Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu upamiętnia Czerwiec 1956

Publikacje, konferencja naukowa, upamiętnienia i filmy – w ten sposób Instytut Pamięci Narodowej upamiętnia 70. rocznicę Poznańskiego Czerwca. Robotnicy z Poznania 28 czerwca 1956 r. wyszli na ulice w buncie przeciwko komunistycznemu totalitaryzmowi.

28 czerwca 1956 był dniem, który przeszedł do historii

.Tego dnia poznańscy robotnicy podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. Życie straciło wówczas 58 osób, a ponad 240 zostało rannych. Robotniczy zryw upamiętnia pomnik w centrum miasta – Poznańskie Krzyże.

Główne obchody odbędą się 28 czerwca przy Pomniku Ofiar Czerwca na Placu Mickiewicza. Od kilku tygodni w Poznaniu trwają wydarzenia towarzyszące jubileuszowi. W wielu z nich uczestniczy, jako inicjator lub partner, Instytut Pamięci Narodowej.

Przez cały miesiąc trwa okolicznościowa akcja dyplomowa krótkofalowców, przygotowana dzięki współpracy poznańskich oddziałów Polskiego Związku Krótkofalowców oraz IPN. Celem przedsięwzięcia jest popularyzacja historii pierwszego masowego wystąpienia przeciwko władzom komunistycznym w powojennej Polsce. Do 30 czerwca nadawać będą specjalne stacje okolicznościowe o znakach wywoławczych SP1956POZ oraz SP56POZNAN. Biorący udział w akcji zdobywają pamiątkowe dyplomy za przeprowadzone łączności.

25 czerwca na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich odbędzie się gala nagrody Stukot ‘56, organizowana wraz z Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956 w Poznaniu, Miastem Poznań, Wielkopolskim Muzeum Niepodległości i Grupą MTP. Poznański Oddział IPN jest oficjalnym partnerem tego wyróżnienia. Nagroda została ustanowiona, by promować wartości, w imię których protestowali robotnicy. Jej nazwa nawiązuje do odgłosu charakterystycznych butów, czyli okuloków, które nosili pracownicy poznańskich fabryk.

Stukot tysięcy chodaków jest obecny we wspomnieniach wielu świadków tamtych wydarzeń; laureaci nagrody są „stukotem dla współczesnych”. Swoimi dokonaniami urzeczywistniają wartości Poznańskiego Czerwca w naszych czasach. Wartości te znalazły swój wyraz w hasłach wypisanych na poznańskich Krzyżach: „O Boga, za wolność, prawo i chleb”. One też stały się kategoriami konkursowymi.

25 czerwca w Przystanku Historia w Poznaniu odbędzie się konferencja naukowa „Międzynarodowe aspekty Poznańskiego Czerwca ‘56” z udziałem pracowników poznańskiego oddziału IPN i zaproszonych historyków.

Dzień później, 26 czerwca, dyrektor poznańskiego oddziału IPN prof. UAM dr hab. Rafał Reczek wygłosi wykład o Czerwcu ’56 w ramach spotkań otwartych organizowanych przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Tego samego dnia zakończy się remont grobu Gerarda Kujanka na Junikowie – obrońcy robotników z 1956 r. Prace prowadzi Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Poznaniu. Poznański oddział Instytutu wystąpił do władz miasta o nazwanie skweru przy ul. Kosińskiego imieniem Kujanka. Otwarcie skweru planowane jest na wrzesień.

IPN zamówił film dokumentalny poświęcony przyczynom, przebiegowi, następstwom i pamięci o tamtych wydarzeniach. Edukacyjną produkcję „Poznański Czerwiec 1956 r.” przygotowuje Zbysław Kaczmarek.

– Zauważyliśmy narastający, szczególnie wśród przedstawicieli młodego pokolenia, niepokojący trend zaniku znajomości podstawowych faktów związanych z przyczynami, przebiegiem i skutkami robotniczego zrywu. Postanowiliśmy zlecić przygotowanie filmu dokumentalnego, którego zadaniem będzie dotarcie do szerokich grup odbiorców, w tym uczniów szkół podstawowych i średnich – przekazała dr Marta Sankiewicz, asystent prasowy Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu.

Film zostanie dostosowany do wymogów szkolnych zarówno formą, jak i czasem trwania. Chodzi o to, by możliwa była prezentacja całej produkcji podczas jednej godziny lekcyjnej. Premiera dokumentu zaplanowana jest na 27 czerwca. Równolegle powstaje film dokumentalny w reżyserii Jacka Kubiaka o budowie Pomnika Poznańskiego Czerwca 1956. Jego premiera odbędzie się w połowie lipca podczas finisażu wystawy w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu. Z kolei 28 czerwca nastąpi odsłonięcie tablicy poświęconej bohaterom poznańskiego zrywu przy pomniku Żołnierza Polskiego w Rawiczu.

– Przez cały miesiąc działają nasi edukatorzy, prowadząc zajęcia i wykłady w szkołach, a także zabawy typu escape room na Przystanku Historia w Poznaniu. Prelegenci przybliżają m.in. kontekst międzynarodowy wydarzeń czy reakcje Chińskiej Republiki Ludowej na Poznański Czerwiec. Organizujemy również rajd rowerowy „Czerwiec 1956 nie tylko w Poznaniu” – dodała Marta Sankiewicz.

Pod koniec roku ukaże się publikacja poświęcona historii Zakładów HCP w XX wieku pod redakcją dr. Marcina Jurka. Przedstawi ona szereg aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa – od dwudziestolecia międzywojennego, przez lata okupacji niemieckiej i dekady PRL, aż po transformację ustrojową i przekształcenia własnościowe fabryki.

Oddział IPN w Poznaniu jest też głównym partnerem projektu realizowanego przez Grupę Polska Press we wszystkich jej mediach. Poprzez prasę, portale internetowe, wideo i media społecznościowe materiały o historii z 1956 roku mają dotrzeć do zróżnicowanego grona odbiorców. Elementem akcji jest serwis specjalny „Czerwiec ’56. 70 lat historii w jednym miejscu”, gdzie publikowane są artykuły o kluczowych wydarzeniach, postaciach i miejscach.

Zryw robotników w Poznaniu zaliczany jest do pierwszych masowych protestów w bloku wschodnim, które dekady później skutkowały obaleniem komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej. Poznański Czerwiec nazywany jest też pierwszym z „polskich miesięcy” – kolejnych kroków na drodze do wolności.

PAP/MB