Pierwsza debata prawyborów lewicy we Francji ujawniła granice sojuszu z Mélenchonem
Pięcioro uczestników prawyborów francuskiej lewicy spotkało się 23 września 2026 r. na antenie LCI. Raphaël Glucksmann, Olivier Faure, Ségolène Royal, Jérôme Guedj i Emmanuel Maurel mówili o płacach, zadłużeniu, Gazie oraz wojnie w Ukrainie, lecz najostrzejsza konfrontacja dotyczyła przyszłych relacji z Niepokorną Francją Jean-Luca Mélenchona. Debata pokazała, że wybór kandydata socjaldemokratycznego nie rozstrzygnie jeszcze, czy lewica zdoła stworzyć większość zdolną rządzić Francją po wyborach prezydenckich w 2027 r.
.Pierwsza telewizyjna debata prawyborów lewicy we Francji miała sprawdzić, jak kandydaci odpowiadają na pytania obywateli o koszty życia i bezpieczeństwo. Przez dużą część wieczoru uczestnicy zachowali uprzejmy ton i próbowali podkreślać własne propozycje, a nie różnice personalne. Pod koniec programu rozmowa o możliwych sojuszach z La France insoumise, czyli Niepokorną Francją (LFI), ujawniła jednak spór, którego nie da się zamknąć samym wynikiem październikowego głosowania. To w tej części dyskusji padły najostrzejsze deklaracje dotyczące zarówno wyborów prezydenckich, jak i późniejszej walki o miejsca w Zgromadzeniu Narodowym.
W prawyborach uczestniczy trzech polityków Partii Socjalistycznej: Olivier Faure, Ségolène Royal i Jérôme Guedj, a także Raphaël Glucksmann z Place publique oraz Emmanuel Maurel z Gauche républicaine et socialiste. Pierwszą turę zaplanowano na 9 i 10 października 2026 r., drugą, jeżeli okaże się potrzebna, na 16 i 17 października. W dniu debaty sąd apelacyjny oddalił wniosek Philippe’a Bruna o przywrócenie do rywalizacji, co pozostawiło pięcioro uczestników, lecz nie rozstrzygnęło prawdziwości zarzutów stawianych wykluczonemu politykowi; tło tej sprawy przedstawia tekst „Jednego kontrkandydata Marine Le Pen mniej. W tle oskarżenie o przemoc fizyczną”. Zwycięzca uzyska nominację współorganizujących głosowanie ugrupowań, nie zaś całej francuskiej lewicy: Jean-Luc Mélenchon pozostaje poza tym procesem, a własne plany mają również inni politycy i partie. Mechanikę wyborów oraz pełną listę aspirujących do Pałacu Elizejskiego przedstawia kompendium: „Wybory prezydenckie Francja 2027. Kto wygra, sondaże, kandydaci. Kompletny przewodnik”.
Najostrzejszy spór o Niepokorną Francję
Raphaël Glucksmann oznajmił, że nie chce porozumienia z LFI ani w wyborach prezydenckich, ani w wyborach parlamentarnych, opowiadając się za samodzielnymi kandydatami lewicy demokratycznej w okręgach. Jérôme Guedj również odrzucił możliwość takiego sojuszu, przedstawiając ją jako kwestię politycznych zasad, a nie tylko rachunku wyborczego. Olivier Faure odpowiedział, że socjaliści wielokrotnie głosują w parlamencie podobnie jak politycy Niepokornej Francji i nie mogą ignorować jej wyborców, jeżeli chcą zbudować większość. Ségolène Royal zarzuciła rywalom, że ciągłe definiowanie się przez stosunek do LFI oddaje Mélenchonowi centralne miejsce w debacie; Emmanuel Maurel także przekonywał, że lewica powinna przede wszystkim mówić o własnych wartościach.
W tych wypowiedziach chodziło o dwa różne pytania, które w kampanii bywają łączone: kto powinien reprezentować socjaldemokrację w pierwszej turze wyborów prezydenckich i z kim jego ugrupowanie mogłoby później współtworzyć większość parlamentarną. Glucksmann oraz Guedj widzą w jasnym odcięciu się od LFI warunek wiarygodności wobec wyborców, którzy odrzucają Mélenchona, natomiast Faure ostrzega przed utratą zdolności skupienia szerokiego obozu przeciw Marine Le Pen. Jest to interpretacja politycznego znaczenia debaty, nie zapowiedź zawartego już porozumienia ani jego zerwania przez całą Partię Socjalistyczną. Wcześniejsze źródła tego sporu przedstawia tekst „Raphaël GLUCKSMANN chce przejąć francuską socjaldemokrację”.
Płace, mieszkania i dług w różnych programach lewicy
Pytania o poziom życia przyniosły bardziej konkretne różnice, niż sugerowałaby wspólna krytyka polityki Emmanuela Macrona. Olivier Faure zaproponował podwyższenie płacy minimalnej do 1700 euro netto oraz osłonę kosztów mieszkaniowych, dzięki której wydatki na mieszkanie nie przekraczałyby 30 proc. dochodów gospodarstwa domowego. Raphaël Glucksmann przedstawił pomysł mocniejszego opodatkowania największych spadków i przeznaczenia uzyskanych środków na obniżenie potrąceń od wynagrodzeń, co miałoby zwiększyć płacę netto nawet o 200 euro. Są to deklaracje kandydatów wymagające osobnej oceny kosztów, skutków podatkowych i sposobu wdrożenia, a nie potwierdzone efekty proponowanych reform.
