Ukraina 2050. 25 mln mieszkańców i kryzys, który zdecyduje o przyszłości państwa
Do 2050 roku liczba mieszkańców Ukrainy może spaść do 25 mln. W obliczu strat wojennych i masowej emigracji odbudowa potencjału demograficznego staje się równie istotna jak odbudowa zniszczonej infrastruktury.
Skala zniszczeń i rzeczywisty punkt ciężkości odbudowy
.Według 5. Raportu na temat strat Ukrainy (RDNA5), przygotowanego przez World Bank Group, ONZ, Komisję Europejską i rząd Ukrainy, bezpośrednie zniszczenia wojenne wyniosły do grudnia 2025 roku 195 mld dolarów, o 19 mld więcej niż rok wcześniej.
Potrzeby odbudowy oszacowano na 588 mld dolarów. Jednak – jak podkreśla dr Andrzej Szabaciuk – równie istotne jak straty materialne są straty w ludziach. To one stawiają Ukrainę w dramatycznym punkcie zwrotnym.
Luka demograficzna jako fundamentalne zagrożenie
.Fundamentalną przeszkodę w długofalowej odbudowie państwa stanowią wyzwania demograficzne Ukrainy – ocenia dr Andrzej Szabaciuk.
Utrata około 10 mln obywateli, w tym emigracja młodych kobiet z dziećmi, spadek dzietności oraz straty na froncie doprowadziły do powstania głębokiej luki pokoleniowej. Jak wskazuje Szabaciuk, odbudowa potencjału demograficznego powinna stać się jednym z priorytetów powojennej strategii państwa.
Ilu mieszkańców ma dziś Ukraina
.Przed pełnoskalową wojną w 2021 roku Ukraina liczyła około 41 mln mieszkańców, a przed aneksją Krymu niemal 45,5 mln.
Obecnie brak dokładnych danych, ponieważ w czasie wojny nie przeprowadza się spisu ludności. Szacunki Instytutu Demografii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy mówią o 29–31,5 mln mieszkańców na terenach kontrolowanych przez Kijów.
Z kolei Forbes Ukraina szacuje tę liczbę na około 30,5 mln.
Prognoza spadku do 25 mln mieszkańców
.Według prognoz demografów nawet zakończenie wojny nie zatrzyma spadku liczby ludności.
Instytut Demografii i Badań Społecznych ocenia, że do 2050 roku liczba mieszkańców Ukrainy może spaść do 25 mln.
Dramatyczny spadek dzietności
.W 2025 roku na każde narodziny przypadały niemal trzy zgony.
W pierwszej połowie roku urodziło się 86 795 dzieci, a zmarły 249 002 osoby. Wskaźnik dzietności wynosi obecnie 0,9, znacznie poniżej poziomu 2,1 zapewniającego zastępowalność pokoleń.
Ukraińskie władze określiły tę sytuację jako „antyrekord”.
Wojna i jej konsekwencje dla struktury społeczeństwa
.Spadek liczby ludności wynika nie tylko z niskiej dzietności, ale także ze strat wojennych i długotrwałego stresu, który wpływa na zdrowie i płodność.
Jak wskazuje dr Andrzej Szabaciuk, szczególnie istotne jest zjawisko „sieroctwa wojennego”, wynikające z wysokiej liczby ofiar wśród dorosłych mężczyzn, będących filarem rodzin i rynku pracy.
Skala strat na froncie i wśród cywilów
.Według danych ukraińskich z lutego 2025 roku rannych zostało 380 tys. żołnierzy, a zginęło 46 tys.
Szacunki Center for Strategic and International Studies wskazują jednak, że liczba ofiar może być znacznie wyższa i wynosić od 500 do 600 tys. osób, w tym od 100 do 140 tys. zabitych.
Według danych ONZ liczba ofiar cywilnych wynosi 56 tys. zabitych i rannych. W 2025 roku zginęło 2514 cywilów, a ponad 12 tys. zostało rannych, co oznacza wzrost o 31 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.
Emigracja i trwały ubytek kapitału ludzkiego
.Na sytuację demograficzną wpływa także emigracja.
Ponad 5–6 mln Ukraińców przebywa za granicą, a niemal jedna trzecia nie jest pewna powrotu do kraju.
Według danych UNHCR w 2025 roku do Ukrainy wróciło jedynie kilkadziesiąt tysięcy osób.
– Utrzymująca się emigracja specjalistów oznacza degradację kapitału ludzkiego – podkreśla Szabaciuk, wskazując na problem „drenażu mózgów”.
Rynek pracy i próba odpowiedzi państwa
.Rząd w Kijowie prognozuje niedobór pracowników na poziomie 4,5 mln osób.
W odpowiedzi przyjęto strategię demograficzną, której celem jest zachęcenie emigrantów do powrotu poprzez stworzenie możliwości rozwoju zawodowego, w tym w sektorze technologii wojskowych i usług rehabilitacyjno-protetycznych.
Polityka prorodzinna jako element odbudowy
.Władze Ukrainy planują również działania prorodzinne.
Nowe regulacje przewidują jednorazowe świadczenie na dziecko w wysokości od 1023 do 1213 dolarów. Wcześniej wynosiło ono 250 dolarów oraz 21 dolarów miesięcznie przez trzy lata.
Bezrobotne kobiety w ciąży mają otrzymywać około 170 dolarów miesięcznie.
Demografia a decyzje strategiczne państwa
.Dr Andrzej Szabaciuk zwraca uwagę na jeszcze jedno wyzwanie: konieczność ochrony najmłodszych roczników przed skutkami mobilizacji.
– Państwo musi bilansować bieżące potrzeby armii z koniecznością zapewnienia przyszłości narodu – podkreśla ekspert.
Odbudowa która zaczyna się od ludzi
.Skala zniszczeń infrastruktury jest ogromna, ale to demografia może przesądzić o przyszłości Ukrainy.
Bez odbudowy potencjału ludzkiego nawet największe inwestycje mogą nie przynieść trwałych efektów.
PAP/MB
