Dinozaury pojawiły się wcześniej niż sądzono? Nowe badania przesuwają początki ich historii

Nowe badania sugerują, że początki dinozaurów mogą sięgać nawet 250 milionów lat wstecz – czyli o około 10 milionów lat wcześniej, niż wskazują najstarsze skamieniałości. Naukowcy wykorzystali zaawansowane metody statystyczne, by lepiej zrozumieć ich ewolucję.

Początki dinozaurów przesunięte o miliony lat

Dinozaury należą do najbardziej niezwykłych zwierząt, jakie kiedykolwiek chodziły po naszej planecie. Naukowcy szacują, że zamieszkiwały Ziemię przez ponad 165 milionów lat. Liczne wcześniejsze badania analizowały skamieniałości tych prehistorycznych gadów i próbowały lepiej zrozumieć ich pochodzenie oraz ewolucję w czasie. Mimo to wiele aspektów historii tych wymarłych zwierząt pozostaje słabo poznanych.

W ramach nowego badania naukowcy z Yale University i Princeton University podjęli próbę odtworzenia początków i wczesnego podziału na gatunki dinozaurów, analizując dostępne zbiory danych przy użyciu technik statystycznych. Analizy sugerują, że te prehistoryczne gady mogły pojawić się między 250 a 240 milionów lat temu, czyli około 10 milionów lat wcześniej, niż wskazują najstarsze potwierdzone ich skamieniałości. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B”.

„W ciągu ponad 230 milionów lat historii Ziemi dinozaury stały się główną grupą zwierząt lądowych i dały początek jednej z najbardziej zróżnicowanych gatunkowo linii żyjących kręgowców czworonożnych – ptakom. Jednakże, głównie z powodu niepewności dotyczącej filogenezy wczesnych dinozaurów, tempo i sposób ich pojawiania się oraz pierwotnego rozprzestrzeniania się pozostają słabo poznane. W ramach badania staraliśmy się odtworzyć ich początki i wczesne zróżnicowanie za pomocą analiz statystycznych” – mówią Chase Doran Brownstein z Yale University i Christopher Thomas Griffin z Princeton University.

Trzy główne grupy dinozaurów pod lupą

Paleontolodzy przeanalizowali za pomocą statystyki dziewięć różnych zestawów danych dotyczących morfologii dinozaurów opracowanych w ostatnich latach. Zbiory te obejmowały m.in. informacje o kształtach i rozmiarach kości prehistorycznych gadów, obecności lub braku określonych cech (np. rogów, piór itd.) oraz innych cech ciała wnioskowanych na podstawie odkrytych skamieniałości.

Analizowane dane zawierały informacje o trzech głównych grupach (kladach) dinozaurów – teropodach, zauropodomorfach i ptasiomiednicznych. Teropody, takie jak tyranozaury, były drapieżnymi dinozaurami o pustych w środku kościach, zazwyczaj poruszającymi się na dwóch nogach i posiadającymi trójpalczaste tylne kończyny.

Zauropodomorfy, takie jak brachiozaury, były średnich do dużych rozmiarów roślinożernymi dinozaurami, które później wyewoluowały w formy o bardzo długich szyjach. Dinozaury ptasiomiedniczne, takie jak triceratopsy, stanowiły inną grupę roślinożernych gadów, która została podzielona na różne podgrupy o odmiennych cechach fizycznych i charakterystyce.

Naukowcy przeanalizowali dane dotyczące cech fizycznych tych trzech typów dinozaurów przy użyciu metod statystycznych. Uwzględniając szacowany wiek skamieniałości oraz wcześniejsze modele ewolucyjne, byli w stanie oszacować, kiedy dinozaury pojawiły się po raz pierwszy oraz tempo ich ewolucji.

Szybka eksplozja różnorodności na początku historii

W ramach badania paleontolodzy próbowali także odtworzyć relacje ewolucyjne między gatunkami, testując różne hipotezy dotyczące powiązań między poszczególnymi grupami. Ponadto wykorzystali podejście zwane modelem narodzin i wymierania w zapisie kopalnym (fossil-birth-death – FBD), aby lepiej poznać pojawianie się gatunków, ich wymieranie oraz proces ich zachowania jako skamieniałości w czasie.

„Oszacowaliśmy, że dinozaury pojawiły się między 250 a 240 milionów lat temu, 10 milionów lat wcześniej, niż wskazywały na to najstarsze odkryte dotąd ich skamieniałości. Po pierwszym pojawieniu się tych gadów nastąpiło szybkie zróżnicowanie wszystkich głównych ich linii, zbiegające się z gwałtownym wzrostem ewolucji morfologicznej, który osiągnął szczyt na początku późnego triasu” – twierdzą badacze.

Co nowe odkrycia zmieniają w nauce?

Wyniki sugerują, że dinozaury mogły pojawić się na Ziemi około 10 milionów lat wcześniej, niż dotychczas wskazywały na to najwcześniejsze jednoznaczne skamieniałości, a następnie szybko zróżnicowały się na główne znane grupy.

Analizy wskazują również, że wczesny etap gwałtownej ewolucji szkieletów dinozaurów miał miejsce w pobliżu początków ich pojawienia się, około 250–240 milionów lat temu, w środkowym triasie. Ten pierwotny etap poprzedzał późny trias (237 do 201,4 mln lat temu), kiedy zapis kopalny pokazuje, że dinozaury były już zróżnicowane na główne, wyraźnie odmienne grupy, takie jak teropody, zauropodomorfy i dinozaury ptasiomiedniczne.

Tego rodzaju badania pomagają udoskonalić istniejące modele i teorie dotyczące ewolucji dinozaurów, pogłębiając obecne rozumienie wczesnej historii naszej planety.

Emil Gołoś