Espresso 7.00. Środa, 4 listopada 2026 roku
Środa 4 listopada upłynie pod znakiem pierwszych wyników wyborów do amerykańskiego Kongresu, które zdecydują o politycznej przyszłości administracji Donalda Trumpa. Dzień ten przyniesie także 104. rocznicę rozpoczęcia odkrywania grobowca Tutanchamona, jednego z najważniejszych wydarzeń w historii archeologii, którego dokumentację udostępnia dziś Uniwersytet Oksfordzki.
1. Demokraci wygrywają obie izby Kongresu. Dolar traci, Donald Trump zapowiada współpracę
Według porannych projekcji amerykańskich redakcji Demokraci zdobyli większość w Izbie Reprezentantów i Senacie, odbierając Republikanom kontrolę nad Kongresem. We wtorkowym głosowaniu Amerykanie wybierali wszystkich 435 członków Izby oraz obsadzali 35 miejsc w Senacie. Liczenie głosów nadal trwa, dlatego wskazanie zwycięskiej partii należy odróżnić od ostatecznego podziału mandatów i urzędowego zatwierdzenia wyników.
O skali zmiany świadczą zwycięstwa Demokratów w Teksasie i Kansas, stanach wyraźnie wygranych przez Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich w 2024 roku. James Talarico pokonał w Teksasie Kena Paxtona, a Adam Hamilton odebrał mandat w Kansas Rogerowi Marshallowi, zostając pierwszym Demokratą wybranym z tego stanu do Senatu od 94 lat. Jak opisujemy w dzisiejszym porannym materiale „Teksas i Kansas zmieniają mapę amerykańskiego Senatu”, sukcesy opozycji objęły również Karolinę Południową, Iowa, Ohio, Karolinę Północną i Maine.
Na rozstrzygnięcia zareagowały rynki finansowe. Według Reutersa indeks dolara wobec koszyka sześciu walut spadł w azjatyckim handlu o około 0,6 proc., do najniższego poziomu od miesiąca, a rentowności amerykańskich obligacji skarbowych również się obniżyły. Inwestorzy oceniali perspektywę sporów między Kongresem a Białym Domem oraz możliwość zaostrzenia regulacji sektora sztucznej inteligencji.
Donald Trump w rozmowie z Fox News pogratulował Demokratom i zadeklarował gotowość do współpracy. Kadencja nowego Kongresu rozpocznie się 3 stycznia 2027 roku, a opozycyjna większość uzyska możliwość blokowania projektów ustaw, prowadzenia dochodzeń parlamentarnych i wpływania na nominacje wymagające zgody Senatu. Prezydent zachowa jednak prawo weta oraz uprawnienia wykonawcze, których znaczenie wyjaśniamy w analizie „Dlaczego porażka w Kongresie nie powali Donalda Trumpa?”.
Zwycięstwo Demokratów nie oznacza automatycznego usunięcia prezydenta z urzędu. Jak wyjaśniamy w materiale o impeachmencie Donalda Trumpa po wyborach 2026, do skazania potrzeba dwóch trzecich głosów obecnych senatorów, czyli 67 przy udziale całej izby.
Dla Polski znaczenie będą miały przede wszystkim przyszłe uzgodnienia Białego Domu i Kongresu dotyczące finansowania obronności, obecności wojsk amerykańskich w Europie oraz pomocy Ukrainie.
2. Prezydent Karol Nawrocki rozpocznie spotkanie prezydentów Grupy Wyszehradzkiej. Ukraina, bezpieczeństwo i przyszłość Europy w centrum rozmów
W środę 4 listopada prezydent Karol Nawrocki weźmie udział w rozpoczynającym się w słowackim Trenczynie dwudniowym spotkaniu przywódców państw Grupy Wyszehradzkiej. W rozmowach uczestniczyć będą również prezydenci Czech, Słowacji i Węgier. Główne negocjacje polityczne zaplanowano na czwartek 5 listopada, z udziałem przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen.
