Andrzej POCZOBUT Kawalerem Orła Białego 2025
Przebywający w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze dziennikarz i więzień polityczny Andrzej Poczobut został 11 listopada 2025 odznaczony przez prezydenta RP Karola Nawrockiego Orderem Orła Białego. Podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim wspomniano, że odznaczenie zostanie mu przekazane w pierwszym możliwym terminie.
Kim jest Andrzej POCZOBUT?
.Andrzej POCZOBUT został mianowany najwyższym państwowym odznaczeniem RP „w uznaniu znamienitych zasług na rzecz Polaków na Białorusi, w szczególności za walkę o prawa człowieka i niezłomną postawę w konfrontacji z przejawami odradzających się reżimów totalitarnych”.
Andrzej Poczobut urodził się 16 kwietnia 1973 r. w Wiałikiej Bierastawicy na terenie Białoruskiej SRR. , Jest przede wszystkim polsko‑białoruskim dziennikarzem, aktywistą mniejszości polskiej w Białorusi i więźniem politycznym reżimu Aleksandra Łukaszenki.
Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Państwowego im. Janki Kupaly w Grodnie. Zamiast kariery prawniczej wybrał jednak dziennikarstwo: pisał dla mediów białoruskich i polonijnych („Głos znad Niemna”, „Magazyn Polski na uchodźstwie”), a także od 2006 r. był korespondentem „Gazety Wyborczej”.
Poczobut od lat działał na rzecz polskiej mniejszości w Białorusi, pełnił funkcję w Związek Polaków na Białorusi (ZPB) – niezależnej od reżimu organizacji. Jego prace jako dziennikarza obejmowały m.in. relacje z Grodna i regionu, opisy sytuacji Polaków, walkę o język i kulturę.
Człowiek – symbol walki o prawa człowieka
.W marcu 2021 r. Andrzej Poczobut został aresztowany przez białoruskie władze w ramach tzw. „polskiej sprawy”. W lutym 2023 r. został skazany na 8 lat więzienia w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze za rzekome „wzniesienie nienawiści” i „działalność przeciw bezpieczeństwu kraju”. Jego proces był szeroko potępiony jako polityczny.
Od momentu aresztowania w marcu 2021 r. Andrzej Poczobut stał się symbolem oporu wobec represji ze strony reżimu Alaksandr Łukaszenka i zarazem jednym z najbardziej nagłośnionych przypadków walki o prawa człowieka w regionie. W całej Europie rozpoczęły się kampanie na jego rzecz: organizacje takie jak PEN International oficjalnie zaapelowały o jego natychmiastowe i warunkowe zwolnienie, wskazując, iż jego zatrzymanie i warunki w więzieniu stanowią formę represji politycznej. W Warszawie i innych polskich miastach dziennikarze oraz organizacje dziennikarskie organizowały protesty — m.in. przed ambasadą Białorusi w Warszawie protestowano, wzywając uwolnienie Poczobuta i innych osadzonych dziennikarzy. Na arenie parlamentu europejskiego sprawa Poczobuta była wielokrotnie podnoszona: w lipcu 2025 r. złożono pytanie pisemne do Komisji Europejskiej / Wysokiego Przedstawiciela UE dotyczące konkretnych działań na rzecz jego uwolnienia. Ponadto delegacja Parlamentu Europejskiego złożona z europosłów zebrała się, by wysłać list solidarnościowy do Poczobuta i potępić jego warunki przetrzymywania, podkreślając, że „jego odwaga jest potężnym symbolem” walki o wolność słowa.
Działania parlamentarzystów przyczyniły się również do nominacji Poczobuta do prestiżowej nagrody Sacharowa za wolność myśli w 2025 r., co dodatkowo podkreśliło jego status międzynarodowego więźnia sumienia.
W Polsce natomiast w marcu 2024 r. Senat Rzeczypospolitej Polskiej przyjął rezolucję wzywającą do uwolnienia Poczobuta oraz wszystkich więźniów politycznych na Białorusi — wskazując jednocześnie na potrzebę zaostrzenia sankcji wobec reżimu w Mińsku.
Pomimo tych wysiłków sytuacja uwięzionego dziennikarza pozostaje trudna: warunki jego przetrzymywania są surowe, więziony jest w odizolowaniu od innych więźniów a jego stan zdrowia — według raportów organizacji praw człowieka — pogarsza się. Zwolennicy jego uwolnienia przyznają, że działania dyplomatyczne i prawne są nadal niewystarczające.
Anna Druś
