Andrzej GRZYB: Szczepionka przeciw COVID-19 – czy to będzie sukces europejskiej polityki badawczej?

TSF Jazz Radio

Szczepionka przeciw COVID-19 – czy to będzie sukces europejskiej polityki badawczej?

Andrzej GRZYB

Poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego.

zobacz inne teksty autora

Finansowanie badań nad szczepionką przeciw COVID-19, jakkolwiek zapoczątkowane w nadzwyczajnych okolicznościach spowodowanych pandemią, wpisuje się w wieloletnie starania i finansowanie z budżetu UE nowoczesnych leków i terapii medycznych – pisze Andrzej GRZYB

Ostatnio w mediach, również społecznościowych, pojawiła się informacja, że prace nad szczepionką przeciw COVID-19 dają optymistyczne rezultaty. Konsorcjum BioNTech/Pfizer anonsuje, że „stwierdzono w pierwszej pośredniej analizie więcej niż 90 proc. skuteczności w zapobieganiu COVID-19 u uczestników badania bez wcześniejszej infekcji SARS-CoV-2”.

Peter Liese, poseł do Parlamentu Europejskiego oraz koordynator frakcji EPP w Komisji Środowiska i Zdrowia PE, napisał na Twitterze: „Ogromny sukces europejskiej polityki badawczej. Pandemia może być słabsza wiosną. UE zapewni setki milionów dawek szczepionki. Umowa będzie wkrótce podpisana”.

Peter Liese, który jest doktorem nauk medycznych, mówiąc o sukcesie europejskiej polityki badawczej, podkreśla, że 90 proc. badanych przez BioNTech/Pfizer jest chronionych przed COVID-19. Badaniu poddano ponad 43,5 tysiąca osób, a tylko u 94 stwierdzono COVID-19. Jak mówi P. Liese, „dane muszą być potwierdzone przez Europejską Agencję Leków (EMA), która oceniła dane pierwszej i drugiej fazy badań”. Jednocześnie podkreślił, że szczepionka musi być dostępna w Europie tak szybko, jak to możliwe, ale „nalegamy, by to była szczepionka bezpieczna”.

Projekt BioNTech jest finansowany m.in. z europejskiego programu badawczego Horyzont 2020 oraz Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych, zainicjowanego jeszcze przez Komisję J.-C. Junckera. Wsparcie finansowe z funduszy UE jest podstawą do sfinalizowania przez KE wraz z państwami członkowskimi intensywnych negocjacji z konsorcjum BioNTech/Pfizer, które zakończyły się podpisaniem umowy 10 listopada 2020 r. Gdy badania dowiodą, że szczepionka jest skuteczna i bezpieczna, Komisja Europejska w imieniu państw członkowskich zakupi 200 mln dawek szczepionki z możliwością zakupu dodatkowych 100 mln dawek.

Umowa z konsorcjum BioNTech/Pfizer jest jedną z podpisanych umów z firmami farmaceutycznymi na dostawę szczepionki przeciw COVID-19. Unijna strategia w zakresie szczepionek przeciw COVID-9 prowadzona przez KE polega na podpisaniu umów z kilkoma firmami farmaceutycznymi w sprawie zakupu potencjalnej szczepionki, gdy badania dowiodą, że szczepionki są skuteczne i bezpieczne.

Zamierzeniem KE jest uzyskanie szerokiego zestawu potencjalnych szczepionek opartych na różnych podejściach technologicznych, aby zwiększyć szanse na szybkie opracowanie, produkcję i dystrybucję dobrej szczepionki dla wszystkich obywateli państw członkowskich.

Pierwsza umowa została podpisana przez Komisję Europejską w imieniu państw członkowskich 27 sierpnia 2020 roku z firmą AstraZeneca. KE uzgodniła zakup 300 mln dawek szczepionki przeciwko koronawirusowi, gdy badania dowiodą, że szczepionka jest skuteczna i bezpieczna. 18 września 2020 roku weszła w życie druga umowa, podpisana przez Komisję Europejską i koncern Sanofi – GSK, która umożliwi zakup 300 mln dawek szczepionki, gdy badania dowiodą, że szczepionka jest skuteczna i bezpieczna. 21 października 2020 roku Komisja Europejska podpisała trzecią umowę z firmą Janssen Pharmaceutica N.V. z grupy Johnson & Johnson. Zapis umowy gwarantuje, że gdy badania dowiodą, że szczepionka jest bezpiecznym i skutecznym środkiem w walce z COVID-19, będzie można zakupić ją dla 200 mln osób. Zakończyły się również wstępne negocjacje z firmami farmaceutycznymi Moderna i CureVac, ale dotąd nie podpisano umów.

