Jak menopauza wpływa na mózg kobiety?

Analiza danych niemal 125 tysięcy kobiet wskazuje, że menopauza wiąże się nie tylko z objawami fizycznymi, ale także z pogorszeniem snu, większym nasileniem problemów psychicznych oraz zmianami w strukturze mózgu. Badanie sprawdziło również, czy hormonalna terapia zastępcza wpływa na te procesy.

Menopauza a kobiecy mózg

.Menopauza to etap życia, który może przynosić szerokie spektrum objawów, od uderzeń gorąca i problemów ze snem po trudności poznawcze, obejmujące pamięć, uwagę i język. Wiele kobiet sięga w tym czasie po hormonalną terapię zastępczą (HTZ). W Anglii korzysta z niej około 15% kobiet z objawami menopauzy, w Hiszpanii 18%, a we Francji nawet 55%. Aby ocenić wpływ menopauzy i HTZ na mózg oraz zdrowie psychiczne, przeanalizowano dane blisko 125 tys. uczestniczek. Kobiety podzielono na trzy grupy: przed menopauzą, po menopauzie oraz po menopauzie stosujące HTZ. Średni wiek menopauzy wynosił około 49 lat i w podobnym wieku rozpoczynano terapię hormonalną.

Wyniki opisane na łamach „The Conversation” wskazują, że menopauza wiąże się z pogorszeniem jakości snu oraz częstszym występowaniem objawów lęku i depresji. Kobiety po menopauzie częściej zgłaszały bezsenność, krótszy czas snu i większe zmęczenie. Częściej również korzystały z pomocy lekarza rodzinnego lub psychiatry oraz otrzymywały leki przeciwdepresyjne.

Analizy obrazowe wykazały zmniejszenie objętości istoty szarej mózgu po menopauzie. Najbardziej widoczne zmiany dotyczyły hipokampa (kluczowa struktura układu limbicznego w mózgu, położona w płacie skroniowym) i kory śródwęchowej, obszarów kluczowych dla pamięci i uczenia się oraz przedniego zakrętu obręczy, który odpowiada za regulację emocji i uwagę. To istotne, ponieważ hipokamp i kora śródwęchowa należą do pierwszych struktur dotkniętych chorobą Alzheimera. Autorzy badania wskazują, że zmiany związane z menopauzą mogą zwiększać podatność na demencję w późniejszym wieku, co częściowo tłumaczy jej wyższą częstość u kobiet. HTZ nie zapobiegała zmniejszeniu objętości istoty szarej. Kobiety stosujące terapię zgłaszały wyższy poziom lęku i depresji niż te, które jej nie stosowały, jednak dalsze analizy wykazały, że różnice te istniały już wcześniej. Może to oznaczać, że wcześniejsze problemy psychiczne wpływały na decyzję o rozpoczęciu terapii, a nie były jej skutkiem.

Jednocześnie zaobserwowano potencjalną korzyść HTZ w zakresie szybkości psychomotorycznej. Kobiety po menopauzie, które nie stosowały terapii, miały wolniejszy czas reakcji niż kobiety przed menopauzą oraz te, które przyjmowały HTZ. Sugeruje to, że terapia może spowalniać spadek szybkości psychomotorycznej związany z menopauzą.

Wciąż brakuje jednoznacznych danych dotyczących wpływu hormonalnej terapii zastępczej na ryzyko demencji, badania przynoszą sprzeczne wyniki. Dodatkowo nie jest jasne, czy stosowane dawki zapewniają optymalny efekt. Autorzy badań podkreślają, że oprócz kwestii terapii hormonalnej znaczenie mają także czynniki stylu życia. Regularna aktywność fizyczna, angażowanie się w wymagające poznawczo aktywności, zrównoważona dieta, odpowiednia ilość snu i silne relacje społeczne mogą wspierać zdrowie mózgu i ograniczać ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych związanych ze starzeniem się. Badania wskazują również, że aktywność fizyczna może zwiększać objętość hipokampa, a sen wspiera utrwalanie pamięci i usuwanie toksycznych produktów z mózgu.

W kontekście powszechności menopauzy kluczowe pozostaje pytanie o bilans korzyści i ryzyka HTZ oraz o to, jakie dawki i drogi podania są najbardziej efektywne.

Nowe technologie w ochronie zdrowia


.Profesor zwyczajny w Polskiej Akademii Nauk, Michał KLEIBER, na łamach „Wszystko co Najważniejsze” twierdzi, że: „Nie ulega wątpliwości, że nowe technologie mają w ochronie zdrowia olbrzymi potencjał. Trzeba jednak koniecznie pamiętać, że ich stosowanie nie jest wolne od poważnych dylematów etycznych czy wręcz niebezpieczeństw nieprzemyślanego wykorzystania.

Dwa główne dzisiaj wyzwania to ochrona prywatności danych pacjentów oraz problemy etyczne związane z zakresem komputerowego wspomagania lekarza w podejmowaniu ważnych decyzji o ludzkim zdrowiu, nie mówiąc już o ich samodzielnym podejmowaniu przez SI”.

„Przestrzegać więc należy przed entuzjastami widzącymi w nowych technologiach systemy w pełni zastępujące lekarzy i rewolucjonizujące powszechne zasady bioetyczne. Z pełną świadomością zarówno zalet, jak i zagrożeń, które może powodować pochopne stosowanie nowych technologii, zacytujmy w tym kontekście prognozę pewnego amerykańskiego profesora medycyny: nowe technologie na pewno nie zastąpią w przyszłości lekarzy, ale lekarze, którzy będą po nie rozsądnie sięgać, zastąpią tych, którzy nie będą tych technologii w ogóle używać”.

„Dylematów etycznych będzie w przyszłości coraz więcej – trudno nie odczuwać przerażenia, słysząc np. o planach inteligentnego wspomagania w genetycznym profilowaniu dzieci w procesach in vitro, mającego „optymalizować” ich przyszłą urodę i zdrowie. Plany takiego „projektowania” dzieci budzą już dzisiaj kontrowersje. Innym przykładem etycznego wyzwania są ludzko-zwierzęce hybrydy tworzone od lat na poziomie komórkowym, ale ostatnie doniesienia w prasie specjalistycznej posuwają sprawę znacznie dalej.

Nadchodzi czas, kiedy nie będzie zapewne problemem wszczepianie do zwierzęcego zarodka komórek człowieka i wyhodowywanie odpornych na odrzucenie przez daną osobę zastępczych narządów. Medyczne znaczenie takiej procedury może wydawać się bardzo atrakcyjne, ale krytycy widzą w tym niedopuszczalne zacieranie międzygatunkowych granic, mogące w konsekwencji prowadzić do stworzenia nowych „mieszanych” stworzeń z pogranicza człowieka i zwierzęcia. Pojawiają się pytania typu – czy jeden procent ludzkich komórek w świni to już człowiek, czy jeszcze świnia, a jeśli to jest pięćdziesiąt procent, to…?”.

„Dylematy budzą przerażenie u wszystkich chyba obserwatorów rozwoju nauki. Sprawa jest jasna – musimy ze wszystkich sił tworzyć wspólnie standardy etyczne pozwalające na wykorzystanie osiągnięć nauki i technologii tak, by optymalnie służyło to dobru wspólnemu, bezwzględnie przeciwstawiając się działaniom niezgodnym z troską o godność i rozwój człowieka w jego społecznym i naturalnym środowisku” – pisze w tekście „Nowe technologie w ochronie zdrowia
” – cały artykuł [LINK].

Laura Wieczorek