Jak leczyli zęby Majowie? Przełom w badaniach nad historią stomatologii prekolumbijskiej Ameryki

Naukowcy z Uniwersytetu im. Francisco Marroquína w Gwatemali odkryli nowe niezwykłe informacje na temat tego, jak leczyli zęby Majowie, będący jedną z największych cywilizacji prekolumbijskiej Ameryki. Okazuje się, że Majowie leczyli ubytki zębów powstałe w wyniku próchnicy za sprawą plomb wykonanych z jadeitu. To najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię stomatologii w prekolumbijskiej Ameryce.

Jak leczyli zęby Majowie?

.W zbiorach Muzeum Popol Vuh, stanowiącego placówkę Uniwersytetu im. Francisco Marroquína w Gwatemali, badacze dokonali niepozorne, acz finalnie jak się okazało, przełomowe odkrycie odsłaniając ząb, który należał do jednego z przedstawicieli cywilizacji Majów. Zidentyfikowany ząb trzonowy jest niezwykłym znaleziskiem, ponieważ pokazuje on, że Majowie dysponowali większą wiedzą stomatologiczną niż do tej pory uważano. Otóż w zębie tym badacze odkryli plombę – i to na dodatek plombę wykonaną nie z byle jakiego materiału, a zielonego kamienia szlachetnego w postaci jadeitu.

Jadeit w kulturze Majów był surowcem o wysokiej wartości symbolicznej i materialnej – najpewniej były to kluczowe powody decydujące o wykorzystaniu przez Majów tego surowca jako środka do wypełnienia ubytków w zębach. Odkryty dolny pierwszy trzonowiec, który należał do Maja żyjącego w okresie prekolumbijskim, został wypełniony jadeitem najpewniej przede wszystkim z powodów medycznych, a nie czysto dekoracyjnych. Kluczowym dowodem na to jest fakt tego, że ten zielony kamień szlachetny został umieszczony w jednym z tylnych zębów – gdyby chodziło wyłącznie o zastosowanie symboliczne i dekoracyjne to na pewno na umieszczenie tego jadeitu zostałby wybrany jeden z przednich i bardziej dostępnych zębów.

Majowie byli w stanie leczyć próchnicę

.Badania makroskopowe wykazały, że ubytek został starannie wyżłobiony w miejscu styku fragmentów zęba, a następnie wypełniony kamieniem w sposób niezakłócający funkcji żucia. Świadczy to o zaawansowanej wiedzy anatomicznej Majów oraz wysokich umiejętnościach manualnych osoby wykonującej zabieg. Precyzyjne wykonanie plomby wskazuje na świadome działanie, a nie przypadkową ingerencję.

Zastosowanie przez naukowców z Uniwersytetu im. Francisco Marroquína w Gwatemali nowoczesnej technologii obrazowania, jaką jest tomografia CBCT, pozwoliło na analizę struktury wewnętrznej zęba bez jego uszkodzenia. Wyniki wykazały obecność zwapnień dystroficznych w komorze miazgi, co jest reakcją organizmu na uraz lub stres. Ich lokalizacja bezpośrednio pod miejscem ingerencji stanowi mocny dowód na to, że zabieg przeprowadzono za życia pacjenta. Struktura anatomiczna zęba, w tym szeroka komora miazgi i wyraźnie wykształcone kanały korzeniowe, wskazuje, że należał on do młodej osoby dorosłej, prawdopodobnie będącej w wieku od 24 do 30 lat.

.Najprawdopodobniej ten przedstawiciel cywilizacji Majów miał poważny problem z próchnicą. Nieregularny kształt ubytku sugeruje, że mógł on powstać w wyniku walki właśnie z próchnicą. Wypełnienie kamieniem szlachetnym mogło pełnić rolę ochronną, zabezpieczając wnętrze zęba przed dalszym rozwojem degradacji próchnicowej. Najpewniej przy leczeniu tego zęba zostały wykorzystane również takie środki jak naturalna żywica lub substancja roślinna, które miały właściwości spoiwa antybakteryjnego.

Marcin Jarzębski