Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie otwarte

W dniu 6 czerwca 2026 r. odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Igora Mitoraja we włoskiej miejscowości Pietrasanta, gdzie polski rzeźbiarz mieszkał i pracował ponad 40 lat. To pierwsze na świecie muzeum artysty zmarłego w 2014 roku.

Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie otwarte

W otwarciu Museo Mitoraj w miasteczku artystów w Toskanii, nazywanym „małymi Atenami”, uczestniczył włoski minister kultury Alessandro Giuli, przedstawiciele władz regionu i gminy. Obecna była także dyrektor Instytutu Polskiego w Rzymie Małgorzata Furdal. Na wydarzenie przybyła również rodzina Igora Mitoraja z Polski, wielu Polaków i włoskich współpracowników oraz przyjaciół artysty.

Wszyscy zgodnie podkreślają, że także dzięki Igorowi Mitorajowi, który zamieszkał tam w 1983 roku, miejscowość słynąca z obecności wielu artystów zyskała jeszcze większy międzynarodowy rozgłos i umocniła swoją artystyczną tożsamość. W 2001 roku lokalne władze w uznaniu jego zasług przyznały mu honorowe obywatelstwo Pietrasanty.

Po raz pierwszy przyjechał tam z Francji pod koniec lat 70. Właśnie to miasteczko w toskańskiej krainie Versilia uznał za idealne miejsce dla swej pracy artystycznej. To tam powstały jego monumentalne dzieła, łączące tradycje antyczne ze współczesnością i tajemnicą, mity z rzeczywistością. Od lat budzą we Włoszech zachwyt jako prace zachęcające do głębokiej refleksji nad kruchością ludzkiego życia i ciała.

Uroczyste otwarcie muzeum w miejscowości Pietrasanta

Inauguracją muzeum żyje od wielu dni cała miejscowość. Plakat z informacją o tym wydarzeniu jest pierwszą rzeczą, którą można zobaczyć, wychodząc z tamtejszej stacji kolejowej. W rozmowie z mediami dyrektor muzeum Frank Boehm podkreślił, że otwarcie będzie wielkim, sześciogodzinnym wydarzeniem w udziałem mieszkańców miasteczka. Włoska prasa zaznaczyła, że nie będzie to zwykłe przecięcie wstęgi, ale święto dla całej społeczności.

Muzeum mieści się w całkowicie wyremontowanej, zmodernizowanej i rozbudowanej dawnej hali targowej z 1968 roku, zaprojektowanej przez znanego architekta Tito Salvatoriego. Prace rozpoczęły się tam w 2020 roku. Przed nowoczesnym białym, przeszklonym gmachem stoi na postumencie rzeźba artysty – „Corazza” (zbroja). Na realizację całego projektu muzeum przeznaczono 17 mln euro. Część tych środków wyasygnowało ministerstwo kultury Włoch.

Wystawa 69 dzieł Igora Mitoraja

.Na wystawie prezentowanych jest 69 dzieł artysty, które przekazał jego spadkobierca Jean-Paul Sabatier. Jest on prezesem Fundacji Muzeum Igora Mitoraja, której zadaniem jest ochrona, zarządzanie i udostępnianie dorobku jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy XX i XXI wieku. Oczekiwane od kilku lat muzeum, będące wyrazem hołdu dla polskiego artysty, powstało też jako centrum sztuki współczesnej, w którym będą też organizowane w przyszłości czasowe wystawy innych artystów.

Jest to wspólne przedsięwzięcie włoskiego resortu kultury, władz regionu Toskania, gminy Pietrasanta i fundacji. Oryginalną powierzchnię dawnej hali targowej, 800 m kw., przekształcono w 2500 m kw. – po 800 m kw. na obu poziomach oraz 900 m kw. placu wokół gmachu.

Igor Mitoraj urodził się w 1944 roku w Oederan w Niemczech. Dzieciństwo i młodość spędził w Małopolsce. Studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Tadeusza Kantora. Pod koniec lat 60. wyjechał do Francji, a później związał swoje życie z Włochami. Zasłynął monumentalnymi rzeźbami inspirowanymi antykiem, które prezentowano na wystawach na całym świecie. Jego prace można oglądać.

