Wielkanocne słodkości a jakość snu. Jak czekolada wpływa na zasypianie?

Wielkanocne słodkości, w czasie świąt ciężko z nich zrezygnować, a dokładniej, ciężko zrezygnować z czekolady. I choć sama w sobie nie jest problemem, jej składniki, szczególnie spożywane wieczorem mogą wpływać na jakość snu. Kluczowe okazują się nie zakazy, lecz umiar i odpowiedni moment.

Wielkanocne słodkości i czekolada – przyjemność, która może wpływać na sen

.W okresie wielkanocnym czekolada staje się stałym elementem codzienności. Dla większości osób to nieszkodliwa przyjemność, jednak w niektórych sytuacjach może wpływać na sen, zwłaszcza jeśli sięgamy po nią wieczorem. Nie chodzi wyłącznie o kalorie czy sam fakt jedzenia przed snem. Czekolada zawiera substancje, które pobudzają organizm i mogą zakłócać naturalny rytm zasypiania. Najważniejsze z nich to cukier, kofeina i teobromina.

Cukier działa szybko, powoduje gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi, a następnie jego spadek. Taka huśtawka metaboliczna może chwilowo dodać energii, ale później utrudnia wyciszenie organizmu i stabilny sen.

Kofeina, choć obecna w czekoladzie w niewielkich ilościach, również ma znaczenie. Nawet małe dawki mogą opóźniać moment zaśnięcia i pogarszać jego jakość, zwłaszcza gdy spożycie jest większe, na przykład podczas świąt, gdy trudno poprzestać na jednym kawałku. Podobnie działa teobromina, naturalny związek obecny w kakao. Może przyspieszać pracę serca i zwiększać pobudzenie, co nie sprzyja zasypianiu ani spokojnemu snu.

Istotne jest także to, kiedy sięgamy po czekoladę. Jedzenie tuż przed snem obciąża układ trawienny, który nocą pracuje mniej efektywnie. Może to prowadzić do dyskomfortu, a nawet refluksu, szczególnie że składniki czekolady sprzyjają rozluźnieniu mechanizmów chroniących przed cofaniem się kwasu żołądkowego.

Znaczenie ma również rodzaj czekolady. Ta o wysokiej zawartości kakao zawiera więcej substancji pobudzających, dlatego wieczorem może być mniej korzystnym wyborem. Z kolei biała czekolada nie zawiera kakao, ale nadal dostarcza dużych ilości cukru i tłuszczu.

Nie bez znaczenia pozostaje ilość. Niewielka porcja po kolacji zazwyczaj nie wpływa istotnie na sen, jednak większe ilości, zwłaszcza spożywane późno, mogą już mieć wyraźne konsekwencje.

W praktyce oznacza to, że czekolady nie trzeba eliminować z diety, nawet w okresie świątecznym. Wystarczy zwrócić uwagę na trzy elementy: porę spożycia, rodzaj produktu i wielkość porcji. Zachowanie odstępu kilku godzin między jedzeniem a snem oraz umiarkowane podejście pozwalają uniknąć problemów i jednocześnie nie rezygnować z wielkanocnych przyjemności.

Nauka pomaga lepiej chronić zdrowie

.Prof. Michał KLEIBER, redaktor naczelny „Wszystko Co Najważniejsze”,  profesor zwyczajny w Polskiej Akademii Nauk, prezes PAN 2007-2015, minister nauki i informatyzacji 2001-2005, wymienia w swoim artykule parę spośród wielu obszarów stosowania nowych technologii w opiece zdrowotnej. 

