Podręczniki do języków obcych od 2027 roku. Którą książkę kupić do pierwszej klasy?

Od września 2027 roku pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych mają uczyć się według nowych podstaw, ale jeden język może oznaczać kilka różnych podręczników. Projekty IBE przewidują odmienne poziomy nauki i szczególne zasady dla języków obcych. Wyjaśniamy, jak sprawdzić grupę, właściwą serię i wydanie, zanim rodzina zapłaci za książkę.

.Uczeń rozpoczynający liceum lub technikum we wrześniu 2027 roku może zobaczyć na szkolnej liście kilka podręczników do tego samego języka. Nie musi to być pomyłka: o wyborze książki decydują nie tylko klasa i nazwa przedmiotu, lecz także poziom nauczania oraz to, czy uczeń kontynuuje naukę języka. Dla pierwszego rocznika nowych podstaw programowych dochodzi jeszcze pytanie, do których wymagań przygotowano konkretne wydanie.

Rodzic nie jest dziś w stanie kupić z wyprzedzeniem jednego „podręcznika do angielskiego 2027”, który będzie odpowiedni w każdej szkole. Najpierw trzeba poznać wykaz przyjęty przez placówkę, a w niektórych przypadkach również przydział ucznia do grupy językowej. Dopiero wtedy można bezpiecznie porównać tytuł, poziom, część serii i sposób korzystania z materiałów dodatkowych.

Dlaczego do tego samego języka szkoła może wybrać kilka książek?

Przepisy pozwalają zespołowi nauczycieli zaproponować więcej niż jeden podręcznik do danego języka obcego w tej samej klasie, jeśli wynika to z różnych poziomów nauczania. Dyrektor ustala szkolny zestaw na podstawie takich propozycji i podaje go do publicznej wiadomości. Oznacza to, że ogłoszenie kilku tytułów pod hasłem „język angielski, klasa pierwsza” nie mówi jeszcze, który z nich należy kupić dla konkretnego ucznia.

W dwóch grupach tego samego rocznika może być realizowany różny poziom języka, nawet gdy uczniowie chodzą do jednej szkoły. Znaczenie ma również to, czy język był wcześniej nauczany jako pierwszy czy drugi, czy uczeń zaczyna go od podstaw oraz jaki program przewidziano dla danej grupy. Podręcznik nie powinien być zatem wybierany na podstawie samego zdjęcia okładki, oznaczenia klasy ani ogólnej rekomendacji księgarni.

To szczególny przypadek szerszej zasady dotyczącej reformy: wykaz podręczników dopuszczonych przez ministerstwo nie jest listą zakupów dla całej Polski. Rozróżnienie między urzędową bazą a wyborem konkretnej placówki wyjaśnia materiał Wykaz podręczników MEN do nowej podstawy programowej. Zanim rodzina wybierze wydanie, powinna znać zarówno decyzję szkoły, jak i rzeczywistą grupę językową ucznia.

Co zaproponowano w nowej podstawie języków obcych?

Instytut Badań Edukacyjnych opublikował w październiku 2026 roku projekty podstaw dla szkół ponadpodstawowych. Dokument dla liceum i technikum przewiduje naukę dwóch języków obcych oraz możliwość kontynuowania pierwszego języka ze szkoły podstawowej. Wymagania opisano dla sześciu poziomów biegłości, od A1+ do B2+, przy czym nauczyciel miałby dobierać realizowany poziom z uwzględnieniem umiejętności uczniów. Są to propozycje przekazane do dalszych prac, a nie ostateczna lista książek na rok szkolny 2027/2028.

W projekcie zapisano również istotny wyjątek od ogólnej koncepcji „roku bazowego”. Dla języka obcego nie wyodrębniono wymagań przypisanych wyłącznie do pierwszej klasy, a naukę pierwszego języka w zakresie rozszerzonym można byłoby rozpocząć już na początku liceum lub technikum. Nie należy więc na podstawie samego hasła „rok bazowy” zakładać, że każdy pierwszoklasista będzie pracował z jednakowym podręcznikiem językowym, niezależnie od profilu i poziomu grupy.

Symbole A1+, A2, B1 czy B2 nie oznaczają jednak automatycznie, że rodzic może samodzielnie wybrać książkę z identycznym oznaczeniem na okładce. Projekt opisuje oczekiwane umiejętności i poziomy kształcenia, natomiast oferta wydawnictw i sposób podziału materiału na tomy mogą wyglądać różnie. Szkoła musi jeszcze przyjąć program oraz określić, z jakich książek będzie korzystać na poszczególnych zajęciach.