Jeden z najważniejszych artystów, którzy mieszkali w Pietrasancie

Frank Boehm, dyrektor rozpoczynającego w sobotę działalność Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie w Toskanii, powiedział, że inauguracja będzie świętem w całym miasteczku z udziałem mieszkańców. Zwrócił też uwagę na duże zainteresowanie Polaków tym miejscem.

W rozmowie, która odbyła się w siedzibie Museo Mitoraj, w całkowicie zmodernizowanej i rozbudowanej hali targowej przy via Oberdan w centrum miejscowości, pochodzący z Niemiec Frank Boehm podkreślił: – Realizacja projektu trwała dłużej, niż zakładano, ale to opóźnienie miało akurat dobre strony. Początkowa koncepcja znalezienia stałego miejsca prezentacji dzieł artysty przerodziła się w ideę stworzenia muzeum sztuki współczesnej w Pietrasancie.

– Podlega ono obecnie nie tylko władzom gminy, ale także innym podmiotom – współzałożycielom fundacji muzeum: regionowi Toskania i włoskiemu ministerstwu kultury. To nie jest sprzeczne z ideą początkową, ale jest dowodem otwarcia na inne możliwości – ocenił dyrektor.

I zaznaczył, że budynek, który w pamięci wszystkich mieszkańców jest znany jako dawna hala targowa, po gruntownych pracach remontowych i modernizacyjnych przeprowadzonych przez pracownię z Mediolanu stał się „wspaniałą strukturą dla sztuki współczesnej”.

– Muzeum jest poświęcone dziedzictwu Igora Mitoraja, jednego z najważniejszych artystów, którzy mieszkali w Pietrasancie, i jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy ostatnich dziesięcioleci, także w wymiarze międzynarodowym. To będzie również muzeum sztuki współczesnej w szerszym znaczeniu, skoncentrowanym na rzeźbie, która jest bardzo obecna w naszej miejscowości. Pracuje tu wielu rzemieślników specjalizujących się w różnych technikach rzeźby, co jest wyjątkowe w skali świata – zauważył szef muzeum.

Rzeźbiarz o międzynarodowej sławie

.Powiedział także: – Otwarcie muzeum następuje po latach prac, a pierwsza wystawa zatytułowana jest „Mitoraj. Present”. W ten sposób chcemy przedstawić darowiznę, jaką otrzymaliśmy od spadkobiercy Mitoraja, Jeana-Paula Sabatiera, bo to ona dała początek muzeum. Wystawa prezentuje całą przekazaną darowiznę w sposób otwarty, zgodnie z dzisiejszą wizją, stąd słowo: present, obecny w tytule. Pozwala to spojrzeć na nowo na dzieła artysty.

– Igor Mitoraj był jednym z najwybitniejszych artystów ostatnich dekad, rzeźbiarzem o międzynarodowej sławie, ale jednocześnie przez długi czas był szczególnie ważny dla Pietrasanty. Tu osiedlił się w 1983 roku i mieszkał do śmierci w 2014 roku. Był tu bardzo obecny – przypomniał Boehm.

Zauważył: – Pietrasanta to ważne miejsce na mapie sztuki. Tak wielką koncentrację twórców reprezentujących jej różne formy naprawdę trudno znaleźć gdzie indziej na świecie. – Mitoraj znał różne techniki pracy i potrafił wykorzystać te umiejętności – stwierdził dyrektor nowego muzeum.

Można tam zobaczyć 69 prac artysty wykonanych w różnych okresach i różną techniką, a także rozmaitych rozmiarów. Mitoraj jest znany jako rzeźbiarz, ale również rysował i malował. – Poprzez tę wystawę chcemy też pokazać miasteczko Pietrasanta. Wskazujemy ponadto wszystkie dzieła, które stworzył dla tej miejscowości, między innymi rzeźbę Centaura na jednym z małych placów w centrum. Również pomnik na jego grobie na miejscowym cmentarzu to jego dzieło – powiedział dyrektor muzeum.

