Monumentalny grobowiec z Armenii. W jego wnętrzu znajdowały się artefakty i końskie szczątki

Podczas wykopalisk prowadzonych na terenie stanowiska Shamiram w prowincji Aragacotn w Armenii archeolodzy odkryli monumentalny grobowiec pochodzący z późnej epoki brązu. W miejscu tym odkryto końskie szczątki i inne znaleziska, które razem wskazują, że w trakcie pochówku zmarłego pochowanego w tym miejscu składana była ofiara z konia.

Monumentalny grobowiec z Armenii

W centralnej komorze, składającej się na ten monumentalny grobowiec z epoki brązu, odkryto bogaty zestaw darów grobowych, pośród których znalazły się: broń z brązu, obsydianowe i metalowe groty strzał oraz szczątki konia, który jak wszystko wskazuje najpewniej został złożony w ofierze podczas ceremonii pogrzebowej zmarłego, który został pochowany w tym grobowcu.

Niezwykłe miejsce pochówku z pokaźnym wyposażeniem grobowym archeolodzy ujawnili podczas kampanii wykopaliskowej prowadzonej na stanowisku Shamiram w prowincji Aragacotn w zachodniej Armenii w maju i czerwcu 2026 r. Wykopaliska w tym miejscu były prowadzone przez archeologów z Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Republiki Armenii oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów Śródziemnomorskich i Orientalnych (ISMEO).

Na czele zespołu badaczy realizujących ekspedycję archeologiczną w Shamiram stoją Varduhí Melikyan i Roberto Dan. Najważniejszym odkryciem dokonanym na terenie tego stanowiska był właśnie monumentalny grobowiec z epoki brązu, który został opisany grobowiec nr 3. Naukowcy datowali go na okres lat 1600-1200 p.n.e., czyli na późną epokę brązu.

Monumentalna konstrukcja otoczona jest koncentrycznymi kamiennymi kręgami, a jej centralna komora zawierała wyjątkowo bogate wyposażenie grobowe. Według archeologów z Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Republiki Armenii, to najnowsze odkrycie dostarcza ważnych nowych informacji na temat stanu zamożności lokalnych elit, zwyczajów pogrzebowych oraz symbolicznej roli koni w społecznościach zamieszkujących Wyżynę Armeńską w późnej epoce brązu.

Zabytki pochodzące z czasów Królestwa Urartu

Prace archeologiczne w Shamiramie doprowadziły także do ujawnienia zabytków i pozostałości, które są śladami osadnictwa bezpośrednio poprzedzającego powstanie Królestwa Urartu, znanego także jako Królestwo Wan. Za jedną z wież obronnych archeolodzy zidentyfikowali pomieszczenie z epoki żelaza, które nosi wyraźne ślady zniszczenia przez pożar. Poniżej tego poziomu odkryto wcześniejszy pochówek, który poprzedza budowę urartyjskiego systemu obronnego.

Archeolodzy liczą na to, że analiza kolejnych warstw archeologicznych pozwoli im odtworzyć proces rozwoju miejscowej osady z epoki żelaza, zanim została ona włączona do rozrastającego się państwa Urartu, które dominowało nad znaczną częścią Wyżyny Armeńskiej między IX a VI w. p.n.e. Zidentyfikowano również struktury pochodzące z innych okresów historycznych, w tym z czasów hellenistycznych.

Shamiram znajduje się na ufortyfikowanym skalistym płaskowyżu i obejmuje rozległy mur obronny, zabudowę mieszkalną oraz monumenty grobowe pochodzące z rozmaitych epok historycznych i okresów, rozciągających się na przestrzeni 3 tys. lat. Archeolodzy podkreślają, że najnowsze odkrycia potwierdzają znaczenie tego stanowiska dla badań nad osadnictwem, architekturą i praktykami pogrzebowymi w centralnej Armenii – od późnej epoki brązu aż po okres średniowiecza.

Marcin Jarzębski