Nowe wyzwania poznawcze, sen i dieta ochronią nasz mózg przed demencją

Nie każdy mózg reaguje na początki choroby Alzheimera w ten sam sposób. Australijscy badacze wskazują, że lepszy ogólny stan zdrowia mózgu może ograniczać wpływ wczesnych zmian alzheimerowskich na pamięć, uwagę i zdolność myślenia. Znaczenie mają między innymi dieta, sen, aktywność fizyczna i intelektualne wyzwania.

Zdrowszy mózg może dłużej opierać się Alzheimerowi

.Demencja staje się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Jak zwracają uwagę eksperci z australijskiego Murdoch University, w Australii jest ona już jedną z głównych przyczyn zgonów. Choroba Alzheimera pozostaje jej najczęstszą postacią i odpowiada za ponad 70 proc. przypadków demencji.

Niepokój budzi jednak nie tylko skala zjawiska, lecz także jego nierówny przebieg. U części osób, mimo wczesnych fizjologicznych oznak choroby Alzheimera, funkcje poznawcze pozostają na wysokim poziomie. To właśnie ta różnica — między widocznymi zmianami w mózgu a zachowaną sprawnością myślenia — stała się przedmiotem zainteresowania naukowców.

Dlaczego jedne mózgi są bardziej odporne?

.Jak czytamy „w naszym badaniu sprawdzaliśmy, dlaczego niektóre mózgi są bardziej odporne niż inne, oraz czy znaczenie mają takie czynniki, jak wykształcenie, status społeczno-ekonomiczny i zdrowie mózgu badanych osób” — mówi dr Kelsey Sewell ze School of Allied Health w Murdoch University, autorka pracy opublikowanej w piśmie „Neurology”.

Jak dodaje, lepsze zrozumienie tych czynników ochronnych mogłoby pomóc w opracowaniu wcześniejszych i bardziej ukierunkowanych strategii ograniczania wpływu choroby na pamięć oraz zdolności myślenia. Naukowcy przeanalizowali dane dotyczące ponad 600 starszych osób w wieku od 65 do 80 lat, mieszkających w Stanach Zjednoczonych. Były to osoby żyjące samodzielnie, bez oznak demencji ani zaburzeń pamięci. W badaniu wykorzystano analizy krwi oraz skany MRI mózgów uczestników. Dzięki temu badacze mogli ocenić zarówno wczesne zmiany związane z chorobą Alzheimera, jak i ogólny stan zdrowia mózgu. Uczestnicy wykonali również testy poznawcze mierzące pamięć, uwagę, szybkość przetwarzania informacji, pamięć roboczą oraz funkcje wykonawcze. Autorzy pracy uwzględnili także czynniki życiowe i społeczne, w tym liczbę lat edukacji, dochody, oszczędności oraz poczucie bezpieczeństwa finansowego.

Zdrowie mózgu jako tarcza

.Najważniejszy wniosek badania jest wyraźny: mózg w lepszej kondycji może skuteczniej opierać się poznawczym skutkom zmian związanych z chorobą Alzheimera.

„Naszym głównym ustaleniem było to, że utrzymywanie dobrego ogólnego stanu zdrowia mózgu może pomagać ograniczać wpływ zmian związanych z chorobą Alzheimera na funkcje poznawcze” — podkreśla dr Sewell. Badacze dostrzegli także wstępne dowody sugerujące, że osoby o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym mogą być mniej dotknięte wpływem zmian alzheimerowskich na pamięć. Ten wątek wymaga jednak dalszych badań.

„Zaobserwowaliśmy także wstępne dowody wskazujące, że osoby o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym mogą być mniej dotknięte zmianami związanymi z chorobą Alzheimera, jeśli chodzi o pamięć. Jednak potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić tę zależność” — zaznacza dr Sewell.

Sen, dieta i wysiłek intelektualny

.Wnioski z badania wzmacniają przekonanie, że troska o zdrowie mózgu nie jest abstrakcyjnym hasłem, lecz jednym z realnych elementów profilaktyki poznawczej. Naukowcy wskazują na znaczenie aktywności fizycznej, dobrej diety, odpowiedniego snu oraz podejmowania nowych wyzwań poznawczych. To podejście nie sprowadza się jednak wyłącznie do indywidualnych wyborów. Zdaniem autorów potrzebne są również działania szersze: społeczne, polityczne i instytucjonalne. Chodzi o tworzenie takiego środowiska, które ułatwia zdrowsze decyzje i promuje zdrowie mózgu w całej populacji.

„Wyniki te podkreślają potrzebę skoordynowanych działań w obszarze badań, polityki i przemysłu, ukierunkowanych na projektowanie środowiska wspierającego zdrowsze wybory i promującego zdrowie mózgu na poziomie populacji” — dodaje dr Sewell. Wczesne zmiany związane z chorobą Alzheimera nie muszą więc oznaczać natychmiastowego spadku sprawności poznawczej. Badanie Murdoch University pokazuje, że kondycja mózgu może mieć znaczenie dla tego, jak silnie choroba wpływa na pamięć i myślenie. W świecie, w którym demencja staje się coraz większym problemem, to nie jest drobna obserwacja. To argument za tym, by o zdrowie mózgu dbać znacznie wcześniej, niż pojawią się pierwsze objawy.

PAP / Jarosław Kowalski