Port Mokka. Kluczowy punkt na Morzu Czerwonym

Jemeński port Mokka zawiesił działalność po kolejnych atakach rebeliantów Huti – przekazał dyrektor portu. Mokka położona jest nad Morzem Czerwonym, w pobliżu cieśniny Bab al-Mandab, strategicznego węzła łączącego Morze Czerwone z Zatoką Adeńską i Oceanem Indyjskim.

Zawieszono działalność handlową i operacje morskie portu

W minionych dniach Huti ostrzelali port ponad 25 pociskami. Dyrekcja portu poinformowała 15 sierpnia, że w rezultacie ataków zginęło siedem osób, a straty materialne oszacowano na około 16 mln dolarów. W konsekwencji zawieszono działalność handlową i operacje morskie portu.

Do jednego z najpoważniejszych ataków doszło 9 sierpnia. Według jemeńskich sił zbrojnych Huti użyli wówczas pocisków balistycznych i dronów, a obrona przeciwlotnicza zestrzeliła 11 bezzałogowców. Władze podały, że zginęło czterech wojskowych i trzech cywilów, a kolejnych 30 osób zostało rannych. Huti twierdzili, że celem były skupiska wojsk saudyjskich i magazyny uzbrojenia; strona rządowa informowała natomiast również o trafieniach w infrastrukturę cywilną.

Port Mokka. Ważny punkt przy cieśninie Bab al-Mandab

Znaczenie Mokki wynika przede wszystkim z jej położenia na zachodnim wybrzeżu Jemenu, niedaleko Bab al-Mandab. Cieśnina stanowi południową bramę prowadzącą na Morze Czerwone, a dalej przez Kanał Sueski na Morze Śródziemne. Tym samym przebiega tędy jeden z głównych szlaków handlowych łączących Azję i Ocean Indyjski z Europą. Według Associated Press przez Bab al-Mandab przechodzi w normalnych warunkach około 12 proc. światowego handlu.

Sam port Mokka jest jednak znacznie mniejszy niż największe porty regionu. Według informacji branżowej firmy GAC, powołującej się na jemeńskie ministerstwo transportu, posiada dwa nabrzeża o łącznej długości około 430 metrów. Oznacza to, że obiekt obsługuje przede wszystkim mniejsze i średnie jednostki handlowe.

Port ma znaczenie także dla regionalnej wymiany z państwami położonymi po drugiej stronie Morza Czerwonego. Dokumenty Banku Światowego wskazywały Mokkę jako element infrastruktury wykorzystywanej do importu i eksportu towarów, w szczególności w handlu z krajami Rogu Afryki.

O strategicznej roli portu świadczy również zainteresowanie jego bezpieczeństwem ze strony organizacji międzynarodowych. W ramach programu UNDP i UNODC dotyczącego bezpieczeństwa morskiego w Jemenie prowadzono m.in. szkolenia dla jemeńskiej straży przybrzeżnej w Mokce oraz działania mające zwiększyć zdolność zabezpieczania żeglugi na Morzu Czerwonym.

Mokka dała nazwę jednemu z najsłynniejszych rodzajów kawy

Historia portu jest jednak znacznie starsza niż współczesny konflikt w Jemenie. Przez stulecia Mokka była jednym z najważniejszych ośrodków handlowych na południowym Morzu Czerwonym. Szczególne znaczenie zdobyła jako port, przez który eksportowano kawę uprawianą na jemeńskich wyżynach.

UNESCO wskazuje, że port odegrał zasadniczą rolę w rozwoju miasta, będąc najważniejszym punktem eksportowym jemeńskiej kawy i elementem szlaku handlowego łączącego Indie z basenem Morza Śródziemnego. Od nazwy miasta pochodzi właśnie określenie „mocha”, które weszło do międzynarodowego słownika kawy. UNDP przypomina, że ziarna kawy były eksportowane z Jemenu przez port Mokka już setki lat temu, a miasto stało się jednym z symboli początków globalnego handlu tym produktem.

Znaczenie Mokki jako wielkiego centrum handlowego zmniejszyło się w XIX wieku wraz z rozwojem Adenu i innych portów oraz ekspansją produkcji kawy poza Jemenem. Współczesny port powstał w połowie XX wieku, ale jego funkcjonowanie zostało ponownie zakłócone po rozpoczęciu wojny domowej.

PAP/NZ