Francuska prawica ma cztery twarze. Kto połączy ją w 2027 roku?

cztery rodziny francuskiej prawicy

Francuską prawicę łączy pragnienie zmiany, lecz dzielą wyobrażenia o państwie, gospodarce i społeczeństwie. Badanie OpinionWay dla Périclès, przedstawione przez „Le Journal du Dimanche”, wyróżnia cztery rodziny tego elektoratu. Dla Marine Le Pen, Davida Lisnarda, Brunona Retailleau i Édouarda Philippe’a najważniejsze będzie to, czy zdołają przekonać wyborców należących do kilku z nich jednocześnie.

.O francuskich wyborach prezydenckich w 2027 roku można opowiadać poprzez nazwiska, sondaże i spory o wspólną kandydaturę. Można jednak zacząć od pytania wcześniejszego: czego właściwie oczekują ludzie, których politycy chcą zjednoczyć? Badanie OpinionWay dla Périclès pozwala przyjrzeć się temu problemowi, ponieważ pokazuje różnice wewnątrz elektoratu określanego zbiorczo mianem prawicy.

Według wyników przedstawionych przez „Le Journal du Dimanche” największą rodziną jest prawica „integralna”, obejmująca 34 proc. prawicowego elektoratu. Prawica państwowego autorytetu stanowi 25 proc., liberalna 23 proc., a progresywna 18 proc. Te proporcje opisują podział wewnątrz badanej prawicy; ich polityczne znaczenie polega na tym, że każda z grup inaczej ustala hierarchię swoich oczekiwań.

Takie spojrzenie uzupełnia kompendium wyborów prezydenckich we Francji 2027. Partie dysponują własnymi strukturami, przywódcami i historią, ale granice pomiędzy nimi nie pokrywają się dokładnie z granicami społecznych przekonań. Kandydat może więc rozpoznawać w badaniu wyborców bliskich swojemu programowi, którzy mimo to zamierzają poprzeć kogoś innego.

Cztery rodziny francuskiej prawicy

Najmniejsza z wyróżnionych grup, prawica progresywna, dobrze pokazuje trwałość części macronistowskiego doświadczenia. Połowa należących do niej respondentów deklaruje głosowanie na Emmanuela Macrona w pierwszej turze w 2022 roku, a trzy czwarte w drugiej. Jednocześnie co piąty wskazuje głos oddany na lewicowy Nowy Front Ludowy w wyborach parlamentarnych w 2024 roku.

Prawicowa identyfikacja współistnieje tu z większą otwartością w sprawach obyczajowych i migracyjnych. Dla kandydata próbującego odziedziczyć umiarkowaną część elektoratu Macrona to ważna informacja: samo podkreślanie gospodarczej odpowiedzialności może nie wystarczyć, jeżeli towarzyszyć mu będzie program kulturowy odbierany przez tych wyborców jako zbyt odległy. Ich przynależność do prawicy pozostawia miejsce na wybory przekraczające tradycyjne granice obozów.

Inaczej układają się priorytety prawicy liberalnej. Większej swobody dla przedsiębiorstw chce w niej 87 proc. badanych, a 80 proc. obawia się, że podniesienie podatków najbogatszym doprowadzi do ich wyjazdu. Jednocześnie około trzech czwartych popiera postulat zatrzymania imigracji i wyjazdu części niedawno przybyłych cudzoziemców, przy czym 40 proc. tej rodziny deklaruje brak religii.

W tym zestawieniu widać elektorat, którego nie opisuje samo przeciwstawienie konserwatyzmu i progresywizmu. Można oczekiwać ograniczenia migracji, opowiadać się za rynkiem i pozostawać zdystansowanym wobec religii. Właśnie dlatego kandydaci zabiegający o przedsiębiorców i podatników nie mogą zakładać, że ich wyborców zajmują wyłącznie wysokość składek, podatków i liczba administracyjnych obowiązków.

Trzecia rodzina, określana po francusku jako droite régalienne, skupia się na podstawowych zadaniach państwa: bezpieczeństwie, granicach, porządku i ochronie obywateli. Kobiety stanowią w niej 59 proc., a pracownicy niższych szczebli i robotnicy są liczniej reprezentowani niż w pozostałych rodzinach. Większą swobodę dla przedsiębiorstw popiera tu 35 proc. badanych, co wyraźnie odróżnia tę grupę od prawicy liberalnej.

Państwo jest dla tych wyborców przede wszystkim gwarantem bezpieczeństwa codziennego życia. Z tej perspektywy ochrona granic, działanie policji i dostępność usług publicznych mogą należeć do jednego porządku oczekiwań. W kampanii wymaga to pogodzenia obietnicy stanowczości z wiarygodną odpowiedzią na pytanie, jak państwo będzie chronić ludzi dysponujących niewielką finansową rezerwą.

