Jan OŁDAKOWSKI: Nic, co polskie, nie mogło ocaleć
Jan OŁDAKOWSKI

Jan OŁDAKOWSKI

Nic, co polskie, nie mogło ocaleć

Niemcy bombardowali Warszawę każdego dnia.

Samoloty latały wahadłowo między dwoma warszawskimi lotniskami, biorąc kolejne bomby i zrzucając je na zabudowania. Wykonywały w ciągu jednego dnia nawet 132 przeloty. Gdyby Armia Czerwona chciała, mogłaby je bardzo szybko unieszkodliwić, bo tych sztukasów było raptem sześć! Potem zresztą jeden z nich został zestrzelony przez powstańców. A wojska byłego sojusznika Hitlera stały za rzeką i patrzyły na śmierć miasta.

Allen PAUL: Milczący las Katynia
Allen PAUL

Allen PAUL

Milczący las Katynia

Wstyd to przyznać, ale jestem przekonany, że prezydent Stanów Zjednoczonych nie był zainteresowany tym, co Karski miał mu do przekazania. Ten brak reakcji zapowiadał to, co się stało po wojnie. Alianci uznali, że konieczność pokonania Niemców jest ważniejsza niż niepodległość Polski. Milczenie, które zapadło w Londynie i Waszyngtonie nad raportami O’Malleya i Karskiego, przesądziło o losie Polski na ponad cztery powojenne dekady.

Roger MOORHOUSE: Stalin był oportunistą. Brał to, co oferował mu Hitler
Agaton KOZIŃSKIRoger MOORHOUSE

Agaton KOZIŃSKI
Roger MOORHOUSE

Stalin był oportunistą. Brał to, co oferował mu Hitler

Stalin przyglądał się brytyjsko-francuskiej reakcji na niemiecką inwazję na Polskę. Nie twierdzę, że bardziej zdecydowana brytyjska lub francuska odpowiedź na działania Niemców specjalnie zmieniłaby jego myślenie. Ostatecznie byłby szczęśliwy, gdyby wybuchła wojna aliantów z Niemcami – lecz brak jakiejkolwiek zdecydowanej alianckiej reakcji utwierdził go w przekonaniu, że nie ma się czego obawiać przed inwazją na Polskę w porozumieniu ze swoim nowym niemieckim sojusznikiem.

Tymoteusz PAWŁOWSKI: Gdyby nie atak Rosjan, opór Polaków w 1939 r. trwałby do Bożego Narodzenia
Tymoteusz PAWŁOWSKI

Tymoteusz PAWŁOWSKI

Gdyby nie atak Rosjan, opór Polaków w 1939 r. trwałby do Bożego Narodzenia

1 września 1939 roku Wojsko Polskie stanęło do walki z Wehrmachtem, mając realne szanse na zwycięstwo. Kalkulacje szans opierały się na doświadczeniach z poprzednich wojen; na pomocy sojuszników; na olbrzymiej przestrzeni, którą musieli pokonać Niemcy; na warunkach pogodowych; na obliczeniach zdolności przewozowej sieci kolejowej. Szanse te zostały pogrzebane 17 września przez najazd Armii Czerwonej sprzymierzonej z Wehrmachtem. Warto jednak zastanowić się, jak dalej potoczyłaby się wojna, gdyby Sowieci nie stanęli po niemieckiej stronie 17 września. 

Prof. Zdzisław KRASNODĘBSKI: Bezcenne wartości tak ważne dla Polaków
Prof. Zdzisław KRASNODĘBSKI

Prof. Zdzisław KRASNODĘBSKI

Bezcenne wartości tak ważne dla Polaków

Polska przetrwała – przetrwała także dzięki swojej wierności wartościom, które pozwalały jej stawiać opór także sowietyzacji. Poczucie, że zachowaliśmy się, jak należy, było źródłem naszej siły – siły, która ostatecznie obaliła mur berliński.

Sir Anthony BEEVOR: Czy mogliśmy uniknąć tej wojny?
Sir Antony BEEVOR

Sir Antony BEEVOR

Czy mogliśmy uniknąć tej wojny?

Niechęć brytyjskich i francuskich przywódców do konfrontacji z Hitlerem wynikała z przyjęcia całkowicie błędnego założenia, że nazistowski dyktator, podobnie jak oni, z pewnością zrobi wszystko, aby uniknąć straszliwej powtórki z lat 1914–1918.

Prof. Stanisław ŻERKO: To była wojna Niemców, wojna Hitlera
Prof. Stanisław ŻERKO

Prof. Stanisław ŻERKO

To była wojna Niemców, wojna Hitlera

Agresja niemiecka na Polskę, zapoczątkowująca II wojnę światową, dokonała się właśnie pod hasłem obalenia ostatnich niezłamanych jeszcze przez Berlin warunków traktatu wersalskiego.