osiągnęła najwyższy poziom w analizowanym okresie.
To właśnie ten wskaźnik pokazuje najważniejszą zmianę zachodzącą w strukturze zadłużenia. Dług nie rozprasza się na większą liczbę przedsiębiorstw. Przeciwnie, coraz większa część zaległości koncentruje się w grupie podmiotów posiadających największe zobowiązania.
Według analizy wzrost zadłużenia jest częściowo konsekwencją rosnących podstaw składkowych, które zwiększały się wraz z inflacją i wzrostem wynagrodzeń. W praktyce oznacza to, że każda zaległa składka ma dziś wyższą wartość nominalną niż jeszcze kilka lat temu. Nie zmienia to jednak faktu, że część przedsiębiorców stopniowo traci zdolność do regulowania bieżących zobowiązań wobec systemu ubezpieczeń społecznych.
Średni dług przedsiębiorcy wobec ZUS wynosi już 36 tys. zł
Wraz ze wzrostem łącznej wartości zadłużenia wzrosła również przeciętna wartość zaległości przypadająca na jednego zadłużonego płatnika. W 2025 roku średnie zadłużenie wyniosło 36 tys. zł wobec 34 tys. zł rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 5,9 proc.
Warto jednak pamiętać, że wskaźnik ten jest silnie podatny na wpływ największych dłużników. Wśród aktywnych płatników występują bowiem podmioty posiadające zaległości liczone w setkach milionów złotych. Rekordowe zadłużenie jednego płatnika wynosiło około 818 mln zł.
Jednocześnie dla wielu małych i średnich przedsiębiorstw zaległość rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych stanowi już poważne obciążenie finansowe. Szczególnie dotyczy to firm działających na rynkach o niskich marżach lub ograniczonych możliwościach przenoszenia rosnących kosztów na klientów.
Coraz mniej przedsiębiorców korzysta z układów ratalnych
Jednym z podstawowych instrumentów pozwalających przedsiębiorcom wyjść z zadłużenia są układy ratalne zawierane z ZUS. W 2025 roku złożono 91,9 tys. wniosków o zawarcie takiego układu, podczas gdy rok wcześniej było ich 93,2 tys. Jeszcze wyraźniejszy spadek dotyczył liczby zawartych porozumień. W 2025 roku podpisano 51,2 tys. układów ratalnych wobec 55,3 tys. rok wcześniej.
Oznacza to, że skuteczność przechodzenia od złożenia wniosku do podpisania układu wyniosła około 55,7 proc. W praktyce niemal co drugi wnioskodawca nie zakończył procesu zawarciem porozumienia. Przyczyną mogły być niespełnione wymogi formalne, wycofanie wniosku lub brak możliwości uzyskania zgody na restrukturyzację zadłużenia.
Spadek liczby zawieranych układów przy jednoczesnym wzroście wartości długu może wskazywać, że część przedsiębiorstw nie korzysta z dostępnych mechanizmów restrukturyzacyjnych albo nie spełnia warunków umożliwiających ich wykorzystanie.
Nie ma kryzysu, ale są sygnały ostrzegawcze
Przedstawione dane nie potwierdzają występowania powszechnego kryzysu płatniczego w polskiej gospodarce. Większość przedsiębiorców nadal reguluje składki terminowo, a rynek pracy pozostaje relatywnie stabilny. Jednocześnie analiza pokazuje zjawisko, które może mieć istotne znaczenie w kolejnych latach.
Coraz większa część zadłużenia koncentruje się bowiem wśród przedsiębiorstw posiadających największe zaległości. W sytuacji dalszego wzrostu kosztów pracy oraz obciążeń składkowych może to prowadzić do pogłębiania problemów finansowych części firm, szczególnie tych, których model biznesowy nie nadąża za zmieniającymi się warunkami gospodarczymi.
Dane ZUS za 2025 rok pokazują więc obraz bardziej złożony niż prosty podział na przedsiębiorców regulujących i nieregulujących zobowiązania. Liczba zadłużonych płatników spada, ale wartość długu rośnie. To właśnie ta rozbieżność staje się dziś najważniejszym sygnałem płynącym z analizy zadłużenia przedsiębiorców wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Najważniejsze pytania i odpowiedzi
Ile wynosi zadłużenie przedsiębiorców wobec ZUS?
Na koniec 2025 roku łączne zadłużenie aktywnych płatników wobec ZUS wyniosło 22,496 mld zł.
Ilu przedsiębiorców jest zadłużonych wobec ZUS?
Według danych ZUS zadłużenie wykazywało 628,3 tys. aktywnych płatników składek.
Czy liczba zadłużonych przedsiębiorców rośnie?
Nie. W 2025 roku liczba zadłużonych płatników spadła o 1,8 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.
Jakie jest średnie zadłużenie przedsiębiorcy wobec ZUS?
Średnie zadłużenie zadłużonego płatnika wynosi około 36 tys. zł.
Czy przedsiębiorcy mogą rozłożyć dług wobec ZUS na raty?
Tak. W 2025 roku przedsiębiorcy złożyli 91,9 tys. wniosków o układ ratalny, a zawarto 51,2 tys. takich porozumień.
Damian Nizio
