Puck. Pierwszy port odrodzonej Rzeczpospolitej

W dniu 9 lutego 2026 r. w Pucku odbyły się uroczystości upamiętniające 106. rocznicę zaślubin Polski z morzem. Podczas obchodów podkreślano znaczenie obecności Polski nad Bałtykiem, rozwoju gospodarki morskiej oraz dziedzictwa kulturowego Pomorza.

Puck – pierwszy port odrodzonej Rzeczpospolitej

.Dnia 10 lutego 1920 r. gen. broni Józef Haller dokonał w Pucku symbolicznego aktu powrotu Polski nad Bałtyk, wrzucając do morza platynowy pierścień, który kilka godzin wcześniej otrzymał w Gdańsku od miejscowej Polonii. – Chcemy dziś przypomnieć tamtą euforię. Chcemy docenić tych, którzy w czasie zaborów, wiernie strzegli naszego morza – zaznaczyła burmistrz miasta Hanna Pruchniewska.

Zwróciła uwagę na historyczne znaczenie Pucka jako pierwszego portu odrodzonej Rzeczypospolitej. – Tu powstała pierwsza baza polskiego lotnictwa morskiego i morski dywizjon lotniczy. W Pucku utworzono siedzibę marynarki wojennej i tu stały jej pierwsze okręty. Przez sześć lat u nas mieściła się komenda portu wojennego – przypomniała. Burmistrz podkreśliła również rolę dziedzictwa kaszubskiego i wkład mieszkańców w ochronę kultury i języka.

– Jesteśmy dumni z naszych przodków, którzy strzegli bałtyckiego wybrzeża, obronili się przed germanizacją i przez lata niewoli zachowali język, kulturę, zwyczaje i wartości. Wartości, które nas – kolejne pokolenia Kaszubów – prowadzą przez życie. Bywało już w przeszłości różnie. Często nas nie doceniano, krzywdzono słowami, krzywdzono czynami, ale my się nie poddajemy – trwamy rozwijamy się, i jesteśmy zdeterminowani – mówiła.

Rekordowe wyniki przeładunkowe polskich portów

.Wspomniała również o współczesnym rozwoju infrastruktury nadmorskiej miasta. – Ponad dwa lata temu oddaliśmy do użytku nową marinę na 98 miejsc postojowych. Wyremontowaliśmy molo, powiększyliśmy plaże, rozwijamy przystań jachtową i żeglugę na zatoce. Trwa budowa falochronu zachodniego. Nie kończymy na tym. Złożyliśmy kolejne wnioski na rozbudowę mariny i mamy nadzieję na sukces w konkursie – mówiła burmistrz.

Zapowiedziała także rozwój transportu wodnego. – W maju ruszy nowy elektryczny tramwaj wodny łączący Puck ze Swarzewem i Chałupami – dodała. Wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka podkreślił strategiczne znaczenie Bałtyku dla Polski. Ocenił, że rozwój portów i gospodarki morskiej jest kluczowy dla bezpieczeństwa państwa – gospodarczego, militarnego, energetycznego i żywnościowego. – Polska obecność nad morzem jest fundamentem naszej racji stanu, dlatego inwestujemy w infrastrukturę portową i morską – powiedział.

Arkadiusz Marchewka przypomniał także o rekordowych wynikach przeładunkowych w polskich portach w 2025 roku. Jak mówił, w 2025 roku w polskich portach przeładowano 141 mln ton towarów, a przeładunki kontenerów w 2025 r. sięgnęły 3,9 mln TEU (TEU, czyli ang. Twenty-foot Equivalent Unit to jednostka miary pojemności w transporcie kontenerowym – przyp. red.). Dodał, że wyniki finansowe portów również osiągnęły historyczny poziom. – Zysk netto wyniósł w ubiegłym roku ponad 650 milionów złotych – wskazał.

Ile km wynosiła polska linia brzegowa w XX-leciu międzywojennym?

.Poinformował także o planowanych i realizowanych inwestycjach w sektorze morskim. Wśród nich wymienił m.in. budowę terminali serwisowych obsługujących morskie farmy wiatrowe w Ustce, Łebie i Darłowie, budowę terminala instalacyjnego FSRU w Zatoce, który – jak tłumaczył – pozwoli na pokrycie 30 proc. rocznego zapotrzebowania Polski na gaz. Rozbudowywane są także terminale paliwowe w Gdańsku i Gdyni, a w Świnoujściu trwa projekt inwestycyjny „Przylądek Pomerania”. – Ambicją naszego rządu jest stworzenie w Polsce korzystnych warunków dla działalności żeglugowej i powrót polskiej bandery na statki handlowe – dodał wiceminister.

Na mocy Traktatu Wersalskiego podpisanego w czerwcu 1919 r. Polska uzyskała dostęp do Morza Bałtyckiego na odcinku 147 km. Prawie połowę stanowił brzeg Półwyspu Helskiego – 74 km, morze otwarte – 24 km i brzeg Zatoki Puckiej – 49 km. W jej granicach nie znalazł się jednak żaden większy port. Ten niewielki w Pucku był zdolny jedynie do przyjmowania najmniejszych okrętów marynarki wojennej – trałowców, patrolowców, kanonierek, kutrów rybackich i niewielkich statków handlowych. Gdańsk zyskał status Wolnego Miasta, pozostającego pod protektoratem Ligi Narodów.

10 lutego 1920 r. w Pucku odbyły się symboliczne zaślubiny Rzeczypospolitej z morzem zorganizowane dla uczczenia włączenia Pomorza w granice odrodzonego kraju. Aktu dokonał współtwórca Błękitnej Armii generał Józef Haller.

Gospodarczy cud nad Wisłą

.Gdy rodziła się II RP, wszystkie siły polityczne chciały zbudować państwo na wskroś nowoczesne. Idealistyczne plany bardzo szybko zderzyły się z brutalną rzeczywistością. Nowoczesne państwo nie mogło istnieć bez silnej gospodarki. Tymczasem jedynym znaczącym kapitałem, który posiadano, były kadry. Okazały się one jednak bezcennym atutem. Późniejszy prezydent Ignacy Mościcki międzynarodową sławę zdobył dzięki opracowaniu nowatorskich metod produkcji kwasu azotowego. Był też znakomitym dyrektorem Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie. Wspólnie z inż. Eugeniuszem Kwiatkowskim uczynił z niej najnowocześniejszą wytwórnię nawozów sztucznych w Europie. W 1928 r., będąc prezydentem, przeforsował budowę jeszcze większych Państwowych Zakładów Związków Azotowych w Tarnowie. Dzięki tym inwestycjom produkcja nawozów sztucznych w 1937 r. przekroczyła 42 tys. ton, czyniąc z II RP jednego z największych ich wytwórców na świecie.

Mający spory udział w tym sukcesie inż. Kwiatkowski z ramienia rządu nadzorował też budowę Gdyni. Nieposiadająca portu morskiego II RP musiała błyskawicznie wybić sobie okno na świat. Port i miasto, wzniesione na miejscu rybackiej wioski, zaprojektował w 1921 r. inż. Tadeusz Wenda, biorąc też na siebie kierowanie wielką inwestycją. W ciągu zaledwie dekady Gdynia wyrosła na jeden z największych nadbałtyckich portów. W 1924 r. zawinęło do niej 29 statków. Dziesięć lat później przypłynęło 4592. Wówczas po raz pierwszy wyprzedziła Gdańsk.

PAP/MJ