Prezydent Karol NAWROCKI podpisał ustawę regulującą działalność kosmiczną

Stworzenie stabilnych warunków prawnych dla rozwoju sektora kosmicznego ma zapewnić ustawa o działalności kosmicznej, którą podpisał prezydent Karol Nawrocki. Zakłada ona m.in. utworzenie Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych i procedurę badania tzw. wypadków kosmicznych.

Ustawa o działalności kosmicznej

.Ustawa o działalności kosmicznej ma służyć zwiększeniu udziału Polski w europejskich przedsięwzięciach orbitalnych i wykorzystaniu technologii kosmicznych w obronności. Ustawę przygotowało Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ją we wtorek, 24 marca – poinformowała Kancelaria Prezydenta RP. Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.

Jak wyjaśniał podczas prac legislacyjnych wiceminister rozwoju i technologii Michał Baranowski, to pierwsza w historii RP ustawa regulująca wykonywanie działalności kosmicznej. Realizuje Krajowy Plan Odbudowy i Polską Strategię Kosmiczną, przyjętą przez Radę Ministrów w 2017 roku w zakresie tworzenia sprzyjających warunków do rozwoju sektora kosmicznego w Polsce. Jak mówił wiceminister Baranowski, wpłynie na bezpieczeństwo obywateli i państwa tworząc ramy prawne dla funkcjonowania narodowego systemu informacji satelitarnej oraz systemu bezpieczeństwa kosmicznego.

Dokument określa, czym jest działalność kosmiczna. W rozumieniu ustawy jest nią wyniesienie, eksploatowanie i kontrolowanie obiektu kosmicznego w przestrzeni kosmicznej oraz usuwanie go m.in. przez deorbitację. Jednocześnie przepisy nie obejmują produkcji obiektów kosmicznych, funkcjonowania portów kosmicznych ani działalności opartej na danych przekazywanych przez satelity. Wobec obiektów wyniesionych w przestrzeń kosmiczną przed wejściem w życie ustawy nie będzie miała ona zastosowania, będą one musiały być jednak wpisane do Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych.

Ustawa określa zasady wykonywania działalności kosmicznej, w tym procedurę uzyskiwania zezwolenia, odmowy jego udzielenia, zmiany, zawieszenia oraz cofnięcia, a także zasady przeniesienia zezwolenia na wykonywanie działalności kosmicznej na inny podmiot. Przepisy wprowadzają odpowiedzialność operatora obiektu kosmicznego za szkodę wyrządzoną przez taki obiekt.

Wykonywanie działalności kosmicznej będzie wymagało uzyskania zezwolenia wydawanego przez Prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej. Z obowiązku uzyskania zezwolenia zwolnione będą jednostki nadzorowane lub podległe Ministerstwu Obrony Narodowej oraz operatorzy obiektów, które zostały wyniesione w przestrzeń kosmiczną przed wejściem w życie ustawy.

Zasady odpowiedzialności operatorów i członków konsorcjów realizujących projekty kosmiczne

.Przepisy wprowadzają też zasady odpowiedzialności operatorów i członków konsorcjów realizujących projekty kosmiczne. W myśl nowych przepisów operator będzie zobowiązany do posiadania ubezpieczenia, przy czym maksymalną sumę gwarancyjną ograniczono do równowartości 60 mln euro i będzie ona dostosowana do skali przedsięwzięcia. Dzięki temu – jak argumentowało MRiT – mniejsze projekty, takie jak niewielkie satelity czy misje badawcze, nie będą obciążane nieproporcjonalnymi kosztami. Ustawa ogranicza odpowiedzialność podwykonawców wyłącznie do przypadków winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.

Kluczowym elementem ustawy jest utworzenie Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych (KROK). Do rejestru będą wpisywane wszystkie obiekty kosmiczne, które Polska wynosi w kosmos. Wpis oznacza objęcie ich jurysdykcją RP nad tymi obiektami. Rejestr będzie prowadzony przez prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej. Pozwoli to skutecznie realizować zobowiązania międzynarodowe oraz monitorować obiekty, za które Polska ponosi odpowiedzialność.

Ustawa wprowadza również procedurę badania tzw. wypadków kosmicznych. W razie nieprzewidzianych zdarzeń powoływana będzie komisja do spraw badania tych wypadków. Będzie ona także prowadzić postępowania w przypadku znalezienia przedmiotów, co do których istnieje podejrzenie, że są śmieciami kosmicznymi.

Zmiany obejmują także Polską Agencję Kosmiczną. Otrzyma ona nowe zadania, w tym pełnienie funkcji krajowego administratora danych satelitarnych. Będzie upowszechniać też wiedzę o danych satelitarnych i propagować ich wykorzystanie przez administrację publiczną, podmioty gospodarcze oraz obywateli.

Jak dużo meteorytów uderza rocznie w Ziemię?

.Jak dużo meteorytów uderza rocznie w Ziemię? Meteoryt tunguski, który wleciał w atmosferę ziemską w 1908 roku, powalił ponad 2 tys. kilometrów kwadratowych lasów w środkowej Syberii, przy czym ucierpiało około 80 milionów drzew. Z kolei w 2013 roku meteoryt czelabiński, mierzący 17 metrów średnicy, wywołał falę uderzeniową, która roztrzaskała okna w ponad 7 200 budynkach na południowym Uralu. Jak się okazuje, obie katastrofy dzieli nie tylko 105 lat różnicy, ale także prawdopodobieństwo powtórzenia się na Ziemi. Obliczenia, ile meteorytów uderza w Ziemię każdego roku, podjął się Gonzalo Tancredi, astronom z Uniwersytetu Republiki Urugwaju w Montevideo.

Tancredi zauważył, że skały kosmiczne o wymiarach około 10 m szerokości wchodzą w atmosferę Ziemi co sześć do dziesięciu lat. Skała o średnicy około 60 m, która spowodowała wybuch w Rosji w 1908 roku, zdarza się mniej więcej co 500 lat. Uderzenie skały o szerokości około 1 km szacuje się na okres od 300 000 do 500 000 lat, a kolizja taka jak ta, która zakończyła okres kredy i wymazała dinozaury, może wystąpić raz na 100 mln do 200 mln lat.

Aby oszacować, ile kosmicznych skał uderza w Ziemię każdego roku, Gonzalo Tancredi przeanalizował dane z Towarzystwa Meteorytowego. Według nich od 2007 do 2018 roku odnotowano 95 doniesień o meteorytach spadających na Ziemię, co daje średnio 7,9 doniesień rocznie. Nie wszystkie pozostają wykryte, gdyż część z nich wpada do oceanu.

Kosmiczne skały, które zwykle kończą jako meteoryty, są znane jako meteoroidy. Są to małe asteroidy, które tworzą najmniejszą część Układu Słonecznego. Ich rozmiary wahają się od głazów o szerokości około jednego metra do mikrometeoroidów wielkości ziaren pyłu. Meteoroidy to zazwyczaj fragmenty planetoid lub komet. Jednak niektóre mogą być odłamkami planet lub księżyców. Istnieje ponad 300 znanych meteorytów, które pochodzą z kawałków Marsa.

Urugwajski astronom oszacował, że całkowita liczba meteorytów, które spalają się nad Ziemią, jest mniej więcej równa liczbie meteorytów zgłoszonych na obszarach miejskich, podzielonej przez procent powierzchni Ziemi pokryty przez obszary zurbanizowane.

(Prawdopodobnie – przyp. red.) około 6000 meteorytów rocznie dociera do powierzchni Ziemi i około 1800 nad lądem, komentuje Gonzalo Tancredi.

Dla porównania Księżyc, który nie ma atmosfery, zderza się z 10 do 1000 ton pyłu kosmicznego dziennie. Rocznie dochodzi do około 33 000 zderzeń kosmicznych skał wielkości piłeczki pingpongowej.

PAP/ LW