Pierwszy dzień spotkania będzie poświęcony między innymi gospodarce. Prezydenci zapoznają się z wnioskami z rozmów prezesów banków centralnych państw V4 oraz sekretarza generalnego OECD Mathiasa Cormanna.
Spotkanie odbędzie się w czasie różnic politycznych pomiędzy państwami V4. Polska i Czechy opowiadają się za utrzymaniem wsparcia dla Ukrainy, podczas gdy stanowiska władz Węgier i Słowacji wobec polityki sankcyjnej i relacji z Rosją utrudniają wypracowywanie wspólnego stanowiska w części spraw europejskich. Przywódcy mają także rozmawiać o konkurencyjności europejskiego przemysłu i kosztach energii, które wpływają na gospodarki Europy Środkowej.
Najważniejsze będzie ustalenie, czy prezydenci zdołają wypracować wspólne stanowisko dotyczące Ukrainy i bezpieczeństwa energetycznego oraz czy Grupa Wyszehradzka może odzyskać większe znaczenie jako forum współpracy politycznej.
TEKST MATHIASA CORMANNA (OECD) DLA „WSZYSTKO CO NAJWAŻNIEJSZE” Z LUTEGO 2023 ROKU:
3. Rada Polityki Pieniężnej zdecyduje o stopach procentowych. Inflacja pozostaje wyzwaniem dla polskiej gospodarki
W środę 4 listopada Rada Polityki Pieniężnej zakończy dwudniowe posiedzenie i ogłosi decyzję dotyczącą wysokości stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. Główna stopa referencyjna wynosi obecnie 3,75 proc. i pozostaje na tym poziomie od marca 2026 roku.
Decyzja zostanie podjęta w warunkach utrzymującej się niepewności dotyczącej inflacji i cen energii. Konflikty na Bliskim Wschodzie wpływają na światowe ceny ropy naftowej, a ich konsekwencje są odczuwalne również przez polskich konsumentów i przedsiębiorstwa. Jednocześnie Rada musi uwzględnić sytuację krajowego przemysłu, tempo wzrostu gospodarczego i kondycję rynku pracy.
Według dostępnych prognoz ekonomistów najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest utrzymanie dotychczasowego poziomu stóp procentowych. Taki wynik oznaczałby kontynuację polityki prowadzonej przez NBP w ostatnich miesiącach. Prognozy nie przesądzają jednak o decyzji Rady.
Znaczenie środowego rozstrzygnięcia wykracza poza rynek finansowy. Stopy procentowe wpływają na oprocentowanie kredytów mieszkaniowych, koszty finansowania przedsiębiorstw i atrakcyjność lokat bankowych. Ewentualna zmiana polityki pieniężnej mogłaby również oddziaływać na kurs złotego.
RPP będzie analizować najnowsze dane o inflacji oraz sytuacji gospodarczej. Istotne pozostaje pytanie, czy wzrost cen energii jest zjawiskiem przejściowym, czy może prowadzić do utrwalenia presji inflacyjnej.
4. Zakończy się szczyt Wspólnoty Narodów. Spór o kolonializm i przyszłość współpracy gospodarczej
W środę 4 listopada na Antigui i Barbudzie zakończy się 28. spotkanie szefów rządów Wspólnoty Narodów. W szczycie uczestniczą przedstawiciele organizacji zrzeszającej 56 państw zamieszkanych przez około 2,7 mld ludzi. Głównymi tematami rozmów są handel, inwestycje, bezpieczeństwo gospodarcze i odpowiedzialność za historyczne skutki kolonializmu.
Jednym z najważniejszych zagadnień pozostaje spór dotyczący udziału Wielkiej Brytanii w transatlantyckim handlu niewolnikami. Podczas wtorkowego otwarcia szczytu król Karol III wyraził ubolewanie z powodu tej części brytyjskiej historii, ale nie złożył formalnych przeprosin. Brytyjski premier Andy Burnham zadeklarował gotowość do dyskusji o formalnych przeprosinach, odrzucając jednocześnie możliwość wypłacania reparacji finansowych.