Ségolène Royal przestrzegała, że obietnica podwyższania najniższych płac może przynieść rozczarowanie, jeśli ceny nadal będą rosły, a małe przedsiębiorstwa nie zdołają udźwignąć kosztów. Proponowała blokowanie cen artykułów pierwszej potrzeby oraz przegląd pomocy publicznej dla firm, podczas gdy Emmanuel Maurel opowiadał się za powiązaniem wynagrodzeń z inflacją i większym udziałem pracowników w korzyściach z wytwarzanego bogactwa. Jérôme Guedj podnosił z kolei problem pracowników latami otrzymujących minimalne wynagrodzenie i proponował zmianę zasad ulg dla zatrudniających ich przedsiębiorstw. Te propozycje rysują kilka sposobów rozumienia sprawiedliwości społecznej, lecz wspólny slogan o wzroście siły nabywczej nie usuwa sporów o ceny, podatki i finansowanie państwa.
Równie wyraźnie różniły się odpowiedzi na pytanie o zadłużenie Francji. Faure wiązał jego wzrost z polityką Emmanuela Macrona, zapowiadał uchylenie reformy emerytalnej z 2023 r. i wskazywał między innymi na możliwość opodatkowania największych majątków według koncepcji Gabriela Zucmana. Royal mówiła o ograniczeniu zbędnych wydatków państwa oraz nieuzasadnionej pomocy dla przedsiębiorstw, Maurel zaś przekonywał, że równie ważne są produkcja we Francji i podział wytworzonych dochodów. Glucksmann wzywał do reindustrializacji, od której uzależniał trwałą poprawę stanu finansów publicznych; żaden z tych wątków nie rozstrzyga jeszcze, czy kandydaci potrafią przedstawić spójny bilans przyszłego budżetu.
Gaza, Ukraina i próba wspólnej polityki zagranicznej
Najbardziej napięta wymiana dotycząca Bliskiego Wschodu zaczęła się od słów Ségolène Royal o potrzebie wyraźniejszego sprzeciwu izraelskich i żydowskich głosów wobec polityki rządu Benjamina Netanjahu w Gazie. Jérôme Guedj odparł, że przypisywanie Żydom szczególnego obowiązku wypowiadania się w tej sprawie sprowadza złożony spór polityczny do pochodzenia lub religii; Raphaël Glucksmann podkreślił, że krytyka działań izraelskiego premiera jest obowiązkiem obywatelskiego osądu, a nie jednej wspólnoty. Royal i Faure akcentowali z kolei wagę słów używanych do opisu cierpienia ludności Gazy. Spór odsłonił różnicę w sposobie mówienia o odpowiedzialności politycznej i przeciwdziałaniu antysemityzmowi.
Rozbieżność powróciła przy Ukrainie, gdzie Royal domagała się większej przestrzeni dla rozmów i mediacji, a Glucksmann kładł nacisk na europejskie zdolności obronne oraz ograniczenie zależności od amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego. Różnica nie sprowadza się do wyboru między dyplomacją a bezpieczeństwem, ponieważ oba cele mogą istnieć równocześnie; dotyczy przede wszystkim oceny możliwości negocjacji z Rosją i tempa wzmacniania Europy. W tym sensie debata przeniosła wcześniejszy spór o przywództwo na lewicy z pola taktyki wyborczej na teren polityki międzynarodowej. Relację między projektem Glucksmanna a ofertą Mélenchona analizuje materiał „Raphaël GLUCKSMANN kontra Jean-Luc MÉLENCHON. Wojna o duszę francuskiej lewicy przed wyborami 2027”.
„Le Parisien” ocenił po debacie, że Glucksmann i Faure potrzebowali czasu, by wejść w rytm rozmowy, Royal przyciągała uwagę, a Guedj i Maurel czuli się swobodnie; jest to ocena występów, której nie należy mylić z pomiarem poparcia wyborców. W komentarzu opublikowanym w „Le Monde” politolodzy Rémi Lefebvre i Eric Treille ostrzegali ponadto, że prawybory w rozdrobnionym systemie partyjnym nie dają same z siebie gwarancji zjednoczenia obozu. Środowa debata dostarczyła argumentów obu stronom tego rozumowania: pokazała wspólne tematy społeczne, ale także granice porozumienia w sprawie LFI i polityki zagranicznej. Rzeczywiste znaczenie występów kandydatów będzie można ocenić dopiero po dalszych debatach i październikowym głosowaniu.
Spór o prawybory należy więc czytać obok, a nie zamiast badań poparcia w wyborach powszechnych. Sondażowe notowania Glucksmanna lub Faure’a w hipotetycznej pierwszej turze wyborów prezydenckich nie są prognozą wyniku wewnętrznego głosowania socjaldemokratów, które obejmuje inną grupę uczestników. Nawet zwycięstwo w tym głosowaniu nie oznacza przejęcia wyborców Mélenchona ani automatycznego wejścia do drugiej tury z Marine Le Pen. Aktualne scenariusze i metodę odczytywania badań przedstawiamy osobno w naszym kompendium „Sondaże wyborów prezydenckich we Francji 2027. Najnowsze wyniki” oraz w analizie „Francuska lewica najwyżej od piętnastu lat. Sondaż zmienia układ wyborów 2027”.
Arkadiusz Jordan
Paryż
