Rafał LEŚKIEWICZ: Wirtualna podróż w prawdziwą historię. Nowy popularnonaukowy serwis IPN Rafał LEŚKIEWICZ: Wirtualna podróż w prawdziwą historię. Nowy popularnonaukowy serwis IPN

Wirtualna podróż w prawdziwą historię.
Nowy popularnonaukowy serwis IPN

Photo of Rafał LEŚKIEWICZ

Rafał LEŚKIEWICZ

Historyk, menedżer, naukowiec, publicysta. Były dyrektor Centralnego Ośrodka Informatyki.

Instytut Pamięci Narodowej uruchomił 11 grudnia 2019 r. portal popularnonaukowy przystanekhistoria.pl. Przestrzeń cyfrowa może być znakomitym środkiem komunikacji dla tych, którym bliska jest historia. To także miejsce spotkań z tymi, którzy o historii wiedzą niewiele, albo w ogóle a dzięki serwisowi uzupełnią swoją wiedzę o naszej przeszłości – pisze Rafał LEŚKIEWICZ

Przystanekhistoria.pl to najmłodsze cyfrowe dziecko Instytutu, serwis opowiadający o historii Polski w XX wieku. W internecie funkcjonuje wiele portali, których główną osią przekazu są treści historyczne. Czym zatem ten serwis różni się od już istniejących?

Zasadnicza różnica polega na nowatorskim podejściu do architektury informacji i prezentacji treści.

Zależało nam na tym, aby stworzyć serwis intuicyjny, który ucząc bawi – bawiąc uczy.

Przy czym największym problemem z jakim się mierzyliśmy tworząc to rozwiązanie informatyczne było pogodzenie dwóch elementów. Z jednej strony prezentacji treści adekwatnie do tematyki, z drugiej zaś prezentacji poruszanych problemów w sposób jak najprostszy, tak by każdy użytkownik czuł, że to serwis dla niego. 

Aktywność IPN na polu rozwijania kompetencji cyfrowych wpisuje się w szeroko rozumianą humanistykę cyfrową. Tę nową definicję można rozumieć jako korzystanie z nowinek technologicznych do prezentacji treści z obszaru kultury i nauki. Informatyki i rozwiązań przez nią proponowanych nie należy się obawiać, należy z nich umiejętnie korzystać, a humaniści mają do zaoferowania wiele ciekawych propozycji w zakresie tworzenia i rozwijania cyfrowych narzędzi do prezentowania zasobów kultury polskiej i nauki.

.Już teraz funkcjonuje kilka niezwykle przydatnych i przyjaznych użytkownikom rozwiązań, z których swobodnie mogą korzystać wszyscy internauci. Biblioteka Narodowa realizuje projekt Polona – wirtualną czytelnię zgromadzonych w bibliotekach polskich wydawnictw. Każdy z nas może w niej znaleźć ponad 3 mln udostępnionych obiektów. Z kolei Archiwa Państwowe udostępniają swoje archiwalia za pośrednictwem serwisu szukajwarchiwach.gov.pl. 

To tylko dwa przykłady, gotowych i działających rozwiązań jest znacznie więcej. Dzięki tego typu serwisom portalowym możemy odbyć fascynujące wycieczki w naszą historię bez konieczności wychodzenia z domu.

Od niedawna też, Ministerstwo Cyfryzacji realizuje niezwykle ambitny projekt pod nazwą KRONIK@ – Krajowe Repozytorium Obiektów Kultury i Nauki, w którym zaagregowane zostaną wszystkie „wyspowe” rozwiązania cyfrowe prezentujące nasz dorobek naukowy i kulturowy. Będzie to swego rodzaju „google dla nauki i kultury polskiej”.

W takie działania wpisuje się również Instytut Pamięci Narodowej uruchamiając portal przystanekhistoria.pl 

Prace nad portalem trwały ponad rok. Tworząc go skorzystaliśmy z metodologii User Experience zakładającej budowę użytecznych cyfrowo rozwiązań w oparciu o zasadę 4D – Discover (Odkryj); Define (Zdefiniuj); Develop (Zbuduj); Deliver (Dostarcz). Zaraz na samym początku, kiedy zapadła decyzja o budowie tego serwisu, przejrzeliśmy funkcjonujące w internecie portale o tematyce historycznej. Podglądaliśmy zastosowane w nich rozwiązania, odkrywaliśmy co w nich jest a czego w nich nie ma. Uczyliśmy się na błędach innych. Podjęliśmy się, wymagającego dla nas zadania, polegającego na zdefiniowaniu grup docelowych i ich potencjalnych oczekiwań. Odbyliśmy warsztaty koncepcyjne w rezultacie których powstała strategia treści, w oparciu o którą rozrysowaliśmy architekturę informacji. Następnie, powstały pierwsze makiety stron dla których zaczęliśmy tworzyć projekt graficzny. Kluczowym momentem była budowa portalu, spędziliśmy dziesiątki godzin na testach przygotowywanych przez programistów kolejnych wersji portalu. Wielokrotnie szliśmy na kompromis, gdyż nasze oczekiwania zderzały się z możliwościami technicznymi. Innymi słowy, czasami przysłowiowe „nie da się” stawało się rzeczywistością.