Wykorzystywanie sztucznej inteligencji (SI). SI w ochronie zdrowia oznacza wykorzystywanie zaawansowanego oprogramowania naśladującego poznawcze zdolności człowieka do analizy danych medycznych i sugerowanie na tej podstawie diagnozy i ewentualnych działań leczniczych. Innymi słowy, SI jest zdolnością komputerowych algorytmów do formułowania przydatnych dla lekarzy opinii w złożonych problemach medycznych. Zastosowania SI różnią się istotnie od tradycyjnych metod medycyny możliwością pozyskiwania wielkiej liczby informacji, ich przetwarzania i podejmowania na tej podstawie działań. Fundamentalną cechą stosowanych algorytmów jest ich zdolność do uczenia się na drodze rozpoznawania cech charakteryzujących przetwarzane dane i tworzenia na tej podstawie opinii na temat analizowanego problemu. 

Zdalne monitorowanie pacjenta (RPM – remote patient monitoring). RPM to ważne uzupełnienie spopularyzowanej w czasie pandemii telemedycyny, umożliwiające zdalne przekazywanie lekarzowi informacji o pacjencie. Pozwala to na znaczne obniżenie kosztów leczenia i przyspiesza czas lekarskiej reakcji na objawy chorobowe. Telemedycyna – zdalne usługi kliniczne – jest naturalnym następstwem stosowanych już od dłuższego czasu metod określanych mianem telezdrowia, obejmujących rejestrowane przez smartfony informacje niekliniczne, takie jak liczba wykonanych kroków, ciśnienie krwi i tętno, wzorce snu czy elektrokardiogram, i przekazujące te dane w trybie ciągłym do centrum diagnostycznego. System może także przypominać o porach zażywania właściwych leków i zachęcać do zachowań prozdrowotnych Zaawansowane badania prowadzone są dzisiaj także w zakresie opracowywania wynalazków do stosowania wewnątrz organizmu (np. połykane kapsułki przesyłające zmierzone wartości poziomu glukozy bądź obrazy z wnętrza organizmu), a także urządzeń implantowalnych. 

Wnikliwa analiza obrazowania medycznego – zdjęć rentgenowskich, rezultatów rezonansu magnetycznego czy tomografii komputerowej. Stwierdzono na przykład, że opracowany w Australii i bazujący na sztucznej inteligencji program XRAIT diagnozuje na podstawie zdjęć rentgenowskich osteoporozę znacznie trafniej niż najbardziej doświadczeni lekarze. Dalsze zastosowania precyzyjnej analizy obrazów medycznych wykorzystującej olbrzymie bazy danych porównawczych będą z pewnością niebawem się pojawiać.

Rzeczywistość rozszerzona (AR – augmented reality) i rzeczywistość wirtualna (virtual reality). AR i VR to podstawy wielu ciekawych zastosowań w obszarze ochrony zdrowia. VR może np. wspomagać tradycyjną edukację medyczną, zapewniając szkolenie symulacyjne. Umożliwiając wirtualne zwiedzanie placówki medycznej, działa uspokajająco na pacjentów, zapoznając ich z czekającymi ich zabiegami, wykorzystywana jest także w fizjoterapii, wspomagając pacjentów w walce z bólem. Dostępne już okulary AR pozwalają chirurgom widzieć np. wnętrze ciała pacjenta poprzez nakładanie danych z uprzednio wykonanych skanów, istotnie wspomagając stosowane procedury chirurgiczne.

Robotyka chirurgiczna. Niezwykle szybko poszerzają się możliwości medycznych zastosowań robotów, które wspomagają chirurgów w przeprowadzaniu zabiegów, dokonując na bieżąco szczegółowej analizy obrazu pola operacyjnego. Chirurgia robotyczna jest małoinwazyjna i bardziej chroni przed infekcją. Dowodem postępu jest wykorzystywany także w Polsce robot da Vinci – wprowadzenie szybkich internetowych połączeń 5G umożliwi wkrótce zdalne przeprowadzanie operacji z udziałem specjalistów z nawet bardzo odległych szpitali. Niebawem spodziewać się możemy wykorzystywania nanorobotów wędrujących w organizmie pacjenta. 

Laura Wieczorek