Na początku 2020 roku KE przeznaczyła najpierw 10 mln euro, a w marcu dodatkowo 37,5 mln euro na 17 projektów związanych z chorobą COVID-19, między innymi na opracowanie nowych szczepionek, szybkie badanie w miejscu opieki nad pacjentem, nowe sposoby leczenia oraz poprawę zdrowia publicznego. Z programu Horyzont 2020 przeznaczono na badania i rozwój dodatkowo kwotę 45 mln euro na finansowanie badań w ramach inicjatywy w zakresie leków innowacyjnych ILI, która realizowana jest w partnerstwie publiczno-prywatnym Komisji Europejskiej i przemysłu farmaceutycznego.

Łączna kwota funduszy w ramach inicjatywy ILI, przeznaczonych na badania nad koronawirusem w ramach programu Horyzont 2020 i sektora farmaceutycznego, wyniesie 140 mln euro. Natomiast w ramach Europejskiego Programu Badawczego, realizowanego również w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego IMI 2, pomiędzy KE a Europejską Federacją Przemysłu Farmaceutycznego na rok 2020, finansowane są badania nad rozwojem terapii i diagnostyki zwalczania zakażeń koronawirusem.

18 września KE potwierdziła swój udział w programie COVAX na rzecz sprawiedliwego i powszechnego dostępu do przystępnych cenowo szczepionek przeciwko COVID-19, zapowiadając swój wkład finansowy na poziomie 400 mln euro.

Warto zauważyć również, że Komisja Europejska podpisała 7 października 2020 r. umowę ramową z firmą farmaceutyczną Gilead na dostawę maksymalnie 500 tysięcy potrzebnych do pełnej terapii dawek leku Veklury (handlowa nazwa remdesiviru). Umowę o wspólnych zamówieniach tego leku podpisało 36 państw w tym: 27 państw członkowskich UE, Wielka Brytania, państwa EOG, Albania, Republika Macedonii Północnej, Czarnogóra, Serbia, Bośnia i Hercegowina oraz Kosowo. KE zaprosiła 31 lipca 2020 r. ponad 200 zakładów krwiodawstwa do ubiegania się o finansowanie zakupu urządzeń do plazmaferezy – sprzętu do pobierania osocza od ozdrowieńców. Dzięki plazmaferezie dawcy mogą oddawać duże ilości osocza co dwa tygodnie. Przeznaczono na zakupy tych urządzeń 40 mln euro.

Badania nad lekami innowacyjnymi i terapiami zwalczającymi szczególnie choroby cywilizacyjne, finansowane z budżetu UE przeznaczonego na badania i rozwój, odnotowujemy w 7 Programie Ramowym, a od 2014 r. z programu Horyzont 2020. W 2015 roku w ramach Innovative Medicine Initiative IMI 2 ogłoszona została piąta edycja obejmująca sześć obszarów badawczych, między innymi chorób neurodegeneracyjnych czy cukrzycowej choroby nerek. W 2018 roku powstała europejska inicjatywa zwalczania nowotworów, nad którą trwają prace w nadzwyczajnej komisji powołanej przez Parlament Europejski.

Finansowanie badań nad szczepionką przeciw COVID-19, jakkolwiek zapoczątkowane w nadzwyczajnych okolicznościach spowodowanych pandemią, wpisuje się w wieloletnie starania i finansowanie z budżetu UE nowoczesnych leków i terapii medycznych. Informacje na temat skuteczności szczepionki opracowanej w konsorcjum BioNTech/Pfizer są optymistyczne. Jednak badania muszą być prowadzone dalej, aby dać odpowiedź na szereg pytań, w tym dotyczących skuteczności w zapobieganiu szerzeniu wirusa, skuteczności w poszczególnych grupach wiekowych i etnicznych, a także tego, jak długo będzie trwała odporność. Również inne firmy farmaceutyczne po doniesieniach BioNTech/Pfizer informują o wynikach swoich badań klinicznych. Moderna podała, że w ciągu kilku dni zostaną ogłoszone wyniki badań, które przeprowadzono na 30 tysiącach osób. Technologia tej szczepionki jest oparta, podobnie jak szczepionki BioNTech/Pfizer, na technologii mRNA. Również Rosja poinformowała, że opracowana przez Instytut im. Gamalei szczepionka Sputnik V wykazuje skuteczność 92 proc. Rosyjską szczepionką jest zainteresowanych kilka państw, między innymi Brazylia, Arabia Saudyjska, Indonezja, Meksyk i Węgry.

.Informacja o skuteczności szczepionki spowodowała silne wzrosty notowań firmy Pfizer na giełdzie, ale łyżką dziegciu w beczce miodu jest informacja, że prezes firmy po wzroście notowań akcji zbył 62 proc. posiadanych akcji firmy. Co taki ruch może oznaczać?

Andrzej Grzyb

Pierwszy raz na Wszystko Co Najważniejsze?

Aby nie ominąć istotnych tekstów, raz w tygodniu w niedzielę rano wysyłamy newsletter. Zapraszamy do zapisania się:

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam