Archeolodzy odsłaniają zaskakującą historię rzymskiej Mellarii. Miasto było centrum handlowym i górniczym starożytnej Andaluzji

Archeolodzy prowadzący wykopaliska w starożytnym rzymskim mieście Mellaria, którego ruiny znajdują się w miejscowości Fuente Obejuna w południowej Hiszpanii, odkryli bogatą kolekcję starożytnej ceramiki. Przedmioty te niespodziewanie ujawniły, że przez ten dawny ośrodek miejski przebiegały główne szlaki handlowe w południowej rzymskiej Hiszpanii oraz że był on ważnym centrum rzymskiego przemysłu górniczego w tej prowincji imperium.

Wielka kolekcja rzymskiej ceramiki z miasta Mellaria

Podczas wykopalisk prowadzonych w 2022 i 2023 r. na terenie starożytnego rzymskiego miasta Mellaria, którego ruiny znajdują się w miejscowości Fuente Obejuna w prowincji Kordoba w Andaluzji w południowej Hiszpanii, przez archeologów została odkryta wielka kolekcja rzymskiej ceramiki.

Zidentyfikowany zbiór przedmiotów objął w sumie 8839 fragmentów ceramiki, z czego na znaczną część tej kolekcji składają się naczynia niegdyś służące do gotowania posiłków, przechowywania żywności, dań oraz transportowania produktów spożywczych w ramach handlu.

Przeprowadzona przez naukowców szczegółowa analiza odkrytej ceramiki w połączeniu z innymi dowodami archeologicznymi doprowadziła do ujawnienia, że przez Mellarię przebiegało kilka z najważniejszych szlaków handlowych oraz dróg znajdujących się w południowej Hiszpanii w czasach rzymskich. Badania ujawniły także, że w kordobskiej Mellarii znajdowało się duże centrum górnicze, informuje portal „HeritageDaily”.

Jedno z rzymskich centrów handlowych i górniczych w południowej Hiszpanii

To, że w czasach Imperium Romanum w Mellarii rozkwitało górnictwo nie stanowiło zaskoczenia dla badaczy, ponieważ tereny na których to dawne rzymskie miasto było położone od dawna są znane ze swoich bogatych zasobów surowców mineralnych. Mellaria od wielu lat była także typowana przez archeologów jako jeden z punktów rzymskiego przemysłu górniczego w południowej Hiszpanii. Najnowsze badania archeologiczne w tym miejscu ujawniły jednak coś więcej niż tylko dowody działalności przemysłowej.

Badacze zidentyfikowali tak wiele zabytków związanych z tym starożytnym miastem – takich jak chociażby akwedukt, będący kluczowym elementem systemu zaopatrzania miasta w wodę, czy sieć dróg – że po raz pierwszy są w stanie zrekonstruować szerszy obraz starożytnej rzymskiej Mellarii. Okazuje się, że w starożytności w miejscu tym rozkwitało życie miejskie.

Ceramika sprowadzana z Italii, Galii oraz Afryki Północnej

Mellaria z dzisiejszej hiszpańskiej prowincji Kordoba nie leżała na peryferiach mapy handlowej starożytnego Rzymu, bo na wspomnianą kolekcję ceramiki, jaka została odkryta na terenie tego stanowiska, składają się naczynia pochodzące z takich prowincji Imperium Rzymskiego jak rdzeniowa Italia, Galia, czy Afryka Północna. Lokalni mieszkańcy Mellarii nie musieli polegać jednak wyłącznie na imporcie, bo badacze odkryli również ceramikę produkowaną na miejscu. I tak inne naczynia były sprowadzane z nieodległych innych miast z rzymskiej Hiszpanii takich jak dzisiejsze Andújar, czy Kordoba.

Zidentyfikowanie w kordobskiej Mellarii naczyń pochodzących z tak różnych stron państwa rzymskiego jest dowodem tego, iż miasto to było regularnie odwiedzane przez kupców, handlarzy – tym samym musiało przez nie przebiegać kilka szlaków transportowo-handlowych, które łączyły je z innymi częściami rzymskiej Hiszpanii.

Odkryta ceramika nie pochodzi z jednego, tego samego okresu. To właśnie w przypadku najstarszych egzemplarzy dominują naczynia importowane z innych rzymskich prowincji. Tym samym starsze warstwy tego stanowiska archeologicznego odzwierciedlają okres prosperity w historii tego miasta.

Tożsame losy rzymskiej Mellarii i Sisapo

W przypadku późniejszych warstw liczba importowanych towarów mocno maleje. Zapis archeologiczny wskazuje również, że to wtedy Mellaria zaczęła doświadczać problemów gospodarczych – jej upadek nie miał jednak nagłego charakteru.

Porównanie odkrytej w Mellarii ceramiki z analogicznymi zabytkami pochodzącymi z innego rzymskiego miasta z regionu Andaluzji w postaci Sisapo wykazało uderzające podobieństwa. Obydwa miasta korzystały tym samym najpewniej z tych samych szlaków handlowych oraz zawdzięczały swój rozwój przemysłowi górniczemu prowadzonemu na obszarze pasma górskiego Sierra Morena. Losy obydwu społeczności rzymskich, zarazem tej z Mellarii, jak i Sisapo, były ściśle ze sobą powiązane.

Prace archeologiczne w Mellarii mają ogromną wartość archeologiczną, która wykracza poza samą zidentyfikowaną tu ceramikę. Za sprawą wykopalisk na terenie tego stanowiska badacze są w stanie zrozumieć w jaki sposób funkcjonowało to starożytne miasto. Od tego jak dostarczano jego mieszkańcom bieżącą wodę (wiadomo, że służył do tego akwedukt) poprzez to jak docierały tu towary, a także to jak ta osada górnicza stała się częścią znacznie większego systemu gospodarczego obejmującego rzymską Hiszpanię.

Historia starożytnej Mellarii. O mieście tym wspominał Pliniusz Starszy

Starożytne miasto Mellaria było małym rzymskim miastem, którego pozostałości znajdują się w odległości około 8 km od centrum współczesnego miasta Fuente Obejuna. Osada ta została założona mniej więcej w połowie II wieku p.n.e., kiedy Republika Rzymska po wygranej III wojnie punickiej rozszerzyła swoje terytorium w Hiszpanii o tereny wykraczające poza dolinę rzeki Gwadalkiwir i osiągnęła pasmo górskie Sierra Morena.

Miasta tego nie można mylić z innym miastem o tej samej nazwie położonym również na terenach rzymskiej Hiszpanii, którego ruiny znajdują się w prowincji Kadyks. Pozostałości interesującej nas w tym tekście Mellarii znajdują się w prowincji Kordoba. Obydwa miasta były wspominane w „Historii Naturalnej” rzymskiego historyka i uczonego Pliniusza Starszego.

W czasach dynastii Flawiuszów, która sprawowała władzę w Cesarstwie Rzymskim w latach 69–96 n.e., miasto to uzyskało status municypium – co oznacza, że jego mieszkańcy uzyskali pełnię rzymskich praw obywatelskich. Duże znaczenie tego statusu potwierdza chociażby fakt tego, że na terenach Wyżyny Kordobańskiej tylko 2-3 miasta dysponowały tym statusem.

Miasto to dysponowało również wspaniałym, wspomnianym już, akweduktem. Mellaria w III i IV wieku n.e. przeżywała okres szczególnie dynamicznego prosperity gospodarczego. Jednak wraz z upadkiem Cesarstwa Zachodniorzymskiego i zapanowaniem chaosu na Półwyspie Iberyjskim po zakończeniu się panowania rzymskiego miasto to zniknęło z kart historii.

Marcin Jarzębski