Artysta słynący z monumentalnych rzeźb nawiązujących do antyku

Zaznaczył, że zachęca wszystkich zwiedzających muzeum do spaceru po miasteczku, by zobaczyć prace polskiego artysty. Podkreślił też, że otwarcie muzeum było bardzo mocno wyczekiwane i od dawna mówiono o nim w mediach. – Uznaliśmy więc za nasz obowiązek i zarazem odczuwaliśmy potrzebę, by otworzyć muzeum z udziałem wszystkich. Prawie nikt wcześniej nie widział muzeum, tylko dziennikarze. Zaprosiliśmy mieszkańców miasteczka na inaugurację, która potrwa cały wieczór – sześć godzin – wyjaśnił. Dodał, że otwarcie muzeum będzie wspólnym świętowaniem z mieszkańcami.

Zwrócił uwagę na duże zainteresowanie ze strony Polaków: – Otrzymujemy szczególnie dużo pytań z Polski. Mitoraj był ceniony wszędzie, ale w Polsce wyjątkowo. Dlatego spodziewam się wielu Polaków zarówno na inauguracji, jak i później.

Boehm przekazał również, że planowane są następne wystawy dzieł Igora Mitoraja, w tym także wypożyczonych z innych kolekcji. Jak poinformował, jest w kontakcie z różnymi instytucjami w Polsce w sprawie ewentualnej współpracy. Wyraził nadzieję, że w przyszłości uda się w muzeum przypomnieć postać Tadeusza Kantora. To pod jego kierunkiem, przed wyjazdem do Francji, Mitoraj studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Dyrektor Frank Boehm dodał: – Znaczenie tego muzeum jest według mnie wielorakie. Artysta zapisał się w historii Pietrasanty i właśnie tego dowodzi ta placówka, a teraz muzeum zyska rozgłos na świecie. Znajduje się w miejscowości o wielkim znaczeniu dla sztuki. To tu pracował kolumbijski malarz i rzeźbiarz Fernando Botero, czasem pracuje tu amerykański artysta Jeff Koons. Zależy nam, by do tego muzeum sztuki nowoczesnej zapraszać znanych włoskich i zagranicznych artystów i organizować ich wystawy.

Dodał, że chciałby, by to było muzeum bardzo bliskie artystom. – Pietrasanta słynie jako miejsce, do którego trzeba przyjechać, by studiować, by tworzyć. Liczba miejsc sztuki tutaj naprawdę robi wrażenie. Tu jest wiele do odkrycia – dodał dyrektor Muzeum Mitoraja.

Artysta zasłynął monumentalnymi rzeźbami inspirowanymi antykiem, które prezentowano na wystawach na całym świecie. Jego prace można oglądać m.in. we Włoszech, Francji, Japonii czy Polsce. W 2001 roku otrzymał honorowe obywatelstwo Pietrasanty. Zmarł w 2014 roku. Pochowany jest w Pietrasancie.

Styl Mitoraja jest obecnie rozpoznawany przez miłośników sztuki na całym świecie

.Igor Mitoraj zaliczany jest do grona najwybitniejszych współczesnych rzeźbiarzy. Jego dzieła, często gigantyczne, stoją w Paryżu, Rzymie, Mediolanie, Lozannie, Londynie, Krakowie, Warszawie. „Rzeźby zachwycają w przestrzeni publicznej, wypełniają potrzebę piękna” – powiedział prof. Antoni Janusz Pastwa.

Igor Mitoraj był jednym z najbardziej oryginalnych i interesujących polskich rzeźbiarzy, tworzącym poza granicami kraju. Większość życia spędził na Zachodzie, głównie we Francji i we Włoszech. Do kupna domu w Pietrasanta, we włoskiej stolicy marmuru, miasta rzeźbiarzy, gdzie tworzył m.in. Michał Anioł, namówił Polaka kolumbijski rzeźbiarz Fernando Bolero, jeden z najdroższych artystów współczesnych świata.

Włoską pracownię artysta uważał za swoje miejsce na ziemi. „Polakiem o włoskim sercu” nazwała artystę Agnieszka Stabro, autorka beletryzowanej biografii twórcy.

