Krzysztof Matyjaszczyk odwołany w referendum. Częstochowa zmienia władze

Krzysztof Matyjaszczyk został odwołany w referendum w Częstochowie przeprowadzonym 25 października 2026 r. Za zakończeniem jego prezydentury opowiedziały się 49 952 osoby, a mieszkańcy zdecydowali również o odwołaniu Rady Miasta. Oficjalne protokoły potwierdzają ważność obu głosowań, natomiast organizatorzy inicjatywy zwrócili się do premiera w sprawie wyboru osoby, która ma zarządzać Częstochową do przedterminowych wyborów.
Krzysztof Matyjaszczyk odwołany w referendum
Miejska Komisja do Spraw Referendum ustaliła wyniki 26 października, po otrzymaniu protokołów ze wszystkich 135 obwodów. W sprawie prezydenta uczestniczyły w głosowaniu 51 863 osoby, przy wymaganym minimum 46 625, a frekwencja wyniosła 32,77 proc. Odwołanie poparło 49 952 głosujących, natomiast przeciw było 1563. Oznacza to, że za zakończeniem sprawowania urzędu przez Matyjaszczyka oddano 96,97 proc. ważnych głosów.
Podobne rozstrzygnięcie przyniosło referendum dotyczące Rady Miasta Częstochowy, w którym uczestniczyły 51 844 osoby. Przy progu ważności wynoszącym 48 754 uczestników frekwencja osiągnęła 32,76 proc. Za odwołaniem rady oddano 49 449 głosów, przeciw 1933, a poparcie dla odwołania wyniosło 96,24 proc. ważnych głosów.
Wymagane progi udziału oblicza się jako trzy piąte liczby osób, które uczestniczyły w wyborze odwoływanego organu, przy czym w przypadku prezydenta podstawą jest druga tura poprzednich wyborów. Mieszkańcy odpowiadali na dwa odrębne pytania umieszczone na osobnych kartach, dlatego ważność i wynik obu referendów ustalano niezależnie.
Apel do Donalda Tuska w sprawie komisarza
Pełnomocnik inicjatywy referendalnej Marcin Nocoń powiedział, że organizatorzy jeszcze przed głosowaniem zwrócili się do Donalda Tuska w sprawie osoby mającej zarządzać miastem do wyborów. „Jeszcze przed referendum wysłaliśmy list do Donalda Tuska z apelem, by nie był to nikt z tutejszego układu władzy, bo rada miasta, w której większość ma koalicja Lewicy z KO, legitymizowała prezydenta dając mu wotum zaufania mimo zarzutów korupcyjnych” – powiedział Nocoń. „W Częstochowie zadziałał efekt Łukasza Gibały” – ocenił również wynik głosowania.
Komitet referendalny tworzyli miejscy aktywiści oraz osoby, które w poprzednich wyborach samorządowych kandydowały do rady miasta z listy Trzeciej Drogi. Wśród polityków zaangażowanych w kampanię szczególnie aktywny był poseł Piotr Strach, Częstochowianin wybrany do Sejmu z okręgu gliwickiego. Inicjatywę poparło także Prawo i Sprawiedliwość, w tym publicznie Jarosław Kaczyński, oraz inne ugrupowania prawicowe.
Organizatorzy referendum zarzucali prezydentowi nepotyzm w Urzędzie Miasta i spółkach komunalnych. Wskazywali między innymi na objęcie przez jego partnerkę, obecnie żonę, kierownictwa utworzonego Biura Ładu Korporacyjnego. Biuro to zostało zlikwidowane przez pełniącego obowiązki prezydenta kilka tygodni przed referendum.
W kampanii inicjatorzy podnosili również kwestie zadłużenia Częstochowy i braku kluczowych inwestycji, wymieniając między innymi stadion Rakowa. Władze miasta podkreślały natomiast, że zadłużenie w stosunku do wysokości budżetu pozostaje mniejsze niż w wielu innych dużych miastach. Przedstawiały także rozwój Częstochowy, odwołując się zarówno do bieżącej kadencji, jak i dorobku poprzednich lat.
Śledztwo w tle końca czwartej kadencji
Centralne Biuro Antykorupcyjne zatrzymało Matyjaszczyka 25 lutego 2026 r., a prokuratura przedstawiła mu zarzuty o charakterze korupcyjnym. Jeden dotyczy przyjęcia co najmniej 40 tys. zł w związku ze zmianami w budżecie miasta, które miały umożliwić realizację zamówienia publicznego z korzyścią dla określonego przedsiębiorcy. Drugi obejmuje podejrzenie przyjęcia korzyści majątkowych o łącznej wartości co najmniej 129 tys. zł, według komunikatu CBA w zamian za zatrudnianie wskazanych osób w jednostkach samorządowych.
W tym samym śledztwie zarzuty usłyszało ponad 20 osób. Jako pierwszego, w październiku 2024 r., zatrzymano i aresztowano wicemarszałka województwa śląskiego Bartłomieja S. z KO, również w związku z jego wcześniejszym pełnieniem funkcji wiceprezydenta Częstochowy. Wśród podejrzanych są także przedsiębiorcy i dwaj radni związani z Lewicą oraz Koalicją Obywatelską.
Od ośmiu miesięcy Matyjaszczyk nie mógł wykonywać obowiązków, wchodzić do urzędu ani kontaktować się z pracownikami, a jego zadania realizował pierwszy zastępca Zdzisław Wolski. Matyjaszczyk twierdzi, że padł ofiarą pomówień, i zgodził się na podawanie nazwiska w mediach. Decyzją władz partii został zawieszony w prawach członka Nowej Lewicy do czasu wyjaśnienia sprawy, a według PAP od czerwca nie wypowiada się publicznie. Postępowanie karne pozostaje odrębne od referendum, w którym mieszkańcy zdecydowali o dalszym sprawowaniu mandatu.
Matyjaszczyk po raz pierwszy wygrał wybory prezydenta Częstochowy 5 grudnia 2010 r., pokonując w drugiej turze Izabelę Leszczynę z wynikiem 70,89 proc. głosów. Pięć dni później złożył ślubowanie, rozpoczynając prezydenturę trwającą do referendum niemal szesnaście lat. Reelekcję uzyskiwał w 2014 r. w drugiej turze, w 2018 r. w pierwszej oraz w 2024 r. ponownie w drugiej, dlatego obecne głosowanie rozstrzygało o przerwaniu jego czwartej kadencji.
Matyjaszczyk ma 52 lata, z wykształcenia jest inżynierem budownictwa po Politechnice Częstochowskiej i ukończył podyplomowe studia z zarządzania. Działał w organizacjach studenckich oraz Federacji Młodych Socjaldemokratów, a w 1999 r. wstąpił do Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W 2002 i 2006 r. był wybierany do rady miasta, w 2007 r. uzyskał mandat posła z listy lewicy, natomiast w 2008 r. został członkiem sejmowej komisji śledczej do spraw nacisków na służby specjalne.
Następstwem referendum jest procedura wyłonienia nowych władz, obejmująca zarówno urząd prezydenta, jak i skład rady. Ustawa o referendum lokalnym wiąże zakończenie działalności odwołanych organów z ogłoszeniem wyników w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a premier wyznacza osobę pełniącą ich funkcje do czasu wyboru następców i zarządza wybory przedterminowe. Dalsze decyzje, termin głosowania i informacje o kandydatach będziemy zbierać w aktualizowanym materiale o przedterminowych wyborach w Częstochowie.
Karolina Gądek/PAP