Pierwszy i drugi język obcy to nie zawsze taki sam zakup

Uczeń może kontynuować jeden język intensywnie, a drugi poznawać od początku albo rozwijać go po kilku latach nauki w szkole podstawowej. Projekt dla liceum i technikum przewiduje różne oczekiwane poziomy na zakończenie nauki zależnie od tej sytuacji; odrębnie opisuje nauczanie rozszerzone i dwujęzyczne. Dlatego nawet dwa podręczniki do angielskiego oznaczone jako przeznaczone do klasy pierwszej mogą odpowiadać różnym ścieżkom uczenia się.

W branżowej szkole I stopnia sytuacja jest inna, ponieważ opublikowany przez IBE projekt przewiduje naukę jednego języka obcego. Także tutaj znaczenie ma wcześniejsza nauka: projekt rozróżnia kontynuowanie pierwszego lub drugiego języka ze szkoły podstawowej oraz rozpoczęcie nauki nowego języka. Nie należy zatem automatycznie przenosić listy podręczników z liceum, technikum albo innej szkoły branżowej na potrzeby konkretnego ucznia.

Obie propozycje IBE pokazują, dlaczego w pierwszym roczniku reformy informacja o typie szkoły nie wystarczy do zakupu. Zasady mogą zostać jeszcze zmienione w toku prac ministerstwa, a poszczególne szkoły wybiorą własne programy i materiały. Szerszy harmonogram zmian oraz znaczenie przyjętej ostatecznie podstawy przedstawia tekst Podręczniki do nowej podstawy programowej 2027. Liceum, technikum i szkoła branżowa.

Czy książka po starszym uczniu albo kurs językowy wystarczą?

Starszy podręcznik może być użyteczny do powtarzania słownictwa i ćwiczenia języka, ale nie staje się przez to podręcznikiem wybranym dla pierwszego rocznika nowej podstawy. Uczeń, który zacznie szkołę ponadpodstawową w 2027 roku, może potrzebować innego wydania niż kolega z klasy wyższej. Nawet w obrębie tej samej serii trzeba porównać część, poziom, dane wydania oraz wymagane materiały towarzyszące.

Podobnie zakup kursu oznaczonego na okładce jako „B1” nie gwarantuje zgodności z programem szkolnym. Część publikacji to materiały dodatkowe, a nie podręczniki formalnie dopuszczone do użytku szkolnego; inne mogą być pełnoprawnymi podręcznikami, których jednak dana szkoła nie wybrała. Informację o dopuszczeniu książki można sprawdzić w wykazie MEN, ale decyzja o jej używaniu przez ucznia wynika ze szkolnego zestawu.

Przy zakupie egzemplarza używanego trzeba ponadto oddzielić samą książkę od dostępu cyfrowego. Nagrania, ćwiczenia internetowe albo kod do platformy mogą być oferowane razem z nowym egzemplarzem, lecz kod używany nie zawsze będzie działał dla następnego właściciela. Różnicę między bezpłatnymi materiałami, podręcznikiem elektronicznym i płatną licencją wyjaśnia osobny artykuł E-podręczniki do nowej podstawy programowej w 2027 roku.

Co sprawdzić na szkolnej liście przed zakupem?

Najpierw należy ustalić, do którego języka i której grupy przypisano ucznia. Jeśli szkoła podaje kilka wersji książki, trzeba zapytać, czy wybór zależy od wcześniejszej nauki, poziomu grupy, zakresu rozszerzonego albo nauczania dwujęzycznego. Gdy przydział ma nastąpić dopiero po rozpoznaniu umiejętności na początku roku, zakup niepotwierdzonej wersji w wakacje może okazać się przedwczesny.

Po potwierdzeniu grupy potrzebne są pełny tytuł, autorzy, wydawnictwo, poziom, numer części i właściwe wydanie. Warto też wyjaśnić, czy szkoła wskazuje osobno zeszyt ćwiczeń i dostęp do nagrań lub platformy oraz czy te dodatki są rzeczywiście potrzebne podczas zajęć. O tym, kiedy placówka podaje listę na rok 2027/2028 i co zrobić, gdy jest ona niepełna, piszemy w materiale Lista podręczników na rok szkolny 2027/2028. Kiedy szkoła ją ogłosi?

Ostatecznie nie ma jednej prawidłowej odpowiedzi na pytanie, który podręcznik językowy kupi każdy pierwszoklasista w 2027 roku. Właściwy wybór będzie wynikał z połączenia nowej podstawy, programu, decyzji nauczycieli i poziomu grupy. Najbezpieczniejsza kolejność pozostaje prosta: najpierw potwierdzenie szkoły, potem sprawdzenie danych książki, a dopiero na końcu zakup.

Karolina Jaszowiecka