Igor Mitoraj krążył po świecie; zanim osiadł w Pietrasanta, mieszkał w Paryżu, próbował osiedlić się w Meksyku, by poznać sztukę Azteków i podróżował po Grecji, studiując antyczne dzieła sztuki. Antyk bowiem był jednym z głównych źródeł inspiracji artysty.

Właśnie tworząc swoje rzeźby odwoływał się wprost do mitologii lub historii Grecji i Rzymu, niekiedy było to już widoczne w tytule samego dzieła: Ikar, Centauro, Eros, Mars, Gorgona, Paesaggio. Artysta przywołując piękno i idealne proporcje rzeźb klasycznych, jednocześnie je reinterpretował.

To nadawanie współczesnego rysu przybierało dramatyczne formy. Posągi jakby wyjęte z harmonii antyku bywały przez artystę umyślnie „okaleczane”. Ich spękana i uszkodzona powierzchnia miała uzmysławiać odbiorcy niedoskonałość ludzkiej natury i kruchość ludzkiego losu.

„Jego sztuka, jego rzeźby nawiązują do antyku, do sprawdzonej formy. To jest forma piękna, co do tego nie ma wątpliwości. On dodał do niej własny, mitorajowski ryt. Czasem mu się wyrzuca, że to greckie. A to nie greckie jednak, tylko mitorajowskie. Moim zdaniem on wypełnił potrzebę piękna. Zachwycamy się piękną architekturą, powinniśmy zachwycać się także rzeźbą w przestrzeni publicznej” – powiedział prof. Antoni Janusz Pastwa z warszawskiej ASP, rzeźbiarz, pedagog.

Styl Igora Mitoraja jest obecnie rozpoznawany przez miłośników sztuki na całym świecie. Elementem charakterystycznym prac Mitoraja są usta, które zawsze mają kształt ust autora i stanowią nieformalny „podpis” rzeźbiarza na dziele.

Kim był Igor Mitoraj?

.Igor Mitoraj urodził się w 26 marca 1944 w Oederan w niemieckich Rudawach jako syn Zofii Makiny, deportowanej polskiej robotnicy przymusowej i francuskiego jeńca wojennego, oficera Legii Cudzoziemskiej. Po zakończeniu wojny matka rozstała się z ojcem Igora i wraz z synem powróciła do Polski, do swoich rodziców. Dzieciństwo i młodość Igor spędził w wsi Grojec, koło Oświęcimia. W 1948 r. matka wzięła ślub z Czesławem Mitorajem – po nim jej syn przejął nazwisko. Po ukończeniu Liceum Plastycznego w Bielsku-Białej wstąpił w 1963 r. na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie studiował malarstwo pod kierunkiem Tadeusza Kantora. „Kantor nie uczył sztuki, tylko patrzenia na sztukę” – wspominał mistrza Mitoraj.

W 1968 r., po studiach wyjechał do Paryża studiować w Ecole Nationale Superieure des Beaux Arts. Skupił się tam na malarstwie i grafice. W 1976 r. miał wystawę kilku niewielkich odlewów rzeźb w galerii La Hune w Dzielnicy Łacińskiej. – W dniu otwarcia tej pierwszej wystawy Mitoraj czuł nie tylko podniecenie, ale i obawę, musiał przecież zapłacić rachunek w odlewni. Na szczęście wszystkie prace sprzedano. Jak później mówił: „miałem poczucie, że jestem rzeźbiarzem. Że rzeźba jest moim przeznaczeniem” – napisano na portalu Niezła Sztuka.

Już jako rzeźbiarz w 1977 r. otrzymał propozycję przygotowania wystawy dla galerii ArtCurial w Paryżu, prowadzonej przez bratanka ówczesnego prezydenta Francji, Mitteranda. By przygotować prace do tej wystawy, Mitoraj wyjechał na rok do centrum artystycznych odlewni pracujących w brązie oraz kamieniarzy pracujących w marmurze w Pietrasanta, we Włoszech. Tam powstały pierwsze brązy Mitoraja oraz pierwsze monumentalne rzeźby z białego karraryjskiego marmuru. Tam, w Pietrasanta, 6 czerwca nastąpi otwarcie muzeum poświęconego artyście.

