Paleontolodzy wyjaśnili, dlaczego skamieniałość pterozaura zachowała się w niezwykłym stanie przez 113 milionów lat

Naukowcy wyjaśnili, dlaczego niektóre skamieniałości zachowują się w niezwykłym stanie przez miliony lat. Klucz do rozwiązania tej zagadki przyniósł pterozaur odnaleziony w Brazylii.

Niezwykła skamieniałość sprzed 113 milionów lat

W ramach nowego badania naukowcy z Curtin University przyjrzeli się bliżej temu, w jaki sposób szczątki pterozaura zachowały się w niezwykłym stanie przez 113 milionów lat, co pozwoliło lepiej poznać świat, w którym żyły te prehistoryczne latające gady. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „iScience”.

Jak opisują paleontolodzy, odnaleziona w północno-wschodniej Brazylii skamieniała kość palca skrzydła pterozaura zachowała trójwymiarową strukturę, a nawet ślady chemiczne mogące wskazywać na dietę zwierzęcia. Było to możliwe dzięki działaniu specyficznych bakterii oraz wyjątkowym warunkom panującym w pradawnym środowisku morskim.

„Odkrycie to otwiera nowe możliwości poznania procesów prowadzących do powstawania skamieniałości. Ta pozostałość to prawdziwa kapsuła czasu. Nie tylko zachowała się w niezwykłym stanie, ale po raz pierwszy wykryliśmy w skamieniałości pterozaura ślady steroidów, co stanowi kolejny dowód na to, że zwierzęta te prawdopodobnie żywiły się rybami lub kałamarnicami. To również pierwszy przypadek odzyskania cząsteczek ze skamieniałości pterozaura. Odkrycie dostarcza nowych wskazówek dotyczących jego diety i pokazuje rosnący potencjał paleontologii molekularnej w odkrywaniu tajemnic odległej przeszłości” – mówi Kliti Grice z Curtin University.

„Zachowanie steroidów w skamieniałościach jest wyjątkowo rzadkie, ale jeszcze bardziej fascynujące jest to, że nasze wyniki podważają utrwalone poglądy na temat samego procesu fosylizacji. Okazuje się, że niektóre skamieniałości nie są niszczone przez tlen, lecz zachowują się właśnie dzięki niemu, za sprawą procesów utleniania zachodzących z udziałem dawnych mikrobiomów. Po śmierci pterozaura i opadnięciu jego ciała na dno morskie wyjątkowe połączenie procesów chemicznych, biologicznych i warunków środowiskowych utrwaliło jego historię w skale. Mikroorganizmy, w tym bakterie utleniające siarkę, rozpoczęły rozkład tkanek miękkich i tłuszczów, jednocześnie inicjując mineralizację wokół ciała. Z czasem proces ten pozwolił zachować jego strukturę w niezwykłych szczegółach przez ponad 100 milionów lat” – dodaje.

Dlaczego szczątki zachowały się w tak wyjątkowym stanie?

Pterozaury były latającymi gadami żyjącymi obok dinozaurów i jako pierwsze kręgowce opanowały zdolność aktywnego lotu. Rozpiętość skrzydeł niektórych gatunków dochodziła do 12 metrów. Podobnie jak współczesne ptaki miały puste w środku kości, co w odpowiednich warunkach środowiskowych zwiększało szanse na ich wyjątkowo dobre zachowanie w zapisie kopalnym.

Naukowcy ujawnili nowy mechanizm odpowiedzialny za wyjątkowy stan zachowania skamieniałości, dostarczając jednocześnie nowych informacji o dawnym życiu i warunkach środowiskowych sprzyjających fosylizacji.

Nowe spojrzenie na powstawanie skamieniałości

„To odkrycie wzmacnia coraz liczniejsze dowody na to, że mikroskopijne organizmy odegrały kluczową rolę w procesie fosylizacji. Podobne zjawiska identyfikujemy obecnie również na innych stanowiskach paleontologicznych, co wskazuje na istnienie nowego mechanizmu powstawania fossil Lagerstätten (osadów z nagromadzeniem dużej liczby doskonale zachowanych skamieniałości), czyli szczególnych warunków umożliwiających wyjątkowe zachowanie skamieniałości” – podsumowuje Kliti Grice.

Emil Gołoś