Polacy chcą mieć dzieci, ale ich nie mają. Dane ujawniają skalę pęknięcia

Polacy niemal idealnie wpisują się w globalny wzorzec myślenia o rodzinie – ale jednocześnie wyraźnie od niego odstają w praktyce. Najnowsza analiza preferencji rodzinnych pokazuje jednoznacznie: model jest stabilny, lecz jego realizacja pozostaje problemem strukturalnym.

Jeden model dominuje bezapelacyjnie

Zdecydowana większość Polaków wskazuje jako idealny model rodzinę z dwojgiem dzieci. Taką odpowiedź deklaruje 55 proc. badanych w międzynarodowym sondażu Gallup International (61 krajów, N = 60 474).

Niemal dokładnie odpowiada średniej globalnej (54 proc.), Polska nie różni się od świata w najważniejszym punkcie odniesienia. Model „dwójki dzieci” pozostaje normatywnym centrum współczesnej demografii – zarówno w kraju, jak i globalnie.

Jednocześnie 20 proc. Polaków wskazuje na model rodziny wielodzietnej (troje dzieci lub więcej), a tylko 6 proc. preferuje jedno dziecko. Bezdzietność jako ideał pozostaje marginalna – wskazuje ją zaledwie 3 proc. respondentów 

Polska bardziej zachowawcza niż świat

To, co wyraźnie odróżnia Polskę od średniej światowej, to struktura preferencji. Polacy rzadziej wybierają modele skrajne.

Globalnie 27 proc. respondentów wskazuje na model wielodzietny, podczas gdy w Polsce jest to 20 proc. – różnica wynosi 7 punktów procentowych 

Podobnie niższe są wskazania dla modelu jednego dziecka oraz bezdzietności. Oznacza to wyraźną koncentrację preferencji wokół jednego, „środkowego” modelu.

Po wyłączeniu odpowiedzi niezdecydowanych okazuje się, że aż 66 proc. Polaków wybiera rodzinę z dwojgiem dzieci, wobec 57 proc. globalnie 

Polska jest więc bardziej jednorodna w swoich deklaracjach niż świat.

Bezdzietność pozostaje wyjątkiem

W Polsce bezdzietność jako model idealny pozostaje zjawiskiem marginalnym. Wskazuje ją 3 proc. respondentów, podczas gdy średnia światowa wynosi 4 proc. 

W niektórych krajach odsetek ten jest wielokrotnie wyższy – sięga 14 proc. w Brazylii czy 10 proc. w Stanach Zjednoczonych. Polska pozostaje więc krajem, w którym normatywny prymat rodzicielstwa utrzymuje się na wyraźnie wysokim poziomie.

Kluczowe napięcie: deklaracje kontra rzeczywistość

Najważniejszy wniosek analizy dotyczy jednak nie samych preferencji, lecz różnicy między deklaracjami a rzeczywistością.

Choć aż 75 proc. Polaków wskazuje model rodziny z co najmniej dwojgiem dzieci, rzeczywista dzietność pozostaje znacząco niższa. Powstaje wyraźna luka między tym, co społeczeństwo uważa za idealne, a tym, co jest w stanie zrealizować 

To właśnie to pęknięcie definiuje dziś polską sytuację demograficzną.

Problem nie leży w wartościach

Analiza wskazuje jednoznacznie, że źródło tej luki nie ma charakteru aksjologicznego. Polacy nie odchodzą od modelu rodziny – przeciwnie, pozostają mu wierni.

Problem ma charakter strukturalny. Ograniczenia wynikają z czynników ekonomicznych, instytucjonalnych i mieszkaniowych, które utrudniają realizację deklarowanych planów rodzinnych 

To oznacza, że napięcie nie dotyczy tego, „czy” Polacy chcą mieć dzieci, lecz „czy mogą”.

Arkadiusz Jordan
Źródło danych: „Global opinion on population aging & the number of children”, The Gallup International Association End-of-Year Survey 2025, publikacja: 17.04.2026.