Równolegle zbieraliśmy wszystkie cyfrowe publikacje IPN, wydane dotychczas w wersjach papierowych, przejrzeliśmy setki filmów, wysłuchaliśmy mnóstwa audycji radiowych, a także poprosiliśmy nasze Koleżanki i Kolegów z Instytutu o przygotowanie wielu, krótkich ale ciekawych i nowatorskich tekstów historycznych.

W ostatnim etapie, po zasileniu portalu zebranymi materiałami przeprowadziliśmy testy, które ujawniły kilka wcześniej niedostrzegalnych błędów i niedociągnięć, a po ich naprawie po prostu uruchomiliśmy nasz serwis. 

.Co ciekawego znajdą nasi Użytkownicy w przystankuhistoria.pl? 

Znajdą w nim ponad 400 artykułów historycznych dotyczących historii Polski w XX wieku, napisanych przede wszystkim przez Pracowników IPN, setki książek, czasopism, broszur, katalogów wystaw i dodatków prasowych (ponad 800 tytułów!).

Każda publikacja jest do pobrania z portalu za darmo i bez żadnych ograniczeń. 

W naszym cyfrowym przystanku znajduje się ponad 1 tys. nagrań audio i wideo. Dodatkowo, w serwisie uruchomiliśmy kalendarium historyczne, liczące ponad 3 tys. opisanych wydarzeń z XX wieku, z każdego dnia roku.

Warto dodać, że każdy z publikowanych tekstów historycznych jest otagowany, co pozwala na lepsze dotarcie do treści, ale również ułatwia nawigowanie przez korzystającego w samym portalu. Opracowaliśmy system tagów rzeczowych i chronologicznych. 

W portalu dokonaliśmy również podziału tematycznego prezentowanych treści. Wirtualne „boxy” tematyczne zawierają zatem odwołania do artykułów, książek, filmów i nagrań związanych z danym zagadnieniem. Przykładowo, klikając w tematykę „Stan wojenny” znajdziemy w niej kilkadziesiąt różnorodnych materiałów historycznych poświęconych tej problematyce. Taka organizacja treści pomoże np. nauczycielom w prowadzonych przez nich zajęciach szkolnych, zresztą jest to przydatne dla każdego kto pragnie poznać historię. 

Z myślą o odbiorcach anglojęzycznych przygotowaliśmy podstronę zatytułowaną English Content. Zamieściliśmy w niej wybrane teksty w języku angielskim, które naszym zdaniem mogą zainteresować odbiorów na całym świecie, prezentując istotne wydarzenia z naszej historii, czy też sylwetki ważnych dla naszej historii postaci. W niedalekiej przyszłości planujemy uruchomienie anglojęzycznego odpowiednika naszego serwisu. To będzie niezwykle trudny ale jednocześnie ważny projekt. Nasza skomplikowana i pełna dramatyzmu historia nie jest łatwa do zrozumienia dla obcokrajowców.

To, co czasami jest oczywiste dla nas Polaków, jest zupełnie niezrozumiałe dla obywateli innych krajów, nawet naszych najbliższych sąsiadów.

Patronami portalu zostały trzy symboliczne postaci: Józef Piłsudski, Mały Powstaniec i Anna Walentynowicz. Każda z tych postaci uosabia poświęcenie dla Ojczyzny. Józef Piłsudski – symbolizuje odzyskanie przez Polskę niepodległości, Mały Powstaniec – walkę z okupantami podczas II wojny światowej, a Anna Walentynowicz – zmagania z komunistyczną dyktaturą. 

Portal przystanekhistoria.pl rozwija się. W zasadzie codziennie pojawiają się nowe materiały: artykuły, nagrania, cyfrowe edycje książek. Wkrótce będzie dostępna aplikacja na urządzenia mobilne, ułatwiająca codzienną przygodę z historią. 

.Hasło naszego przewodnie portalu to wirtualna podróż, prawdziwa historia… Warto tę podróż odbyć z przystankiemhistoria.pl i choć na chwilę przenieść się w przeszłość, dotykając dosłownie i w przenośni prawdziwej historii. 

Rafał Leśkiewicz

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 21 grudnia 2019

Magazyn idei "Wszystko Co Najważniejsze" oczekuje na Państwa w EMPIKach w całym kraju, w Księgarni Polskiej w Paryżu na Saint-Germain, naprawdę dobrych księgarniach w Polsce i ośrodkach polonijnych, a także w miejscach najważniejszych debat, dyskusji, kongresów i miejscach wykuwania idei.

Aktualne oraz wcześniejsze wydania dostępne są także wysyłkowo.

zamawiam