Największa rodzina chce połączyć wolność gospodarczą z tożsamością

Najbardziej charakterystyczna jest czwarta grupa, nazwana przez autorów typologii prawicą „integralną”. Zatrzymania imigracji i wyjazdu dużej części niedawno przybyłych cudzoziemców chce w niej 98 proc. respondentów, wpisania chrześcijańskich korzeni do konstytucji 96 proc., a większej swobody dla przedsiębiorstw 90 proc. Określenie „integralna” opisuje tutaj połączenie kilku prawicowych oczekiwań w jednej rodzinie badawczej.

To zarazem grupa mocno osadzona społecznie: 48 proc. stanowią emeryci, a 74 proc. właściciele mieszkań lub domów. Katolicyzm deklaruje 75 proc., lecz cotygodniowy udział w praktykach religijnych tylko 6 proc. Przywiązanie do chrześcijańskiego dziedzictwa ma więc zasięg znacznie szerszy niż regularna praktyka religijna.

Równie ważne jest to, gdzie kończy się jej gospodarczy liberalizm. Zastąpienie systemu Sécurité sociale prywatnymi ubezpieczeniami popiera 47 proc., a więc mniej niż połowa tej rodziny. Bardzo wysoka aprobata dla swobody przedsiębiorstw współistnieje z większą powściągliwością wobec przebudowy instytucji zabezpieczenia społecznego.

Można na tej podstawie sformułować ważną dla kampanii hipotezę: część wyborców chciałaby państwa mniej uciążliwego, lecz nadal zapewniającego ochronę. Kandydat obiecujący deregulację musi wyjaśnić, co zmieni się w życiu przedsiębiorcy, pracownika i emeryta. Ogólne hasło ograniczenia państwa pozostawia bowiem otwarte pytanie, które jego funkcje mają zostać wzmocnione, a które ograniczone.

Największa rodzina prawicy ma przy tym wyraźną historię wyborczą. W 2022 roku 42 proc. jej członków wskazywało Marine Le Pen, a około jednej czwartej Érica Zemmoura; w wyborach parlamentarnych w 2024 roku RN i jego sojuszników wybrało 69 proc. Wśród prawicy państwowego autorytetu analogiczny wynik RN i sojuszników wynosił 57 proc., co pokazuje zdolność tego obozu do przyciągania dwóch grup o odmiennych oczekiwaniach gospodarczych.

Le Pen, Lisnard i Retailleau konkurują o różne połączenia

Z perspektywy Marine Le Pen najważniejsze jest utrzymanie wspólnego poparcia wyborców przywiązanych do ochronnej roli państwa oraz tych, którzy łączą stanowczość w migracji z gospodarczą swobodą. Przywołane deklaracje głosowania z 2024 roku pokazują, że RN i jego sojusznicy już potrafili uzyskać większość w obu rodzinach. Pytanie na rok 2027 dotyczy trwałości tego połączenia oraz tego, jak zostanie ono zapisane w programie przyszłego rządzenia.

Dla Davida Lisnarda dane otwierają inną perspektywę. Połączenie liberalizmu gospodarczego z oczekiwaniem sprawnego państwa może odpowiadać części przestrzeni, w której mer Cannes buduje swoją kandydaturę. Jego postulaty decentralizacji i większej odpowiedzialności instytucji przedstawia opublikowany na łamach „Wszystko co Najważniejsze” tekst „Jak odnowić funkcjonowanie instytucji V Republiki?”.

To możliwe podobieństwo programowe wymaga jednak sprawdzenia przy urnach i w kolejnych badaniach. Typologia Périclès nie ustala, że członkowie konkretnej rodziny wybiorą Lisnarda, ani nie wyjaśnia przyczyn jego listopadowych wyników. Pozwala postawić pytanie, czy kandydat zdoła poszerzyć poparcie poza wyborców najbardziej przekonanych do liberalnych reform.

Listopadowe badanie Elabe dla BFMTV i „La Tribune Dimanche” daje mu od 8 do 10,5 proc. w sprawdzanych wariantach pierwszej tury. W każdym scenariuszu, w którym występuje również Bruno Retailleau, Lisnard uzyskuje lepszy wynik od kandydata Republikanów. Szerszy kontekst jego pozycji opisaliśmy w analizie awansu Davida Lisnarda.

Retailleau ma z kolei programowe podstawy, aby zabiegać o wyborców łączących konserwatyzm, autorytet państwa i bardziej liberalną gospodarkę. Jego wyzwanie polega na przekonaniu ich do własnej kandydatury w warunkach konkurencji zarówno z RN, jak i z Lisnardem oraz Philippe’em. Dossier „Bruno Retailleau. Kim jest?” pokazuje, dlaczego przywództwo w partii i bliskość części poglądów nie przekładają się automatycznie na szerokie poparcie prezydenckie.

