Xi Jinping w Shenzhen twierdzi, że Chiny chcą zostać głównym architektem nowej globalizacji

Przemówienie Xi Jinpinga podczas szczytu CEO APEC 2026 w Shenzhen należy czytać przede wszystkim jako deklarację strategiczną. Chiński przywódca nie przedstawił jedynie programu gospodarczego własnego kraju. Zaproponował wizję świata, w której Chiny stają się najważniejszym obrońcą otwartego handlu, wielostronnej współpracy oraz globalizacji.
.Jeszcze kilkanaście lat temu taka deklaracja mogłaby wydawać się paradoksalna. Przez dziesięciolecia to Stany Zjednoczone były głównym promotorem wolnego handlu i liberalnego porządku gospodarczego. Dzisiaj jednak sytuacja wygląda inaczej. W świecie coraz bardziej podzielonym przez wojny handlowe, sankcje, konflikty geopolityczne i rywalizację technologiczną Pekin stara się przedstawić jako siła stabilności i przewidywalności. To właśnie dlatego Xi wielokrotnie powraca do pojęć takich jak „otwartość”, „współpraca”, „wielostronność” czy „integracja regionalna”. W jego narracji największym zagrożeniem dla światowej gospodarki nie jest już niedostatek kapitału czy technologii, lecz polityczne zamykanie granic gospodarczych.
Shenzhen jako symbol chińskiego cudu
.Nieprzypadkowo miejscem wystąpienia było Shenzhen. Dla współczesnych Chin jest ono tym, czym Manchester był dla rewolucji przemysłowej XIX wieku lub Dolina Krzemowa dla ery cyfrowej. Gdy Deng Xiaoping rozpoczynał reformy gospodarcze pod koniec lat siedemdziesiątych, Shenzhen było niewielką miejscowością graniczną liczącą kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców. Dziś jest metropolią zamieszkiwaną przez ponad 17 milionów ludzi, siedzibą takich gigantów jak Huawei, Tencent, BYD czy DJI.
Przywołując Shenzhen, Xi pokazuje całemu światu prosty komunikat: chińskie bogactwo nie zostało zbudowane poprzez izolację, lecz dzięki otwarciu na świat. To argument skierowany zarówno do państw Azji, jak i do tych zachodnich partnerów, którzy rozważają ograniczenie współpracy z Pekinem.
Chiny jako nowy obrońca globalizacji
.Najbardziej uderzającym elementem przemówienia jest całkowite odwrócenie tradycyjnych ról geopolitycznych. Przez dekady amerykańscy prezydenci przekonywali świat do wolnego handlu. W Shenzhen podobną retorykę stosuje przywódca komunistycznych Chin.
Xi konsekwentnie krytykuje protekcjonizm, unilateralizm oraz gospodarcze zamykanie granic. Nie wymienia Stanów Zjednoczonych z nazwy, ale dla uważnego słuchacza przekaz jest oczywisty. Każde odniesienie do barier handlowych, ograniczeń technologicznych czy zakłóceń w łańcuchach dostaw jest pośrednim komentarzem do narastającej rywalizacji amerykańsko-chińskiej. Pekin przedstawia się jako państwo zainteresowane stabilnymi łańcuchami dostaw, szerszym dostępem do rynków i dalszą liberalizacją handlu. Oznacza to próbę przejęcia politycznego kapitału, który przez wiele lat pozostawał domeną Waszyngtonu.
Walka o przywództwo w epoce sztucznej inteligencji
.Drugim wielkim tematem przemówienia jest technologia. Xi poświęca wyjątkowo dużo miejsca sztucznej inteligencji, cyfryzacji, zielonej transformacji oraz nowym modelom wzrostu gospodarczego. Nie jest to przypadek.
Jeszcze kilka lat temu Chiny były postrzegane głównie jako „fabryka świata”. Dzisiaj Pekin chce być postrzegany jako centrum innowacji. Od samochodów elektrycznych i baterii, przez technologię 5G, aż po sztuczną inteligencję, Chiny próbują przesunąć się z końca globalnych łańcuchów wartości na ich początek. Kiedy Xi mówi o „new quality productive forces”, odwołuje się do jednego z najważniejszych pojęć współczesnej chińskiej strategii gospodarczej. Oznacza ono przejście od wzrostu opartego na taniej pracy i inwestycjach infrastrukturalnych do rozwoju napędzanego zaawansowaną technologią, automatyzacją, robotyzacją i sztuczną inteligencją. W tym sensie Shenzhen ma być nie tylko symbolem sukcesu przeszłości, ale także laboratorium przyszłości.
Wielka strategia gospodarcza Pekinu
.Znaczącą część wystąpienia zajmuje prezentacja piętnastego planu pięcioletniego.
Dla zachodniego odbiorcy plany pięcioletnie mogą kojarzyć się z gospodarką centralnie planowaną. W rzeczywistości współczesne chińskie plany mają charakter bardziej strategiczny niż administracyjny. Wyznaczają kierunki rozwoju technologicznego, inwestycyjnego i przemysłowego. Xi przedstawia ten plan jako zaproszenie skierowane do świata.
To szczególnie istotny moment. Chińska gospodarka spowalnia względem wcześniejszych dekad, rynek nieruchomości przechodzi proces dostosowawczy, a napięcia z Zachodem utrudniają napływ kapitału. W takich warunkach Pekin potrzebuje nowej narracji inwestycyjnej. Przesłanie jest jasne: „Chiński rynek pozostaje otwarty, a zagraniczny biznes nadal jest mile widziany”.
Projekt nowego ładu międzynarodowego
.Najbardziej interesujący wymiar przemówienia nie dotyczy jednak gospodarki, lecz geopolityki. Xi kilkukrotnie używa pojęcia „multipolar world”, czyli świata wielobiegunowego. To jedno z fundamentalnych pojęć współczesnej chińskiej polityki zagranicznej.
Dla Pekinu świat wielobiegunowy oznacza odejście od dominacji pojedynczego supermocarstwa na rzecz systemu, w którym kilka dużych centrów siły współtworzy zasady globalnego ładu. Chiny postrzegają siebie jako jeden z takich biegunów.W tym kontekście wezwania do „dialogu”, „współpracy” i „równości między państwami” mają znaczenie wykraczające poza dyplomatyczną retorykę. Są one częścią szerszej próby definiowania nowej architektury stosunków międzynarodowych.
Dlaczego przemówienie Xi jest ważne dla Europy
Europa nie może ignorować tego rodzaju sygnałów.
Unia Europejska pozostaje strategicznym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, ale jednocześnie Chiny są jednym z jej najważniejszych partnerów gospodarczych. Rosnąca konfrontacja pomiędzy Waszyngtonem a Pekinem zmusza państwa europejskie do coraz trudniejszych wyborów. Przemówienie w Shenzhen jest próbą przekonania europejskich elit politycznych i biznesowych, że Chiny nie są wyłącznie rywalem strategicznym, lecz również niezbędnym partnerem rozwoju gospodarczego.
Tym samym Xi Jinping proponuje światu swoisty kontrakt: Chiny oferują ogromny rynek, nowe technologie, inwestycje i współpracę infrastrukturalną. W zamian oczekują uznania swojej centralnej roli w kształtowaniu przyszłego porządku międzynarodowego. To właśnie dlatego wystąpienie podczas APEC 2026 należy traktować nie jako kolejną mowę gospodarczą, lecz jako manifest polityczny państwa, które uważa, że nadchodzi jego geopolityczny moment.
Jarosław Kowalski




