Czy wielkie miasta będą miały coraz mniej dzieci

Przez dziesięciolecia wielkie miasta były symbolem młodości, wzrostu liczby ludności i dynamicznego rozwoju społecznego. To właśnie metropolie przyciągały młodych ludzi, rodziny oraz kolejne pokolenia mieszkańców budujących nowoczesną gospodarkę.

.Dziś coraz wyraźniej widać jednak, że część największych miast Europy i Azji zaczyna doświadczać zupełnie nowego procesu. Kryzys demograficzny stał się faktem: liczba dzieci maleje, społeczeństwa się starzeją, a centra wielkich metropolii stają się miejscem coraz bardziej kosztownego i coraz bardziej samotnego życia.

Demografia zaczyna więc zmieniać nie tylko państwa, ale także same centra współczesnej cywilizacji.

Duże miasta nie są już demograficznym wyjątkiem

Przez lata wydawało się, że największe miasta lepiej radzą sobie z kryzysem demograficznym niż reszta kraju.

Mateusz Łakomy w tekście „Upadł mit wysokiej dzietności w największych polskich miastach” pokazuje jednak, że obraz ten był częściowo złudzeniem.

Autor przypomina, że po korekcie danych demograficznych okazało się, iż dzietność w największych polskich metropoliach w rzeczywistości jest często niższa niż średnia krajowa. Dotyczy to także Warszawy, Krakowa czy Poznania.

Wielkie miasta stają się więc miejscem bardzo niskiej liczby urodzeń, mimo wyższych zarobków, lepszej infrastruktury i większej liczby usług publicznych.

Zmienia to sposób myślenia o przyszłości europejskich metropolii.

Koszty życia wpływają na decyzje dotyczące dzieci

Coraz więcej ekspertów uważa, że jednym z najważniejszych czynników kryzysu demograficznego w metropoliach są rosnące koszty życia.

Wysokie ceny mieszkań, wynajmu, edukacji i codziennego funkcjonowania sprawiają, że młodzi ludzie coraz później decydują się na założenie rodziny.

Barbara Socha w tekście „Zapaść demograficzna, na którą pracowaliśmy od 30 lat” podkreśla, że współczesny kryzys demograficzny jest skutkiem wieloletnich przemian społecznych i ekonomicznych.

Autorka zwraca uwagę, że niski poziom dzietności utrzymujący się przez dekady prowadzi dziś do gwałtownego zmniejszania liczby kobiet w wieku rozrodczym, co dodatkowo pogłębia problem spadku liczby urodzeń.

Wielkie miasta stają się więc przestrzenią, w której coraz trudniej połączyć aspiracje zawodowe, wysokie koszty życia i decyzję o posiadaniu dzieci.

Metropolie zmieniają styl życia współczesnych społeczeństw

Kryzys demograficzny współczesnych miast nie wynika wyłącznie z ekonomii.

Julien Damon w analizie „Pragniemy mieć coraz mniej dzieci” przypomina, że współczesne społeczeństwa przechodzą głęboką zmianę modelu życia i aspiracji rodzinnych.

Autor pokazuje, że choć większość młodych ludzi nadal deklaruje chęć posiadania dzieci, to realna liczba urodzeń systematycznie spada. Coraz częściej pojawia się także model życia skoncentrowany wokół pracy, mobilności, indywidualizmu i życia w pojedynkę.

Współczesne metropolie bardzo silnie przyspieszają właśnie ten styl życia.

Coraz większa część mieszkańców wielkich miast: później zakłada rodziny, później decyduje się na dzieci, częściej żyje samotnie i dłużej pozostaje poza trwałymi relacjami. Zmienia się więc sama struktura społeczna współczesnych miast.

Miasta będą starzeć się szybciej niż wcześniej przewidywano

Procesy demograficzne zaczynają wpływać również na przestrzeń miejską.

Narodowy Spis Powszechny 2021 pokazał nie tylko starzenie się społeczeństwa, ale także rosnące różnice pomiędzy wielkimi aglomeracjami a prowincją.

Prof. Piotr Szukalski zwraca uwagę, że procesy wyludniania i starzenia bardzo silnie różnicują dziś poszczególne regiony kraju. Część metropolii nadal przyciąga mieszkańców, ale jednocześnie coraz większa liczba gmin i mniejszych miejscowości doświadcza szybkiego odpływu ludzi młodych.

Zmienia się więc nie tylko liczba mieszkańców, ale także struktura wieku całych regionów.

Wielkie miasta będą musiały coraz mocniej dostosowywać się do społeczeństw: starszych, mniej licznych i bardziej samotnych.

Demografia może zmienić obraz współczesnych metropolii

Jeszcze niedawno kryzys demograficzny wydawał się problemem dotyczącym głównie statystyk i raportów ekspertów. Dziś coraz wyraźniej wpływa na codzienny obraz współczesnych miast.

Puste place zabaw, starzejące się dzielnice, rosnąca liczba jednoosobowych gospodarstw domowych i malejąca liczba dzieci zaczynają być jednym z symboli współczesnej Europy.

Pytanie nie brzmi już bowiem, czy liczba dzieci w wielkich miastach będzie malała. Proces ten już trwa. Coraz ważniejsze staje się pytanie, jak głęboko zmieni on gospodarkę, społeczeństwo i sam model życia współczesnych metropolii.

Bo XXI wiek może okazać się epoką miast coraz bogatszych — ale jednocześnie coraz starszych i coraz mniej licznych.

Grzegorz Kim