Osobne miejsce zajmuje Éric Zemmour, którego kandydatura odwołuje się do tożsamości, migracji i gospodarczej zmiany. Deklaracje dotyczące głosowania w 2022 roku potwierdzają jego obecność w historii największej z opisanych rodzin. Dla kampanii 2027 zasadnicze będzie to, czy wyborcy przedłożą bliskość programu nad ocenę szans poszczególnych pretendentów.

Dlaczego Philippe potrzebuje więcej niż spadku po Macronie

Położenie Édouarda Philippe’a dobrze pokazuje trudność budowania szerokiego porozumienia. Prawica progresywna i liberalna mogą spotykać się w poparciu dla przedsiębiorczości, lecz inaczej reagować na kwestie migracyjne i kulturowe. Kandydat próbujący przyciągnąć obie grupy musi więc wyjaśnić, jaki wspólny projekt proponuje ludziom, których dawne głosowanie na Macrona nie uczyniło jednolitym elektoratem.

Problem ten wykracza poza nazwisko byłego premiera. Porozumienie przywódców wymaga programu, który wyborcy uznają za spójny ze swoimi najważniejszymi oczekiwaniami. Sama procedura wyłonienia wspólnego kandydata pozostawia do rozwiązania spory o granice, podatki, wydatki społeczne i znaczenie narodowego dziedzictwa.

Dlatego pytanie o jedność prawicy warto rozpatrywać na dwóch poziomach: współpracy polityków oraz zgodności ich wyborców. Zgoda w jednej dziedzinie może ułatwiać porozumienie, ale kampania prezydencka wymaga odpowiedzi również w pozostałych. Każde poszerzenie oferty jest próbą pozyskania kolejnej grupy przy zachowaniu zaufania dotychczasowych zwolenników.

Pierwsza i druga tura wymagają innej większości

Badanie „Une France de droites” pomaga uporządkować te napięcia. Według omówienia „Le Journal du Dimanche” objęło 3146 osób, a odpowiedzi zebrano pod koniec maja 2026 roku. Wśród wyborców aktywnych, po wyłączeniu osób regularnie niegłosujących, 51 proc. deklaruje prawicową identyfikację lub zostaje zaklasyfikowanych do prawicy, wobec 30 proc. lewicy i 19 proc. poza tym podziałem.

Ta przewaga opisuje potencjalną przestrzeń polityczną, lecz jej wykorzystanie wymaga mobilizacji i wyboru konkretnego kandydata. Różnice pomiędzy czterema rodzinami pomagają zrozumieć, dlaczego o głosy podobnie identyfikujących się ludzi może konkurować kilka ugrupowań. Od powodzenia ich kampanii zależy, jak szeroko rozumiana prawicowość przełoży się na wynik pierwszej tury.

Odrębny raport Elabe z 12–13 listopada pokazuje znaczenie następnego etapu. Marine Le Pen otrzymuje w nim 55 proc. w hipotetycznym finale z Philippe’em i tyle samo z Raphaëlem Glucksmannem, a przeciw Jean-Lucowi Mélenchonowi 68,5 proc. W tych scenariuszach zwycięstwo wymaga poparcia wykraczającego poza pojedynczą rodzinę prawicy, a wynik zależy również od nazwiska rywala i zachowania pozostałych wyborców.

Badanie Elabe przeprowadzono przez internet na reprezentatywnej metodą kwotową próbie 1500 dorosłych mieszkańców Francji metropolitalnej, w tym 1391 zarejestrowanych wyborców; raport podaje marginesy błędu od około 1,1 do 3,5 punktu procentowego, zależnie od wyniku i podstawy obliczeń. Intencje głosowania dotyczą osób deklarujących wysokie prawdopodobieństwo udziału i wskazujących kandydata. Pełny raport Elabe dokumentuje te scenariusze, a zestawienie sondaży wyborów prezydenckich we Francji 2027 pozwala porównać je z innymi pomiarami.

Przed wyborami w 2027 roku stawką będzie zatem zdolność połączenia różnych doświadczeń społecznych w wiarygodny projekt rządzenia. Wyborca oczekujący mniejszej biurokracji, wyborca szukający ochrony państwa i wyborca przywiązany do dziedzictwa mogą poprzeć tę samą osobę, zachowując odmienne priorytety. Kandydat zdobędzie trwałą przewagę wtedy, gdy przekona ich, że potrafi te oczekiwania pogodzić także po zakończeniu kampanii.

Arkadiusz Jordan
Paryż

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 18 listopada 2026