Uniwersalna szczepionka donosowa pomoże w walce z zakażeniami wirusowymi układ oddechowego

Specjaliści ze Stanford University testują na zwierzętach uniwersalną szczepionkę donosową przeciwko zakażeniom wirusowym układ oddechowego, takim jak grypa, Covid-19 i przeziębienia, chroniącą także przed infekcjami bakteryjnymi. Informują o tym na łamach najnowszego wydania „Science”.

Uniwersalna szczepionka donosowa

.Badacze uważają, że nowa szczepionka może być kolejną rewolucją w zakresie szczepień, od czasu ich wprowadzenia przed 230 laty. Wynika to z zastosowania zupełnie innego jej mechanizmu, zapewniającego wszechstronne działanie.

Obecnie stosowane preparaty pobudzają system immunologiczny do wytworzenia przeciwciał chroniących przed konkretną infekcją i określonym patogenem. Taką metodę po raz pierwszy wykorzystał angielski lekarz Edward Jenner, nazywany „ojcem immunologii”, który w 1796 r. opracował pierwszą na świecie szczepionkę przeciwko ospie prawdziwej.

Szczepionka opracowana przez amerykańskich specjalistów, zamiast pobudzać układ odpornościowy – aktywizuje makrofagi, tzw. komórki żerne układu odpornościowego (leukocyty). Pełnią one w nim kluczową rolę, pochłaniając patogeny i martwe komórki. Odgrywają główną rolę zarówno w odporności, jak i gojeniu się ran oraz regulacji stanów zapalnych.

Z eksperymentów na myszach wynika, że tak działająca szczepionka, po podaniu donosowym, w znacznym stopniu – bo sto-, a nawet 1000-krotnie – ogranicza zdolność przenikania patogenów do płuc. To z kolei pozwala układowi odpornościowemu skuteczniej i szybciej je zwalczyć, chroniąc przed ciężkimi infekcjami dolnych dróg oddechowych.

U zwierząt preparat skutecznie chronił przed zakażeniami układu oddechowego przez okres trzech miesięcy. Zapobiegał też infekcjom bakteryjnym, takim jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) oraz Acinetobacter baumannii.

Obydwie bakterie mogą być bardzo groźne. Gronkowiec złocisty występuje w jamie nosowo-gardłowej oraz na skórze i może powodować zatrucia pokarmowe. Acinetobacter baumannii jest częstym zakażeniem wewnątrzszpitalnym u pacjentów wymagających wielu procedur inwazyjnych lub przebywających na oddziale intensywnej terapii.

Jeden z głównych autorów badań, mikrobiolog i immunolog ze Stanford University, prof. Bali Pulendran, powiedział w wypowiedzi dla BBC, że nowa szczepionka uniwersalna może chronić nie tylko przed grypą, Covid-19 oraz przeziębieniami, ale również innymi wirusami, a także bakteriami, a nawet przed alergiami.

Z dotychczasowych obserwacji wynika, że preparat zmniejsza nadreaktywność układu odpornościowego wobec roztoczy kurzu domowego, co może chronić także przed astmą. 

Wyniki tych eksperymentów muszą być jednak potwierdzone w badaniach klinicznych, czyli na ochotnikach, gdyż system immunologiczny u myszy dość znacznie różni się od ludzkiego. Badania te w pierwszej kolejności muszą wykazać, ze nowa szczepionka jest bezpieczna, w następnych etapach testowana jest skuteczność i dawkowanie preparatu. 

Uniwersalna szczepionka raczej nie zastąpi dotychczasowych szczepień przeciwko zakażeniom układu oddechowego. Będzie raczej ich cennym uzupełnieniem, jeśli tylko potwierdzi się jej bezpieczne i skuteczne działanie. Byłaby szczególnie przydatna w ochronie przed nowymi patogenami, takimi jak Covid-19, zanim opracowana zostanie chroniąca przed nimi szczepionka.

Nowe technologie w ochronie zdrowia


.Profesor zwyczajny w Polskiej Akademii Nauk, Michał KLEIBER, na łamach „Wszystko co Najważniejsze” twierdzi, że: „Nikt nie wątpi, że sytuacja ekonomiczna kraju, przesądzająca o możliwościach budżetowego finansowania różnych obszarów życia publicznego, ma istotny wpływ na zdrowie obywateli. Prawdziwa jest jednak także zależność odwrotna – zdrowie publiczne ma znaczący wpływ na gospodarkę. Dbałość o zdrowie nie jest więc wyłącznie kosztem dla budżetu, ale przekłada się wprost na rozwój gospodarczy kraju”.

„Im zdrowsze jest bowiem społeczeństwo, tym efektywniejsza praca jego obywateli, niższa absencja chorobowa, mniejsze problemy z dbałością o wychowanie dzieci i większy optymizm przy podejmowaniu nowych wyzwań. Podwyższanie wydatków na ochronę zdrowia, obok oczywistej empatii dla cierpiących, służy nam wszystkim, także tym (jeszcze) zupełnie zdrowym. Musimy jednak pamiętać, że wzrostowi budżetu na ochronę zdrowia zawsze musi towarzyszyć umiejętne zarządzanie całym systemem, niełatwe ze względu na wiele aspektów jego bardzo złożonej struktury, w tym m.in. na brak precyzyjnych danych dotyczących kosztowej efektywności świadczonych usług”.

„Narastające wyzwania w ochronie zdrowia uświadomiliśmy sobie wszyscy ze szczególną mocą w okresie pandemii COVID-19. Do spraw służących poprawie systemu od dawna uznawanych za kluczowe, takich jak upowszechnianie wiedzy o zdrowiu i wspomaganie profilaktyki zdrowotnej, zaliczyć należy dzisiaj z pewnością także racjonalne wdrażanie nowych technologii, powstających na bazie interdyscyplinarnych badań naukowych. Wyzwania związane z wykorzystywaniem w diagnostyce i terapii pojawiających się nieustannie nowych technologii są olbrzymie, choć nie wolno zapominać o antynomiach, czyli zagrożeniach niesionych przez niedostatecznie przemyślane wdrażanie nowych rozwiązań. Wymieńmy choćby parę spośród wielu obszarów stosowania nowych technologii w opiece zdrowotnej”.

„Szczepionka syntetyczna mRNA (informacyjny kwas rybonukleinowyprzenoszący informacje genetyczną pochodzącą z DNA). Technologii mRNA zawdzięczają swój sukces firmy farmaceutyczne przy opracowywaniu szczepionki przeciw COVID-19, co dało w dodatku impuls do prac nad nowymi szczepionkami także na inne choroby, od nowotworów po wirus Zika. Potencjał tej technologii wykracza przy tym daleko poza opracowywanie szczepionek, ponieważ może ona stać się podstawą do tworzenia wielu innych terapii wspomagających organizm w wytwarzaniu reakcji podobnej do wywoływanej lekami, często bardzo drogimi i trudno dostępnymi” – pisze prof. Michał KLEIBER w tekście „Nowe technologie w ochronie zdrowia
” – cały artykuł [LINK]

Zbigniew Wojtasiński/PAP/eg