Rosyjski gaz w Europie - stan uzależnienia

Rosyjski gaz w Europie - stan uzależnienia

Jak ograniczyć import rosyjskiego gazu w Europie? Międzynarodowa Agencja Energii opublikowała 10-punktowy plan zawierający propozycje, które mogą znacznie ograniczyć import gazu ze wschodu.

Międzynarodowa Agencja Energii (IEA) podała, że w 2021 r. kraje UE importowały z Rosji 155 mld m³ gazu. Rosyjski gaz w Europie 45 proc. całkowitego importu. W związku z rosyjska agresję na Ukrainę IEA zaproponowała 10-punktowy plan, jak ograniczyć import rosyjskiego gazu. Zastosowanie tych rozwiązań ma pomóc zredukować krajom członkowskim zależność od rosyjskiego gazu.

Rezygnacja z Gazpromu

.Agencja proponuje krajom unijnym rezygnację z dostaw opartych o umowy z Gazpromem, które wygasają pod koniec tego roku, a następnie zawarcie nowych kontraktów np. z Azerbejdżanem, Katarem, Egiptem, Australią czy Norwegią. Agencja podaje, że w ten sposób można 10 mld m³ gazu. Należy także zwiększyć nacisk na produkcję biogazu i biometanu, tym bardziej, że jest to konieczne w kontekście osiągnięcia celów UE w zakresie redukcji gazów cieplarnianych. W sumie można w ten sposób pozyskać z innych źródeł około 30 mld m³ gazu.

Zwiększenie zdolności magazynowania surowca

.Kolejna kwestia to zwiększenie możliwości magazynowania gazu. Według planu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, zimą zbiorniki powinny być zapełnione surowcem w przynajmniej 90 proc. do 1 października. Niestety może to zwiększyć ceny gazu.

Nasza analiza, oparta na doświadczeniach z ostatnich lat, sugeruje, że poziom magazynowania gazu na poziomie co najmniej 90% pojemności roboczej magazynu do 1 października jest niezbędny, aby zapewnić odpowiedni bufor bezpieczeństwa dla europejskiego rynku gazu w sezonie grzewczym. Biorąc pod uwagę wyczerpane obecnie magazyny, w 2022 roku należy wprowadzić o około 18 mld m3 więcej gazu niż w 2021 roku.

Odnawialne źródła energii

.Oczekuje się, że z odnawialnych źródeł energii, jak panele fotowoltaiczne, czy elektrownie wiatrowe można pozyskać 35 TWh energii. Może to pozwolić zmniejszyć zużycie gazu o 6 mln m³. By osiągnąć ten cel agencja proponuje stworzenie krótkoterminowych dotacji o wysokości 20 proc. wartości instalacji.

Krótkoterminowy program dotacji pokrywający 20% kosztów instalacji mógłby podwoić tempo inwestycji (w porównaniu z prognozą bazową IEA) kosztem około 3 mld EUR. Pozwoliłoby to zwiększyć roczną produkcję z dachowych systemów fotowoltaicznych nawet o 15 TWh.

Energia jądrowa

.W kontekście energii jądrowej IEA zaleca opóźnienie zamknięcia pięciu reaktorów jądrowych, które są planowane do 2023 r. Dodatkowo można by zwiększyć wykorzystanie elektrowni bioenergetycznych, które pracują na poziomie 50 proc. mocy. Ostatecznie mogłoby to dać 70 TWh energii i zmniejszyć zapotrzebowanie na gaz o kolejne 13 mld metrów sześciennych rocznie.

Tymczasowe opóźnienie tych zamknięć, przeprowadzone w sposób zapewniający bezpieczną pracę elektrowni, mogłoby zmniejszyć zapotrzebowanie na gaz w UE o prawie 1 mld m3 miesięcznie, podkreślają analitycy.

Międzynarodowa Agencja Energii podkreśla, że transformacja energetyczna musi odbyć się z pomocą państw członkowskich, które powinny złagodzić koszty ponoszone przez konsumentów. Obecnie kraje UE wydają na ten cel około 55 mld EUR. IEA proponuje wdrożenie instrumentów podatkowych, które obejmą zyski przedsiębiorstw energetycznych. Miałyby one pomóc w łagodzeniu podwyżek cen energii.

Wymiana kotłów gazowych na pompy ciepła

.O kolejne 2 mld metrów sześciennych gazu rocznie można będzie zmniejszyć zapotrzebowanie na gaz w konsekwencji sprawniejszej wymiany kotłów gazowych na pompy ciepła. Wymagałoby to dodatkowych inwestycji o wartości 15 mld EUR. Istotne jest też zwiększenie efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych i przemyśle.

Potrojenie obecnego tempa instalacji (inteligentnych termostatów – przyp. red) zmniejszyłoby zapotrzebowanie na gaz do ogrzewania domów o dodatkowe 200 mln m3 rocznie, przy całkowitym koszcie 1 mld EUR. Urządzenia te mogą być promowane w ramach istniejących programów, takich jak dotacje dla gospodarstw domowych lub programy zobowiązań przedsiębiorstw użyteczności publicznej, pisze Międzynarodowa Agencja Energii.

Wsparcie dla biznesu

.Uwzględnienie wsparcie dla małych firm w kwestii zwiększenia wydajności oszczędzania energii czy ograniczenie maksymalnej temperatury w kotłach z ciepłą woda do 60 stopni Celsjusza zapewniłoby dodatkowe 2 mld metrów sześciennych gazu. Dodatkowo przekonanie społeczeństwa do zmniejszenia temperatury budynków o 1 st. Celsjusza pociągnie za sobą oszczędności na poziomie 10 mld metrów sześciennych gazu rocznie.

Międzynarodowa Agencja Energii dodaje, że państwa UE muszą zwiększyć wysiłki na rzecz poszukiwania nowych rozwiązań zapewniających energię w godzinach szczytów energetycznych.

.W najbliższym czasie Unia Europejska zamierza sprawić, aby rosyjski gaz w Europie przestał stanowić argument polityczny. Plan ograniczenia importu rosyjskiego gazu zakłada redukcję importu surowca o dwie trzecie w ciągu roku.

Oprac. Mikołaj Czyż

Warto przeczytać: Sankcje na Rosję. Gospodarka doprowadzona do bankructwa?

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 9 marca 2022