Ważnym elementem szczytu jest również rozwijanie współpracy gospodarczej. Państwa Wspólnoty Narodów poszukują nowych możliwości inwestycyjnych w warunkach napięć handlowych i zmian międzynarodowych łańcuchów dostaw. Organizatorzy przedstawili projekty inwestycyjne o łącznej wartości około 34 mld dolarów, dotyczące między innymi infrastruktury, energetyki i rozwoju gospodarczego.
Szczególne znaczenie mają potrzeby małych państw wyspiarskich, które mierzą się z wysokim zadłużeniem, ograniczonym dostępem do finansowania i skutkami zmian klimatycznych. Przywódcy rozmawiają o możliwościach zwiększenia międzynarodowego wsparcia dla takich gospodarek.
5. 104 lata temu rozpoczęło się odkrywanie grobowca Tutanchamona. Dlaczego wciąż fascynuje świat?
Dnia 4 listopada 1922 roku brytyjski archeolog Howard Carter odkrył pierwszy stopień schodów prowadzących do grobowca Tutanchamona w egipskiej Dolinie Królów. Był to początek jednego z najważniejszych odkryć w historii archeologii, które zmieniło wiedzę o starożytnym Egipcie i rozbudziło zainteresowanie cywilizacją faraonów na całym świecie.
Carter prowadził poszukiwania dzięki finansowemu wsparciu lorda Carnarvona. Odkrycie schodów nastąpiło po latach badań i nieudanych prób odnalezienia miejsca pochówku młodego faraona. Następnego dnia archeolodzy dotarli do zapieczętowanego wejścia. Dopiero 26 listopada Carter zajrzał do wnętrza grobowca, odkrywając zgromadzone tam przedmioty. Znalazły się wśród nich meble, biżuteria, rydwany, wyposażenie ceremonialne i przedmioty codziennego użytku.
Wyjątkowość odkrycia wynikała z tego, że grobowiec zachował znaczną część pierwotnego wyposażenia. Większość znanych wcześniej miejsc pochówku egipskich władców została ograbiona już w starożytności. W przypadku Tutanchamona archeolodzy mogli po raz pierwszy tak szczegółowo poznać materialny świat egipskiego dworu królewskiego sprzed ponad trzech tysięcy lat. Odkrycie ponad pięciu tysięcy przedmiotów pozwoliło odtworzyć wierzenia religijne, obyczaje pogrzebowe i poziom rozwoju rzemiosła starożytnego Egiptu.
Tutanchamon panował w XIV wieku przed naszą erą i zmarł jako bardzo młody człowiek. Za życia nie należał do najpotężniejszych egipskich władców, jednak dzięki odkryciu grobowca stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych faraonów w historii. Jego złota maska pośmiertna jest dziś symbolem starożytnego Egiptu, a okoliczności śmierci i pochówku wciąż pozostają przedmiotem badań naukowych.
Po 104 latach historia Tutanchamona pozostaje fascynująca nie tylko ze względu na odnalezione skarby. Jest również opowieścią o cierpliwości badaczy, rozwoju nowoczesnej archeologii i możliwościach odtwarzania życia ludzi sprzed tysięcy lat. Cyfrowe archiwum Oksfordu sprawia, że dokumentacja jednego z największych odkryć archeologicznych jest dziś dostępna nie tylko dla naukowców, lecz także dla wszystkich zainteresowanych historią starożytnego świata.
SUPLEMENT: Prywatne wiadomości Emmanuela Macrona i kulisy francuskiej władzy
Emmanuel Macron w prywatnych wiadomościach odrzuca myśl o dymisji, broni reformy emerytalnej i ostro ocenia część polityków zabiegających o jego sukcesję. Te właśnie prywatne wiadomości Macrona, ujawnione w książce Françoise Degois, pokazują również potrzebę uznania własnych dokonań oraz świadomość zbliżającego się końca prezydentury.
Maciej Bzura
