43 proc. Francuzów popiera pomysł Jean-Luca Mélenchona anulowania długu Francji

43 proc. Francuzów popiera propozycję Jean-Luca Mélenchona, aby anulować część długu znajdującego się w posiadaniu Banku Francji i Europejskiego Banku Centralnego. Sondaż YouGov pokazuje, że pomysł zdobywa zwolenników również w centrum i na prawicy, a spór o zadłużenie może stać się jednym z najważniejszych tematów wyborów prezydenckich we Francji w 2027 r.

.Propozycja Jean-Luca Mélenchona, aby umorzyć część francuskiego długu znajdującego się w posiadaniu Banku Francji i Europejskiego Banku Centralnego, zyskuje poparcie wykraczające daleko poza elektorat radykalnej lewicy. W sondażu YouGov dla francuskiego wydania „HuffPost” opowiedziało się za nią 43 proc. badanych, przeciwnych było 31 proc., natomiast 27 proc. nie potrafiło zająć stanowiska. Wynik pokazuje, że kwestia dotąd omawiana przede wszystkim przez ekonomistów może stać się jednym z najbardziej nośnych sporów kampanii przed wyborami prezydenckimi we Francji w 2027 r.

Lider La France insoumise przedstawił swój postulat w szczególnie obrazowy sposób podczas debaty zorganizowanej 27 sierpnia przez federację francuskich pracodawców MEDEF. Mówił, że wystarczy wziąć papiery dłużne posiadane przez Bank Francji i „wrzucić je do ognia”, co oznaczałoby usunięcie z bilansów części zobowiązań państwa. Samo wydarzenie oraz konkurencyjne propozycje głównych pretendentów do Pałacu Elizejskiego opisaliśmy w analizie „Francja 2027 zaczyna się od sporu o dług, emerytury i podatki”.

Pomysł Mélenchona znajduje zwolenników także na prawicy

Najważniejszą informacją płynącą z badania nie jest wyłącznie przewaga zwolenników umorzenia długu nad jego przeciwnikami. Za rozwiązaniem opowiedziało się 63 proc. sympatyków La France insoumise, ale również 46 proc. osób bliskich Partii Socjalistycznej, przy czym w tej drugiej grupie 30 proc. było przeciw. Propozycję popiera też 42 proc. sympatyków bloku centralnego, tworzonego przez Renaissance, MoDem i Horizons, oraz aż 47 proc. zwolenników Republikanów.

Tak szeroki zasięg poparcia sugeruje, że Jean-Luc Mélenchon trafił w społeczne oczekiwanie łatwego do zrozumienia rozstrzygnięcia problemu, który na co dzień jest przedstawiany za pomocą bilansów, rentowności obligacji i reguł europejskich. Nie oznacza to automatycznej akceptacji całego programu gospodarczego lidera LFI, lecz daje mu możliwość narzucenia języka debaty. Szerszą prezentację jego koncepcji gospodarczej oraz politycznej pozycji zawiera tekst „Czy Jean-Luc MÉLENCHON przekona Francuzów swoją wizją gospodarki?”.

Istotna jest również różnica pokoleniowa. Umorzenie części długu popiera 50 proc. Francuzów w wieku od 18 do 24 lat, podczas gdy wśród osób mających ponad 55 lat odsetek zwolenników wynosi 39 proc. Młodsi wyborcy mogą postrzegać dług przede wszystkim jako ograniczenie przyszłych inwestycji i usług publicznych, starsi zaś częściej dostrzegają ryzyko dla stabilności finansowej, oszczędności oraz wartości euro.

Jean-Luc Mélenchon chce anulować 18 proc. francuskiego długu

Postulat nie dotyczy skreślenia wszystkich zobowiązań Francji. Jean-Luc Mélenchon mówi o około 18 proc. długu posiadanego przez Bank Francji i EBC, natomiast pozostała część nadal należałaby do inwestorów zagranicznych, banków, ubezpieczycieli oraz pośrednio do francuskich oszczędzających. W praktyce operacja wymagałaby decyzji wykraczających poza kompetencje samego prezydenta Francji i oznaczałaby otwarty spór z instytucjami strefy euro.

Przeciwnicy rozwiązania wskazują na art. 123 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zakazuje finansowania władz publicznych przez banki centralne. Bank Francji argumentuje ponadto, że skasowanie aktywów banku centralnego nie usuwa jego zobowiązań i może prowadzić do strat, ograniczenia wpłat do budżetu państwa oraz osłabienia zdolności do walki z inflacją. Zwolennicy odpowiadają, że obecna architektura pieniężna również jest wyborem politycznym, dlatego może zostać zmieniona, jeśli państwa europejskie uzgodnią nowe reguły.

Spór nie dotyczy więc wyłącznie rachunkowości, lecz także granic demokratycznej kontroli nad polityką pieniężną. Mélenchon przedstawia wierzycieli i europejskie reguły jako przeszkodę dla inwestycji społecznych oraz ekologicznych, podczas gdy jego krytycy widzą w umorzeniu formę finansowania wydatków pieniądzem banku centralnego. Obie strony mówią o ochronie obywateli, lecz inaczej rozumieją główne zagrożenie: dla jednych jest nim polityka oszczędności, dla drugich utrata wiarygodności finansowej i stabilności cen.

Dług Francji wchodzi do centrum kampanii 2027

Według danych INSEE na koniec pierwszego kwartału 2026 r. francuski dług publiczny wynosił 3,5361 bln euro, czyli 117,5 proc. PKB. Na takiej podstawie propozycja anulowania części zobowiązań może brzmieć dla wyborców bardziej konkretnie niż wieloletnie plany stopniowego ograniczania deficytu. Pełne tło problemu przedstawiamy w materiale „Dług Francji jednym z głównych tematów kampanii prezydenckiej 2027”.

Badanie przeprowadzono online od 31 sierpnia do 3 września 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1039 pełnoletnich mieszkańców Francji. Jest to pomiar reakcji na jedną propozycję, a nie odpowiedź na pytanie o gotowość poparcia Mélenchona w wyborach, dlatego nie należy przekładać wyniku 43 proc. wprost na jego rezultat prezydencki. Sondaż ujawnia jednak, że kandydat LFI dysponuje tematem zdolnym podzielić dotychczasowe obozy polityczne.

W kampanii, w której kandydaci centrum i prawicy zapowiadają przede wszystkim odzyskanie kontroli nad wydatkami, Mélenchon proponuje zmianę zasad obsługi długu. Dzięki temu nie musi przekonywać Francuzów, że problem finansów publicznych nie istnieje, lecz może dowodzić, że odpowiedzialność za jego rozwiązanie powinni ponieść nie beneficjenci usług publicznych, ale system finansowy. Aktualną mapę kandydatów i najważniejszych tematów wyborczych zawiera materiał „Wybory prezydenckie Francja 2027. Kto wygra, sondaże, kandydaci. Kompletny przewodnik”.

Arkadiusz Jordan
Paryż