Starożytne tabliczki klinowe z Mezopotamii. Wyryto na nich zaklęcia magiczne
Naukowcy z Uniwersytetu w Kopenhadze i Narodowego Muzeum Danii przeprowadzili analizę zbioru starożytnych tabliczek klinowych z Mezopotamii. Badania te ujawniły, iż w starożytnej Mezopotamii splatały się magia, medycyna i władza polityczna.
Starożytne tabliczki klinowe z Mezopotamii
Naukowcy z Uniwersytetu Kopenhaskiego i Muzeum Narodowego Danii w ramach projektu badawczego „Ukryte Skarby” przeanalizowali zbiór starożytnych tabliczek klinowych z Mezopotamii, które liczą 4 tys. lat. Kolekcja ta ukazuje niezwykle złożony obraz życia kulturowego, intelektualnego i politycznego dawnych ludów Bliskiego Wschodu. Analizowana kolekcja rzuca także nowe światło na historyczne korzenie eposu o Gilgameszu.
Zbiór analizowanych starożytnych tabliczek klinowych obejmuje różnorodne teksty: od zapisów rytuałów i zaklęć uzdrawiających, poprzez korespondencję królewską, a skończywszy na jednych z najstarszych znanych rachunków za piwo. Naukowców szczególnie zainteresowały jednak te tabliczki klinowe, które dotyczyły magii, ponieważ odzwierciedlają one, że magia w Mezopotamii nie była marginalnym elementem kultury, lecz pełniła ona kluczową rolę, będąc integralnym składnikiem systemu władzy.
Zaklęcia antyczarnoksiężnicze
Szczególnie istotne są tabliczki pochodzące z miasta Hama, które dotychczas nie było uznawane za ważny ośrodek intelektualny. To właśnie tam zostały odkryte tabliczki klinowe, na których zapisano zaklęcia przeciwko czarnoksiężnikom i czarom. Datowany na początek pierwszego tysiąclecia p.n.e. tekst opisuje skomplikowaną, całonocną ceremonię, która miała chronić władców przed niewidzialnymi zagrożeniami.
Tabliczki klinowe z Hama są dowodem, że zaawansowana wiedza magiczna i rytualna była rozpowszechniona także na peryferiach starożytnej Mezopotamii. Oznacza to, że transfer wiedzy w starożytnej Mezopotamii miał znacznie szerszy zasięg, niż wcześniej zakładano.
Pośród tabliczek opisujących rytuały antyczarownicze w szczególności jedna jest warta uwagi. Obejmuje ona nocne ceremonie z użyciem figurek z wosku i gliny. Ich symboliczne niszczenie, połączone z recytacją ustalonych formuł, miało na celu neutralizację zagrożeń nadprzyrodzonych. Praktyki te ukazują ścisły związek między religią, magią a polityką, gdzie zagrożenia duchowe postrzegano jako realne niebezpieczeństwa dla stabilności państwa.
Odniesienia do Eposu o Gilgameszu
Z kolei odkryta korespondencja królewska zapisana na tabliczkach klinowych znajduje liczne odniesienia do mezopotamskich mitów, które zostały zapisane w najstarszym tekście pisanym, jaki przetrwał do naszych czasów w postaci Eposu o Gilgameszu. Ich obecność w korespondencji monarszej oraz innych dokumentach sugeruje, że starożytni skrybowie traktowali te postacie jako część kontinuum historycznego, a nie wyłącznie literacką fikcję.
Z perspektywy archeologicznej szczególnie ważne jest, że odkryte tabliczki obejmują również dokumenty administracyjne. Znaleziono m.in. rejestry dóbr, korespondencję polityczną oraz zapisy transakcji, w tym jeden z najstarszych znanych rachunków za piwo, recepty medyczne łączące się z rytuałami magicznymi itp. Świadczy to o rozwiniętym systemie biurokratycznym, w którym pismo klinowe stanowiło podstawowe narzędzie zarządzania gospodarką i społeczeństwem.
Marcin Jarzębski
