Odstraszanie to nie tylko pieniądze. Raport GLOBSEC ujawnia słabości wschodniej flanki NATO

Skuteczność odstraszania zależy nie tylko od wysokości wydatków, lecz przede wszystkim od zdolności ich szybkiego przełożenia na realne zdolności obronne. Najnowszy raport GLOBSEC pokazuje, że wschodnia flanka NATO pozostaje zróżnicowana pod względem gotowości.

Wydatki kontra realna gotowość

.Ekspert Martin Sklenar podkreśla, że kluczowe znaczenie ma tempo działania państw: zdolność do przekształcenia deklaracji i budżetów w konkretne możliwości operacyjne. Raport analizuje dziesięć krajów – od Finlandii, przez państwa bałtyckie i Polskę, po Europę Środkową i Południowo-Wschodnią.

Celem opracowania było sprawdzenie, na ile wzrost wydatków rzeczywiście przekłada się na gotowość bojową.

Nierównomierna gotowość w regionie

.Wschodnia flanka NATO przeszła znaczącą transformację, jednak poziom przygotowania pozostaje nierówny. Oprócz finansowania kluczowe są zdolności decyzyjne oraz poziom konsensusu społecznego w sytuacjach kryzysowych.

Polska, Finlandia i Estonia znalazły się w grupie państw najlepiej przygotowanych instytucjonalnie do szybkiego działania. Analiza obejmowała m.in. zdolność do podejmowania decyzji o użyciu siły czy przyjmowania wojsk sojuszniczych.

Szybkość decyzji jako czynnik krytyczny

.Jak zaznacza Sklenar, sama struktura instytucjonalna nie wystarcza. Liczy się przewidywalność państwa w sytuacjach wymagających natychmiastowych decyzji.

W grupie pośredniej znalazły się Litwa, Łotwa, Rumunia i Czechy, natomiast Węgry, Słowacja i Bułgaria zamykają zestawienie. W tych krajach procedury mogą opóźniać reakcję na kryzys, co osłabia wiarygodność odstraszania.

Konsensus społeczny jako fundament

Zdaniem autora raportu, odporność państwa opiera się na świadomości obywateli i szerokim konsensusie społecznym. To on umożliwia podejmowanie trudnych decyzji oraz utrzymanie wysokich wydatków na obronność.

Polska – jak wskazano – wypada na tym tle korzystnie, choć nie istnieją modele idealne. Konsensus przekłada się na przewidywalność dla sojuszników i stabilność działań.

Społeczeństwo i prawo w warunkach kryzysu

.Budowanie świadomości społecznej oraz przygotowania obywateli ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania państwa w sytuacjach krytycznych. Ułatwia to także akceptację zmian prawnych, w tym przyznawania instytucjom specjalnych uprawnień umożliwiających szybkie działanie.

Rola przemysłu obronnego

.Raport wskazuje również na konieczność zmiany relacji między rządami a przemysłem obronnym. Powinien on być włączany na wczesnym etapie planowania, aby lepiej odpowiadać na potrzeby armii.

Przemysł musi być zdolny do szybkiego zwiększania produkcji w czasie konfliktu i jej utrzymania. Odstraszanie jest skuteczne tylko wtedy, gdy państwo może kontynuować produkcję sprzętu, a nie jedynie korzystać z zapasów.

Gotowość zaczyna się w państwach narodowych

.Jednym z kluczowych wniosków raportu jest to, że realna odporność budowana jest przede wszystkim na poziomie krajowym. Deklaracje podejmowane na poziomie NATO wymagają wdrożenia przez rządy państw.

Jak podkreśla Sklenar, samo zobowiązanie do zwiększenia wydatków nie wystarcza – konieczna jest ich realna implementacja.

PAP/MB