Prof. Zdzisław KRASNODĘBSKI: Parę słów o Jagiellonian Trust

TSF Jazz Radio

Parę słów o Jagiellonian Trust

Prof. Zdzisław KRASNODĘBSKI

Poseł do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji. Socjolog, filozof społeczny. Profesor Uniwersytetu w Bremie oraz Akademii Ignatianum. Autor m.in. „Upadek idei postępu”, „Demokracja peryferii” oraz „Już nie przeszkadza”. Od 2010 roku przewodniczący Kapituły Nagrody im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, która jest przyznawana corocznie podczas Kongresu Polska Wielki Projekt.

zobacz inne teksty autora

Gdy w latach siedemdziesiątych formowała się opozycja w Polsce, za granicą najgłośniejsze wsparcie zyskiwała w środowiskach lewicowych. Podobnie było w czasach „pierwszej” Solidarności oraz później, w stanie wojennym. Na uniwersytetach i w ogóle w ówczesnym „społeczeństwie obywatelskim” ciągle dominowali jeszcze marksiści różnego sortu, którzy dopiero po 1989 r. przetransformowali się całkowicie w liberałów, zielonych i „genderystów”. Na przykład w Niemczech liczne komitety „Solidarności z Solidarnością” były opanowane przez trockistów i maoistów. Partie i środowiska rządzące w krajach Europy Zachodniej, zarówno konserwatywne, jak i socjaldemokratyczne, martwiły się o status quo i o pokój i ograniczały się do ogólnych szczytnych deklaracji — czasami także do dyskretnej pomocy za kulisami.

Zrzut ekranu 2016-06-09 (godz. 21.33.57)Marksizujące środowiska lewicowe miały nadzieję, że w Polsce zrodzi się nowy, lepszy socjalizm. Bardzo zaś nie odpowiadały im motywy narodowe, niepodległościowe, chrześcijańskie, antykomunistyczne i konserwatywne, tak silne w ruchu Solidarności. Na tym tle wyjątkowa była działalność Jagiellonian Trust, organizacji założonej na początku lat osiemdziesiątych przez Rogera Scrutona, baronową Caroline Cox i Jessicę Douglas-Home.

.Scruton, już wówczas bardzo znany konserwatywny filozof, już parę lat wcześniej założył Stowarzyszenie im. Jana Husa, które wspierało opozycję w Czechosłowacji. Caroline Cox, pielęgniarka i socjolog, właśnie w tym czasie stała się członkiem Izby Lordów. Obok działalności w Jagiellonian Trust organizowała także pomoc medyczną dla Polski. Jessica Douglas-Home, malarka i grafik, była małżonką ówczesnego redaktora naczelnego „The Timesa”.

W Jagiellonian Trust działali również dziennikarz Timothy Garton Ash, ekonomista Dennis O’Keffee, David Levy, filozof zajmujący się antropologią filozoficzną, tłumaczka i publicystka Agnieszka Kołakowska, przez pewien czas także Maciej Pomian-Srzednicki, reprezentujący środowiska związane z rządem RP na uchodźstwie. Współpracowali z tą organizacją także filozof Jan Skorupski, historyk gospodarczy Harold James i wielu innych. Celem było wspieranie wolności akademickich i promowanie idei konserwatywnych w Polsce i na Węgrzech, a później także w Rumunii.

W Krakowie osobami kontaktowymi Jagiellonian Trust byli Ryszard Legutko i Miłowit Kuniński, w Warszawie przez długi czas taką funkcję pełniłem ja. Poza tym istniały kontakty ze środowiskiem w Lublinie.

Fundacja zaopatrywała środowiska konserwatywne w Polsce w książki i czasopisma. Odbywały się również regularne wykłady zagranicznych gości w prywatnych mieszkaniach, zgodnie z tradycjami latającego uniwersytetu. Organizacja wspierała także finansowo konserwatywne wydawnictwa. Parę osób mogło też na zaproszenie Jagiellonian Trust, korzystając ze stopniowej „liberalizacji”, odwiedzić Wielką Brytanię w drugiej połowie lat osiemdziesiątych.

Przez pewien czas Roger Scruton i Agnieszka Kołakowska (a także środowisko warszawskie związane z Jagiellonian Trust) współpracowali z Instytutem Nauk o Człowieku w Wiedniu, założonym przez ks. Józefa Tischnera i Krzysztofa Michalskiego. Instytut ten był wtedy — a przynajmniej miał być — instytucją konserwatywną i pomagał Jagiellonian Trust nawiązywać pierwsze kontakty w Polsce.

Roger Scruton często poruszał sprawy Europy Wschodniej w swojej stałej rubryce w „The Timesie” oraz w „Salisbury Review”, czasopiśmie konserwatywnym, którego był założycielem i redaktorem naczelnym. Gdy nieco zelżała kontrola, odbywały się także oficjalne konferencje uniwersyteckie, w których brali udział członkowie Jagiellonian Trust, oczywiście w innej, akademickiej roli. Jedna z tych konferencji odbyła się w drugiej połowie lat osiemdziesiątych w Mrągowie. W Wiedniu w 1987 r. miała miejsce polsko-węgierska konferencja środowisk uniwersyteckich, w której wzięły udział także osoby związane z Jagiellonian Trust.

.Zasługi Rogera Scrutona dla polskiej wolności nie zostały właściwie docenione po 1989 r. W tym roku kapituła Nagrody im. Lecha Kaczyńskiego, przyznawanej w czasie corocznego kongresu Polska Wielki Projekt, postanowiła uhonorować go medalem „Odwaga i Wiarygodność”, którym odznaczane są osoby działające na rzecz Polski i jej dobrego imienia za granicą.

Zdzisław Krasnodębski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam