Flavio Bolsonaro przegrał wybory, ale bolsonaryzm pozostaje silny w Brazylii

Porażka Flavia Bolsonaro w wyborach prezydenckich w Brazylii oznacza, że jego ojciec Jair nie zostanie ułaskawiony. Nie jest to jednak koniec stworzonego przez niego radykalnie prawicowego ruchu, który pozostaje jedną z największych sił na scenie politycznej kraju – ocenili eksperci.
27 lat więzienia
Jair Bolsonaro, nazywany czasem „Trumpem tropików”, rządził krajem w latach 2019-2022. W ubiegłym roku został skazany na 27 lat więzienia za przygotowywanie zamachu stanu po przegranych przez siebie wyborach z 2022 r. Obecnie, z uwagi na stan zdrowia, odbywa wyrok w areszcie domowym.
Jego syn Flavio był o włos od zwycięstwa w wyborach prezydenckich, ale niespodziewanie przegrał w drugiej turze z obecnym szefem państwa Luizem Inacio Lulą da Silvą.
– Myślę, że porażka Flavia zaskoczyła Jaira i jego politycznych sojuszników. To cios szczególnie dla Jaira, ponieważ jednym z głównych celów kampanii jego syna było uwolnienie go, nawet jeśli miałoby to oznaczać podważenie autorytetu i niezależności brazylijskiego sądownictwa – ocenił Bhreno Vieira, politolog z Uniwersytetu Federalnego w Pernambuco.
Nie koniec bolsonaryzmu
Eksperci podkreślają jednak, że nie oznacza to końca bolsonaryzmu. Po wyborach Partia Liberalna (PL) Bolsonaro będzie największym ugrupowaniem w obu izbach Kongresu, choć nie będzie miała w nich większości. Będzie też miała sześciu gubernatorów stanów, najwięcej spośród wszystkich partii.
– Te liczby pokazują, że bolsonaryzm ma polityczną i wyborczą strukturę, która wykracza poza Jaira Bolsonaro. Ruch ten pozostaje jedną z najbardziej wpływowych sił politycznych w Brazylii – ocenił Vieira.
Jego zdaniem obóz byłego prezydenta będzie teraz musiał zrewidować swoją strategię opozycji wobec rządu Luli. Największym wyzwaniem będzie wyłonienie liderów i kandydatów spoza rodziny Bolsonaro – podkreślił.
Jorge Gomes, politolog z Uniwersytetu Federalnego w Campina Grande, powiedział, że wewnątrz ruchu, obok Flavia i jego brata Eduarda, pojawiają się również potencjalni, młodzi liderzy spoza klanu, tacy jak kongresmen Nikolas Ferreira i Lucas Pavanato, który w ostatnich wyborach z rekordowym wynikiem dostał się do Izby Deputowanych.
Ciągła mobilizacja
Jair Bolsonaro poniósł szereg porażek. Mimo to bolsonaryzm jako siła polityczna pozostaje w Brazylii bardzo mocny. To ruch, który trwa dzięki tworzeniu narracji politycznych i ciągłej mobilizacji swoich zwolenników. Przegrana Flavia to bez wątpienia cios, ale to ugruntowany ruch polityczny, przyzwyczajony do przekształcania się i odradzania – powiedział Gomes.
Jego zdaniem bolsonaryzm działa obecnie zgodnie z „logiką hierarchiczną skupioną na więzach krwi”, ale z czasem to się prawdopodobnie zmieni. – Ruch może przetrwać poza rodziną – ocenił.
Ana Tereza Duarte, politolog z uniwersytetu Facultade Central w Recife, powiedziała, że choć Jair Bolsonaro najpewniej nie wyjdzie w najbliższym czasie na wolność, jego obóz będzie przygotowywał się na następne wybory, w których Lula już nie będzie mógł ubiegać się o reelekcję z powodu konstytucyjnego limitu liczby kadencji.
Bolsonaro nie uznaje porażki
Nie jest jasne, czy stronnictwo 81-letniego Luli będzie w stanie utrzymać popularność bez niego. Według Duarte obecnie w Partii Pracujących (PT) nie widać żadnego potencjalnego następcy Luli – charyzmatycznego byłego lidera związkowego i sprawnego polityka, który od dziesięcioleci definiuje brazylijską lewicę.
– To częste w przypadku wielkich, charyzmatycznych liderów. Lula wygrywa, bo jest Lulą, a nie dlatego, że jest z Partii Pracujących. W następnych wyborach nie będzie już kandydata o tak silnej pozycji przywódczej – oceniła Duarte.
Według danych Najwyższego Trybunału Wyborczego (TSE) w drugiej turze wyborów prezydenckich w niedzielę Lula zdobył niecałe 51,8 proc., a Bolsonaro – nieco ponad 48,2 proc. ważnych głosów. W liczbach bezwzględnych Lula zwyciężył przewagą około 4,4 mln głosów. Bolsonaro nie uznał dotąd swojej porażki, ale zrobiła to jego partia.
PAP/NZ



