Prof. Kazimierz DADAK: Amerykański wywiad o przyszłości Prof. Kazimierz DADAK: Amerykański wywiad o przyszłości

Amerykański wywiad o przyszłości

Prof. Kazimierz DADAK

Profesor ekonomii w Hollins University w stanie Wirginia w USA.

zobacz inne teksty Autora

Najnowszy raport Narodowej Rady Wywiadu rysuje przyszłość świata do roku 2040 – pisze prof. Kazimierz DADAK

Narodowa Rada Wywiadu (NRW) jest ośrodkiem analitycznym amerykańskiej Wspólnoty Wywiadów, która zrzesza 17 organizacji zajmujących się wywiadem. Od 1997 r. na początku każdej nowej kadencji prezydenckiej, czyli co cztery lata, NRW publikuje prognozy rozwoju sytuacji na świecie w średnioterminowej perspektywie.

Według amerykańskich ekspertów pięć motywów przewodnich będzie określać rozwój sytuacji w trakcie najbliższych dwu dekad. Pierwszy z nich to „wyzwania” związane ze zmianami klimatu, pandemiami, kryzysami finansowymi i gwałtownymi zmianami technologicznymi. Raport NRW podkreśla ogromny wzrost zadłużenia państw, szczególnie Zachodu, w wyniku krachu z roku 2008 i ostatniej pandemii. Skutkiem tego wiele rządów będzie mieć wielkie trudności w zaspokojeniu oczekiwań i potrzeb ludności. Na ten ujemny czynnik mają się nałożyć kłopoty związane ze zmianami klimatu, które mają skutkować wydłużonymi okresami susz, a zatem niższymi plonami, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do okresów głodu.

Kolejny motyw przewodni to „rozpad” wielu społeczeństw i wspólnot międzynarodowych spowodowany – paradoksalnie – upowszechnieniem się internetu. Z jednej strony rządy będą się starały wykorzystać potencjał sieci w celu przyspieszenia wzrostu gospodarczego (ale i do manipulowania społeczeństwami), a z drugiej zrodzą się społeczności wykraczające poza granice jednego kraju, oparte na wspólnych celach i wartościach.

„Brak równowagi” jest trzecim czynnikiem, który będzie dominować w przyszłości. Ten fakt jest wynikiem wspomnianego już ogromnego zadłużenia państw, co z kolei będzie hamować możliwości współpracy międzynarodowej.

Doskonałym tego przykładem jest egoizm, który dominuje podczas prób zwalczenia skutków pandemii. Poszczególne kraje starają się zabezpieczyć dostawy szczepionek dla swoich społeczeństw, a los innych ich nie obchodzi. Ogólnie rzecz biorąc, podział na tych, którzy mają, i tych, którzy nie mają, będzie się pogłębiać.

Najbliższe dwie dekady staną pod znakiem „kwestionowania istniejącego porządku” zarówno w ramach poszczególnych społeczeństw, z powodu wspomnianego powyżej braku równowagi, jak i w skali ogólnoświatowej, wynikającego z wyzwania, jakie dla Zachodu stanowi rosnąca potęga Chin.

Piątym motywem przewodnim jest „zdolność krajów i społeczeństw do przystosowywania” się do dynamicznie zmieniającego się świata, szczególnie w zakresie najnowszych technologii. Postępy w zakresie sztucznej inteligencji otworzą ogromne możliwości w wielu dziedzinach gospodarki i spowodują zagładę innych.

Na te czynniki nałożą się kłopoty związane z ogromnymi zmianami demograficznymi. Świat wysoce rozwinięty będzie dotknięty procesem starzenia się społeczeństw, natomiast Afryka na południe od Sahary ma zanotować istną eksplozję liczby ludności. Biorąc pod uwagę nędzę panującą na tym obszarze, można się spodziewać, że wielkie migracje, o których piszą autorzy raportu, w pierwszym rzędzie dotkną Europę.

Niezwykle ciekawym zjawiskiem ma być istotny wzrost znaczenia organizacji pozarządowych i wielkich firm technologicznych. Jest to w zasadzie potwierdzenie tego, co już dziś obserwujemy gołym okiem. Na przykład trudno jest przecenić znaczenie Światowego Forum Ekonomicznego czy też firm w rodzaju Google, Amazon, Facebook i Apple. Przedsiębiorstwa te praktycznie nie płacą żadnych podatków, a z drugiej strony dysponują czynnikiem, który omawiany dokument określa jako kluczowy – danymi, informacjami o miliardach ich użytkowników. Facebook był w stanie „skreślić” urzędującego prezydenta USA jako swego użytkownika, a potężna UE w sprawach podatkowych nie jest w stanie sobie poradzić z Apple.

Najbliższe dekady będą stać pod znakiem rywalizacji USA–Chiny. Jej przebieg i wynik będą zależeć od tego, jak ci adwersarze zdołają sobie poradzić z wyzwaniami, które niesie z sobą owe pięć motywów przewodnich. W każdym razie raport nie przewiduje możliwości zbrojnej konfrontacji, co jest najbardziej optymistycznym wnioskiem płynącym z jego lektury, bo na przykład w niedawno udzielonym wywiadzie H. Kissinger wyrażał więcej obaw w tym zakresie.

Raport omawia prognozy dla niektórych krajów, ale Polska nie jest w nim wspomniana, co nie budzi zdziwienia, bo w żadnym zakresie, który analitycy NRW uważają za kluczowe dla rozwoju sytuacji w świecie, nasz kraj nie wnosi niczego istotnego. Niemniej z jego treści można wydedukować ważne dla nas wnioski. Albo niezwłocznie rozwiążemy niezwykle dotkliwy kryzys demograficzny, albo w roku 2040 staniemy na skraju przepaści. Podobnie albo szybko dokonamy skoku w zakresie najnowszych technologii, albo niebawem będziemy jednym z europejskich skansenów.

.Na szczęście w naszym otoczeniu nie zajdą poważniejsze zmiany. UE pozostanie regionalną potęgą, ale bez pomocy USA niezdolną do obrony przed Rosją, znaczenie zaś i wpływy tej ostatniej będą maleć.

Kazimierz Dadak
Tekst opublikowany w nr 807 tygodnika “Idziemy” [LINK].

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 21 kwietnia 2021

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam