Nowy Bliski Wschód rodzi się na naszych oczach

Gdy świat obserwuje napięcia pomiędzy Iranem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi, łatwo odnieść wrażenie, że Bliski Wschód pozostaje przede wszystkim regionem konfliktów. Ostatnie miesiące przypomniały, jak szybko wydarzenia w Teheranie, Jerozolimie, Waszyngtonie czy Zatoce Perskiej mogą wpływać na ceny energii, bezpieczeństwo międzynarodowe i globalną gospodarkę. Konflikt pomiędzy Iranem a Izraelem nie jest już wyłącznie regionalnym sporem. Stał się jednym z najważniejszych punktów napięcia współczesnego świata. 

.A jednak równolegle do kryzysów zachodzi proces znacznie głębszy. Arabia Saudyjska inwestuje setki miliardów dolarów w budowę gospodarki przyszłości. Zjednoczone Emiraty Arabskie stają się globalnym centrum finansów, logistyki i nowych technologii. Turcja prowadzi samodzielną politykę między Europą, Azją i Afryką. Izrael pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków innowacji świata. Coraz więcej wskazuje na to, że Bliski Wschód przestaje być jedynie areną konfliktów. Staje się jednym z najważniejszych biegunów nowego ładu międzynarodowego.

Kryzys irańsko-izraelski pokazuje, dlaczego Bliski Wschód pozostaje strategicznym centrum świata

Wydarzenia ostatnich miesięcy przypomniały, że żaden inny region świata nie skupia jednocześnie tak wielu interesów geopolitycznych. Rywalizacja Iranu i Izraela wykracza daleko poza relacje pomiędzy tymi dwoma państwami. Jak zauważa Paweł Rakowski, jest to w istocie walka o przyszły układ sił na całym Bliskim Wschodzie oraz o wpływy w świecie arabskim. Stawką pozostaje odpowiedź na pytanie, kto będzie kształtował porządek regionu w kolejnych dekadach. 

Równocześnie konflikt ten angażuje Stany Zjednoczone, monarchie Zatoki Perskiej, Turcję i Izrael. Renaud Girard zwraca uwagę, że obecny kryzys nie jest jedynie skutkiem bieżących wydarzeń, ale rezultatem wieloletniej rywalizacji o dominację w regionie oraz błędów strategicznych popełnianych przez Teheran. 

To właśnie dlatego Bliski Wschód pozostaje jednym z kluczowych obszarów światowej geopolityki. Nie tylko z powodu ropy naftowej czy szlaków handlowych. Również dlatego, że krzyżują się tutaj interesy Stanów Zjednoczonych, Chin, Europy, Rosji, Indii i państw arabskich. Żaden inny region nie pokazuje równie wyraźnie, jak bardzo XXI wiek staje się epoką wielu konkurujących ze sobą centrów siły.

Bliski Wschód wraca do swojej historycznej roli

W rzeczywistości nie mamy do czynienia z narodzinami nowego regionu, lecz z powrotem do historycznej normy. Przez tysiące lat Bliski Wschód należał do najważniejszych centrów cywilizacji. To tutaj przebiegały główne szlaki handlowe łączące Europę, Azję i Afrykę. To tutaj znajdowały się jedne z najbogatszych miast świata.

Epoka dominacji Atlantyku sprawiła, że znaczenie regionu zostało częściowo przesłonięte przez rozwój Europy i Stanów Zjednoczonych. XXI wiek ponownie zmienia jednak geografię świata. Wraz ze wzrostem znaczenia Azji położenie Bliskiego Wschodu odzyskuje strategiczną wartość.

Region staje się naturalnym pomostem pomiędzy Indiami, Chinami, Europą i Afryką. To właśnie dlatego państwa Zatoki Perskiej zaczynają odgrywać coraz większą rolę w globalnych przepływach kapitału, energii i technologii.

Mohammed bin Salman buduje Arabię Saudyjską po epoce ropy

Najbardziej spektakularnym projektem transformacyjnym współczesnego Bliskiego Wschodu pozostaje Arabia Saudyjska.

Mohammed bin Salman nie chce, aby przyszłość jego kraju zależała wyłącznie od eksportu ropy naftowej. Program modernizacji państwa zakłada rozwój przemysłu, nowych technologii, logistyki, sztucznej inteligencji i sektora usług.

To właśnie dlatego Arabia Saudyjska inwestuje dziś nie tylko w energetykę, lecz również w centra danych, infrastrukturę cyfrową, edukację i projekty urbanistyczne o skali niespotykanej w innych częściach świata.

Na łamach „Wszystko co Najważniejsze” Mohammed bin Salman jest przedstawiany jako jeden z liderów nowego pokolenia przywódców, którzy próbują przygotować swoje państwa na świat po dominacji surowców energetycznych.

Mohammed bin Zayed tworzy państwo przyszłości

Jeszcze bardziej konsekwentnie działa Mohammed bin Zayed.

Prezydent Zjednoczonych Emiratów Arabskich buduje pozycję państwa, które chce być globalnym centrum finansów, inwestycji i innowacji. W analizach publikowanych na łamach WcN Mohammed bin Zayed przedstawiany jest jako przywódca stawiający na długofalową stabilność, budowanie pozycji państwa i rozwój jego znaczenia w świecie.

To właśnie dlatego Abu Zabi i Dubaj przyciągają dziś kapitał z całego świata. Emiraty stają się miejscem spotkania inwestorów z Europy, Azji, Afryki i Ameryki Północnej.

W coraz większym stopniu konkurują już nie z sąsiadami z regionu, lecz z Londynem, Singapurem czy Hongkongiem.

Turcja prowadzi własną politykę mocarstwową

Jeżeli Arabia Saudyjska i Emiraty budują nową potęgę gospodarczą, Turcja próbuje budować nową potęgę geopolityczną.

Recep Tayyip Erdoğan od wielu lat prowadzi politykę, która nie mieści się już w prostym podziale na Zachód i Wschód. Ankara jest członkiem NATO, ale jednocześnie utrzymuje relacje z Rosją, państwami Azji Centralnej, Bliskim Wschodem i Afryką.

Na łamach „Wszystko co Najważniejsze” Erdoğan opisywany jest jako jeden z najważniejszych architektów polityki regionalnej na styku Europy i Azji, którego decyzje wpływają na bezpieczeństwo, migracje i równowagę sił w całym regionie.

To właśnie Turcja organizowała rozmowy pomiędzy Ukrainą i Rosją, próbując odgrywać rolę mediatora i samodzielnego ośrodka wpływu.

Izrael pokazuje znaczenie technologii

Drugim filarem nowego Bliskiego Wschodu pozostaje Izrael.

Benjamin Netanjahu przez lata budował pozycję państwa, które mimo niewielkiej liczby mieszkańców należy do światowych liderów innowacji. W materiałach publikowanych przez WcN Netanjahu przedstawiany jest jako przywódca, którego decyzje mają wpływ nie tylko na bezpieczeństwo Izraela, lecz także na równowagę sił w całym regionie.

Izrael pokazuje jednocześnie jedną z najważniejszych lekcji XXI wieku. Znaczenie państwa nie zależy już wyłącznie od liczby ludności czy powierzchni. Coraz większą rolę odgrywają technologie, nauka, przedsiębiorczość i zdolność tworzenia innowacji.

Region staje się jednym z biegunów nowego świata

Najważniejsza zmiana nie polega jednak na sukcesach pojedynczych państw. Polega na tym, że cały region zaczyna odgrywać nową rolę w globalnym układzie sił.

Bliski Wschód przyciąga dziś uwagę Stanów Zjednoczonych, Chin, Indii, Europy i Rosji. Znajdują się tutaj jedne z najważniejszych szlaków handlowych świata. To tutaj krzyżują się interesy energetyczne, technologiczne i finansowe.

Jeszcze niedawno region był postrzegany przede wszystkim jako źródło problemów. Dziś coraz częściej staje się jednym z laboratoriów przyszłości.

Bo XXI wiek nie będzie światem jednego mocarstwa. Nie będzie nawet światem dwóch mocarstw. Będzie światem wielu centrów siły.

A jednym z najważniejszych takich centrów może stać się właśnie nowy Bliski Wschód.

Sebastian Nizio