50. rocznica upadku Wietnamu Południowego
2 lipca mija 50. rocznica formalnego zjednoczenia Wietnamu po 30 latach podziału na komunistyczny Wietnam Północny i związaną z USA Republikę Wietnamu. Prof. Małgorzata Pietrasiak z Uniwersytetu Łódzkiego podkreśliła, że obecne władze komunistyczne chętnie odwołują się do podziału, by umacniać swoją pozycję.
Historycznie Wietnam zbliżył się do obecnych rozmiarów dopiero w XIX wieku
.Na przełomie czerwca i lipca 1976 r. w Hanoi odbyła się historyczna sesja Zgromadzenia Narodowego, czyli jednoizbowego parlamentu Wietnamu Północnego, złożonego w 100 proc. z komunistów. Dwuizbowy organ ustawodawczy Wietnamu Południowego został rozwiązany ponad rok wcześniej, wraz z zajęciem Sajgonu, stolicy tej części kraju, 30 kwietnia 1975 roku.
Drugiego lipca 1976 r. Zgromadzenie Narodowe VI kadencji przyjęło rezolucję o zjednoczeniu kraju, któremu nadano nazwę Socjalistyczna Republika Wietnamu. Stolicą państwa zostało Hanoi; ustanowiono też, że flaga, godło i hymn dotychczasowego Wietnamu Północnego (Demokratycznej Republiki Wietnamu) będą obowiązywać w nowym, zjednoczonym państwie. Tego samego dnia Sajgon przemianowano na Ho Chi Minh, w hołdzie dla przywódcy wietnamskich komunistów.
Dla byłego Wietnamu Południowego, a szczególnie jego władz, powstanie Socjalistycznej Republiki Wietnamu oznaczało brutalną rozprawę ze strony „wujka Ho”, jak w wietnamskiej narracji określa się Ho Chi Minha. Zdecydowaną większość osób, które w jakikolwiek sposób były zaangażowane w struktury władzy na południu, komuniści w najlepszym wypadku zamykali w obozach reedukacyjnych. Każdy przejaw oporu traktowany był jako próba podważenia nowego porządku i bezwzględnie tłumiony, a konsolidacja władzy była często naznaczona terrorem.
Prof. Pietrasiak, która kieruje Katedrą Studiów Azjatyckich na Uniwersytecie Łódzkim, podkreśliła, że historycznie Wietnam zbliżył się do obecnych rozmiarów dopiero w XIX w.
– Ostatnią dynastią wietnamską, od 1802 r. byli Nguyenowie. Ich państwo było najpotężniejsze w historii i rozciągało się od delty Rzeki Czerwonej po deltę Mekongu, a także obejmowało część dawnego imperium Angkoru (dziś Kambodża). Nie udało im się jednak scalić tego terytorium – podkreśliła ekspertka.
Dlaczego Wietnam Południowy przegrał wojnę?
.Dodała, że kończące okres kolonialny porozumienie genewskie z Francją z 1954 r. formalnie wprowadzało istnienie dwóch państw, a utrwalone przez lata podziały dodatkowo ugruntowała zbrojna interwencja USA z lat 1965-1973.
– Obecnie różnice między poszczególnymi regionami są w niewielkim stopniu związane z historycznymi podziałami, co nie znaczy, że w ogóle ich nie ma. W dużym uproszczeniu północ jest bardziej konserwatywna, prokomunistyczna, widoczna jest tu nabożna cześć dla Ho Chi Minha. Południe jest nieco bardziej prozachodnie, liberalne, bardziej nastawione na biznes – wyjaśniła.
W ocenie ekspertki władze zjednoczonego Wietnamu od początku chętnie odwoływały się do istniejącego podziału „dla podkreślenia konieczności konsolidacji władzy”.
– Propagandowo Komunistyczna Partia Wietnamu bardzo umiejętnie umacnia swoją pozycję jako jedynej siły, która zwyciężyła kolonializm francuski i amerykański imperializm – podkreśliła Pietrasiak.
Jak dodała, w zależności od bieżącej sytuacji rząd w Hanoi odwołuje się albo do wdzięczności wobec Chin, głównie za pomoc udzieloną na początku drugiej połowy XX w., albo do zagrożenia, jakie stanowi Pekin.
– W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że państwo umiejętnie zarządza nacjonalizmem wietnamskim, który ma podłoże antychińskie. Tzw. bambusowa dyplomacja sprawia, że w oficjalnej narracji Wietnam z wdzięcznością przypomina o pomocy ze strony Pekinu, ale w okresach zwiększonego napięcia, jak to ma miejsce np. w sporze wokół Morza Południowochińskiego, Hanoi przywołuje krzywdy doznane ze strony Chin” – podkreśliła ekspertka z Katedry Studiów Azjatyckich UŁ.
PAP/MB