Po latach w jednym z wywiadów Mitoraj powiedział: „Kiedy zaczynam odczuwać potrzebę tworzenia, rzeźby pojawiają się we mnie same, ja zaś staję się narzędziem czy, inaczej mówiąc, medium, za którego pośrednictwem nabierają one kształtu, stają się realnym bytem.” Artysta zawsze zaznaczał, że rzeźba dla niego to nie kariera czy praca – „to całe życie”.

Od momentu wystawy ArtCurial rzeźby i rysunki Igora Mitoraja pokazano na 120 wystawach indywidualnych na całym świecie. Jego prace znajdują się w kilkudziesięciu muzeach, fundacjach i siedzibach największych korporacji na świecie; rzeźby, często gigantyczne, stoją w reprezentacyjnych punktach wielu miast – m.in. w Paryżu na La Defense oraz w Rzymie, Mediolanie, Lozannie, Londynie, Krakowie, Scheveningen koło Hagi, w USA i Japonii.

Emigranckie lata Igora Mitoraja

.Sam artysta w jednym z wywiadów wspominał swoje pierwsze emigranckie lata z melancholią: „Ktoś mówi, że mi się w życiu udało, to pukam się w czoło. Na swój sukces pracowałem ponad trzydzieści lat. Zarabiam pieniądze na sztuce i one dają mi wolność. Miałem wprawdzie ogromne szczęście w życiu, bo nigdy nie musiałem prosić galerników o wystawianie moich prac i nie byłem zmuszony do składania ofert kolekcjonerom, ale zanim stałem się wolny, musiałem przejść swoje. Kiedy zaczynałem karierę artystyczną, zarabiałem na życie wnosząc fortepiany i meble na szóste piętra paryskich kamienic”.

W 2009 r. Igor Mitoraj wykonał tzw. Anielskie drzwi do kościoła Matki Bożej Łaskawej na warszawskim Starym Mieście. Wcześniej podobne drzwi stworzył dla kościoła Santa Maria degli Angeli w Rzymie. Artysta o swoim dziele mówił: „Niektórych może szokować zupełnie inny niż tradycyjny wizerunek Madonny, która spogląda z góry na dwa uchwycone w ruchu anioły”.

Obok rzeźby miał wiele innych zainteresowań; kochał muzykę i był wytwórcą markowej oliwy, która pochodziła z jego upraw. Nazwał ją „Sekretne przejście”. „Przekraczając próg domu, gość artysty od razu znajdował się w kuchni – nieprzypadkowo. Rzeźbiarz uwielbiał włoskie smaki – a najbardziej oliwę, tę mętną i z kawałkami oliwek. Sam miał niewielki gaj oliwny z wiekowymi drzewkami i co roku produkował jej 700 litrów. Ten dom pełen był także książek, obrazów kolegów po fachu, gipsów i jego własnych rzeźb. Znaleźć można tam było zarówno ostatnie prace, jak i jedne z pierwszych – był z nimi związany tak mocno, że szukał ich na aukcjach i licytował” – napisano na portalu Niezła Sztuka.

5 października 2005, podczas uroczystości w krakowskim magistracie został uhonorowany przez ówczesnego ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. 24 kwietnia 2012 r. „za wybitne zasługi dla polskiej i światowej kultury, za osiągnięcia w pracy twórczej i artystycznej” został przez prezydenta Bronisława Komorowskiego odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski; uroczystość uhonorowania odbyła się 3 maja 2012.

Igor Mitoraj zmarł 6 października 2014 roku w szpitalu w Paryżu w wieku 70 lat. Przyczyną śmierci wybitnego rzeźbiarza były poważne problemy zdrowotne, z którymi zmagał się od dłuższego czasu. Rzeźbiarz został pochowany na cmentarzu w Pietrasanta we Włoszech.

PAP/Sylwia Wysocka/Anna Bernat/MJ