Kim jest Gadi EISENKOT? Generał, który rzucił wyzwanie Netanjahu

Gadi Eisenkot przez cztery dekady służył w izraelskiej armii, a w latach 2015–2019 kierował jej sztabem generalnym. Dziś stoi na czele partii Jaszar i należy do głównych rywali Benjamina Netanjahu. Jego polityczny projekt łączy twarde podejście do bezpieczeństwa z postulatem rozliczenia zaniedbań przed atakiem Hamasu oraz odbudowy zaufania do instytucji państwa.

Po wyborach parlamentarnych 27 października 2026 roku Eisenkot zapowiedział starania o utworzenie rządu i wezwał Netanjahu do odejścia z polityki. Pełny wynik głosowania nie jest jednak jeszcze znany, a poranne częściowe rezultaty dawały przewagę ugrupowaniom dotychczasowego premiera. Układ sił oraz możliwe porozumienia opisujemy w analizie powyborczych negocjacji w Izraelu.

Kim jest Gadi Eisenkot i skąd pochodzi?

Gadi Eisenkot urodził się 19 maja 1960 roku w Tyberiadzie, na północy Izraela, w rodzinie żydowskich imigrantów z Maroka. Dorastał jednak w położonym na południu Ejlacie, z dala od głównych ośrodków politycznych kraju. Ma 66 lat, a jego pochodzenie jest istotnym elementem publicznego wizerunku w społeczeństwie, w którym doświadczenia rodzin przybyłych z Europy oraz z krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej nadal wpływają na podziały polityczne.

Do wojska trafił w 1978 roku, a zasadniczą część jego wczesnej kariery stanowiła służba w Brygadzie Golani, jednej z najważniejszych brygad piechoty izraelskiej armii. Przechodził kolejne szczeble dowodzenia, aż w latach 1997–1998 stanął na czele całej brygady. Później zajmował między innymi stanowiska sekretarza wojskowego premiera, dowódcy Dywizji Judei i Samarii, szefa Zarządu Operacyjnego oraz dowódcy Dowództwa Północnego. Studiował historię na Uniwersytecie Telawiwskim i kształcił się również w amerykańskim Army War College.

16 lutego 2015 roku objął stanowisko 21. szefa sztabu generalnego Sił Obronnych Izraela, zastępując Benny’ego Gantza. Kierował armią do stycznia 2019 roku, w okresie nasilającej się rywalizacji z Iranem i jego regionalnymi sojusznikami. Jego doświadczenie obejmowało zarówno operacje na Zachodnim Brzegu, jak i przygotowania do konfrontacji z Hezbollahem. Po zakończeniu służby współpracował z amerykańskim ośrodkiem The Washington Institute for Near East Policy.

Wojna w Gazie i rozstanie z Netanjahu

Do parlamentarnej polityki Eisenkot wszedł w 2022 roku, dołączając do obozu Gantza i uzyskując mandat posła do Knesetu. Po ataku Hamasu z 7 października 2023 roku jego ugrupowanie przystąpiło do nadzwyczajnego rządu Netanjahu. Eisenkot został ministrem bez teki oraz obserwatorem w wąskim gabinecie wojennym. Uczestniczył w jego pracach, choć nie należał do grona członków dysponujących prawem głosu.

7 grudnia 2023 roku w walkach w północnej części Strefy Gazy zginął jego 25-letni syn, rezerwista Gal Meir Eisenkot. Były szef sztabu otrzymał tę wiadomość podczas wizyty w Dowództwie Południowym, gdzie przebywał razem z Gantzem. Rodzinna tragedia stała się jednym z najważniejszych punktów odniesienia w publicznych wystąpieniach Eisenkota dotyczących odpowiedzialności przywódców i kosztów wojny.

9 czerwca 2024 roku Eisenkot, podobnie jak Gantz, opuścił rząd. W liście do premiera zarzucił, że względy polityczne i inne kalkulacje uniemożliwiały podejmowanie decyzji potrzebnych do realizacji celów wojennych. Krytykował sposób kierowania wojną oraz brak rozstrzygnięć dotyczących dalszej strategii. Było to istotne zerwanie z premierem, którego drogę do władzy i mechanizmy politycznego przetrwania opisujemy w tekście „Kim jest Benjamin Netanjahu?”.

Co proponuje Jaszar Gadiego Eisenkota?

Kolejnym etapem było rozstanie z Gantzem i utworzenie własnego ugrupowania. 16 września 2025 roku Eisenkot ogłosił powstanie partii „Yashar! With Eisenkot”, występującej po polsku jako Jaszar. Hebrajskie słowo oznacza „prosto”, ale odwołuje się także do uczciwości i prawości. Wśród współtwórców znaleźli się przedstawiciele wojska, polityki i sektora technologicznego, między innymi były minister Matan Kahana, generał rezerwy Tal Rousso i prezes Wix Nir Zohar.

Jedną z głównych zapowiedzi Eisenkota jest powołanie państwowej komisji śledczej do zbadania okoliczności ataku z 7 października. W sprawach ustrojowych Jaszar opowiada się za ochroną niezależności sądów i uporządkowaniem relacji między władzami. W odpowiedzi udzielonej „The Times of Israel” partia zapowiedziała uchylenie zmian dotyczących powoływania sędziów, przyjętych przez ustępującą koalicję, oraz wypracowanie nowych zasad opartych na szerszym porozumieniu.

Ważnym punktem programu jest również bardziej równy podział obowiązków obronnych, w tym objęcie służbą większej liczby mężczyzn ultraortodoksyjnych. Eisenkot dopuszcza ograniczone zwolnienia dla szczególnie uzdolnionych studentów religijnych, obejmujące do 3 proc. danego rocznika tej społeczności. W gospodarce jego ugrupowanie akcentuje koszty życia, konkurencję oraz pomoc pracującym rodzinom, młodym ludziom i osobom pełniącym służbę. Wśród propozycji znajdują się ograniczanie barier w imporcie oraz preferencje w pomocy mieszkaniowej i dopłatach do opieki nad dziećmi.

Bezpieczeństwo Izraela i wyzwanie dla Netanjahu

W myśleniu o bezpieczeństwie Eisenkot pozostaje zwolennikiem zdecydowanego użycia siły. Jest kojarzony z doktryną Dahija, której nazwa pochodzi od południowych przedmieść Bejrutu, stanowiących zaplecze Hezbollahu. Zakłada ona odstraszanie przez zastosowanie przytłaczającej siły wobec obszarów wykorzystywanych przez przeciwnika, z rozległymi zniszczeniami obejmującymi także infrastrukturę cywilną.

Szersze objaśnienie jego strategii zawiera opublikowany w 2019 roku wspólnie z Gabim Sibonim tekst o „kampanii między wojnami”. Autorzy przedstawiali w nim działania wywiadowcze, skryte operacje i ograniczone uderzenia jako sposób osłabiania przeciwników oraz utrudniania im rozbudowy potencjału. Deklarowanym celem tej koncepcji było odsuwanie pełnoskalowej wojny i poprawianie pozycji Izraela na wypadek jej wybuchu. Siła militarna miała współdziałać z instrumentami politycznymi, gospodarczymi i dyplomatycznymi.

W kampanii 2026 roku Eisenkot domaga się zniszczenia lub rozbrojenia militarnego potencjału Hamasu oraz uniemożliwienia Iranowi uzyskania broni jądrowej. Sprzeciwia się powstaniu państwa palestyńskiego i opowiada za nadrzędną odpowiedzialnością Izraela za bezpieczeństwo między Jordanem a Morzem Śródziemnym. Jednocześnie potępia przemoc żydowskich osadników wobec Palestyńczyków i odrzuca współpracę ze skrajnie prawicowymi partnerami Netanjahu, Itamarem Ben Gwirem i Becalelem Smotriczem.

Guillaume de Dieuleveult w portrecie opublikowanym w „Le Figaro” zwraca uwagę na oszczędny sposób występowania Eisenkota i jego dystans do widowiskowej polityki. Były generał przemawia spokojnie, podkreśla jedność społeczeństwa i próbuje uczynić z powściągliwości atut. Według francuskiego korespondenta jego kampania jest zbudowana wokół obietnicy przywództwa wiarygodnego, służącego obywatelom i ograniczającego polaryzację.

W relacji „Le Figaro” szczególne znaczenie ma zabieganie o mieszkańców izraelskich peryferii, wśród których Likud od dawna ma mocne zaplecze. Marokańskie korzenie Eisenkota oraz dorastanie w Ejlacie pomagają mu przedstawiać się jako człowiek znający doświadczenia tej części społeczeństwa. Opisane przez korespondenta spotkanie w Beer Szewie pokazuje próbę przekonania także dotychczasowych wyborców Netanjahu. Skuteczność takiego przekazu pozostaje jednym z pytań o zasięg polityczny Jaszar.

Ostatecznym sprawdzianem będzie zdolność zbudowania porozumienia parlamentarnego. Eisenkot deklarował, że nie utworzy koalicji z partiami arabskimi, choć ich mandaty mogą mieć znaczenie dla powołania gabinetu; rolę tej reprezentacji wyjaśnia tekst o arabskich wyborcach w Izraelu. Doświadczenie dowódcze, na którym opiera swoją kandydaturę, spotyka się więc z wymaganiami systemu parlamentarnego: negocjacjami, kompromisem i koniecznością pozyskania partnerów do rządzenia.

Karolina Gądek