Kino na Granicy 2026 [Program]

Czeski bard Vladimir Merta i poeta Ryszard Krynicki będą gośćmi tegorocznej edycji przeglądu filmowego Kino na Granicy 2026 w Cieszynie i Czeskim Cieszynie – podali organizatorzy wydarzenia, które potrwa od 29 kwietnia do 3 maja.

Przed publicznością wystąpi Ryszard Krynicki, jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich poetów

.Aleksandra Różdżyńska, odpowiedzialna za promocję przeglądu, powiedziała, że Merta i Krynicki wystąpią przed publicznością 1 maja.

– Jako pierwszy wystąpi urodzony w 1946 roku Vladimir Merta. Legendarny czeski bard to ikona przedrewolucyjnej sceny folkowej, kompozytor, multiinstrumentalista, poeta, publicysta, eseista i pisarz, a także reżyser i autor muzyki filmowej, teatralnej oraz improwizowanej z pogranicza gatunków. Jest absolwentem scenopisarstwa i reżyserii na FAMU w Pradze. Debiutancką płytę „Ballades de Prague” nagrał w 1968 roku podczas pobytu we Francji i rok później wydał ją we francuskiej wytwórni Vogue. Jego dalsze możliwości kariery były ograniczone przez represyjną politykę czechosłowackiego reżimu – podała Różdżyńska.

Utwory Merty zostaną zaprezentowane po czesku i w polskich przekładach Renaty Putzlacher.

Później przed publicznością wystąpi Ryszard Krynicki, jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich poetów. – Podczas wyjątkowego słowno-muzycznego performance’u towarzyszył mu będzie zespół Rdzeń 2. Autorem projektu jest artysta wizualny Piotr Lutyński.

– Krynicki odwiedzi Cieszyn i Festiwal Kino na Granicy/Literatura na Granicy nie po raz pierwszy. Czeskie pogranicze jest poecie bliskie. Należał do tego samego kręgu intelektualistów środkowoeuropejskich zaangażowanych w opór przeciwko systemowi komunistycznemu, co Vaclav Havel – zaznaczyła Aleksandra Różdżyńska.

Wstęp na wieczór poezji będzie wolny po okazaniu bezpłatnej wejściówki dostępnej w biurze festiwalowym od początku trwania przeglądu.

Kino na Granicy 2026. „Między siłą a bezsilnością”

.Tematem przewodnim tegorocznej, 28. edycji przeglądu Kino na Granicy będzie hasło: „Między siłą a bezsilnością”. Organizatorzy zapowiedzieli między innymi retrospektywy filmowe Filipa Bajona, czeskiej aktorki Ivy Janzurovej oraz słowackiego reżysera Eduarda Grecnera. Obecność w części Literatura na Granicy potwierdzili Klara Vlasakova, Michal Hvorecky, Marek Sindelka, Filip Bajon, Krzysztof Siwczyk, Maciej Melecki i Dariusz Foks.

Pierwsza edycja cieszyńskiej imprezy odbyła się w 1999 roku jako przegląd filmów czeskich. Gościem był Jirzi Menzel, wybitny czeski reżyser, najbardziej znany twórca czechosłowackiej Nowej Fali, zdobywca Oskara za film „Pociągi pod specjalnym nadzorem”. W 2001 roku formuła została rozszerzona o produkcje słowackie, a w 2004 o polskie i pojedynczy film węgierski.

Pierwotnie imprezę organizowało stowarzyszenie Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka. Obecnie zajmują się tym stowarzyszenia: „Kultura na Granicy” z Polski oraz „Pratel tesinska” z Czech.

Chopin w Czechach. Jest tak trochę również nasz

.Można przypuszczać, że to wyjątkowy sposób stylizacji polskiej muzyki ludowej i salonowej muzyki tanecznej przez Chopina zyskał szczególne uznanie i zainspirował podobne podejście do czeskiej spuścizny ludowej – pisze Dita HRADECKÁ

Należy stwierdzić (a zapowiada to już tytuł artykułu), że zainteresowanie Czechów osobą Fryderyka Chopina, ich przywiązanie do niego jest zdecydowanie silniejsze w porównaniu z innymi kompozytorami zagranicznymi (z jednym wyjątkiem, o którym będzie jeszcze mowa). Przejawiało się ono i przejawia do dziś na różne sposoby. Niektóre z nich mogą budzić rozbawienie, ale to nie znaczy, że miłość Czechów do tego syna bratniego narodu słowiańskiego nie jest szczera.

Muzyka Chopina stanowi część kultury popularnej i nie sposób jej nie kochać. Ale jak oddziaływał na czeską publiczność w czasach, gdy jego nowatorski, romantyczny duch był nowością? Wróćmy do początków, do czasów, gdy Fryderyk Chopin zaczynał być znany poza granicami Polski jako wirtuoz fortepianu i autor niezwykłych, trudnych kompozycji fortepianowych.

W Pradze lat 30. XIX wieku wciąż jeszcze rozbrzmiewał kult muzycznego geniusza poprzedniej epoki: Wolfganga Amadeusza Mozarta. Ten perfekcjonista muzycznego klasycyzmu wywołał w Pradze pod koniec lat 80. XIX wieku coś na kształt zbiorowej histerii. Przez długi czas panowało przekonanie, że w muzyce osiągnięto ideał i że teraz wszystko jest z nim porównywane. Nawet młody Bedřich Smetana zapisał w swoim dzienniku w 1842 roku takie zdanie: „Z Bożą pomocą będę kiedyś Lisztem w technice, Mozartem w kompozycji”.

Pradze pierwszej połowy XIX wieku, oczarowanej melodiami arii Mozarta, największą postacią świata muzyki był Václav Jan Tomášek (1774–1850) – kompozytor, korespondent prasy zagranicznej, przyjaciel Goethego i znany pedagog muzyczny. W jego klasie fortepianu rozwijano talenty wielu pianistów, którzy później z powodzeniem koncertowali. Chociaż Tomášek uchodził za nauczyciela raczej konserwatywnego, to dzięki wspomnieniom jego ucznia Eduarda Hanslicka, późniejszego wpływowego krytyka muzycznego w Wiedniu, możemy poznać jego horyzonty muzyczne i program nauczania.

„Moja nauka u Tomáška trwała cztery lata. Z każdym z nas studiował odpowiednio temperowany fortepian Bacha jako niezbędny fundament. Oprócz Bacha ćwiczono głównie sonaty Beethovena (z wyjątkiem ostatnich), rapsodie i sonaty Tomáška, wszystkie etiudy Thalberga, Chopina i Henselta, a nawet coś z Liszta. Jasne jest, że Tomášek nie był bynajmniej pedantycznym, niemodnym nauczycielem, jak zwykle jest przedstawiany. Doskonale wiedział, że młodzi pianiści powinni studiować i opanowywać utwory z wykorzystaniem najnowocześniejszej techniki pianistycznej”.

To właśnie na domowych wieczorach u Tomáška i koncertach jego uczniów praska publiczność po raz pierwszy zetknęła się z nazwiskiem Fryderyka Chopina. Chopin w Czechach zaistniał w marcu 1836 roku jeden z najgenialniejszych uczniów Tomáška, Alexander Dreyšok, zagrał koncert e-moll Chopina. Przypuszczamy, że co najmniej przez kilka miesięcy wcześniej musiał pracować nad etiudami i z pewnością nie był w tym osamotniony. Początek zainteresowania muzyką Chopina w szkole Tomáška można więc datować na lata 1834–1835.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/dita-hradecka-chopin-w-czechach/

PAP/MB