Zmarł Juergen HABERMAS

W wieku 96 lat w bawarskim Starnbergu zmarł 14 marca 2026 r. wielki niemiecki filozof, socjolog i publicysta Juergen Habermas. O jego śmierci poinformowało wydawnictwo Suhrkamp Verlag.

Zmarł Juergen HABERMAS

.Juergen Habermas był powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych europejskich intelektualistów XX wieku. Jak zauważa agencja dpa, filozof wywarł wpływ na całe pokolenia, od lat 60. XX wieku po współczesne debaty. Habermas urodził się w Duesseldorfie 18 czerwca 1929 roku; studiował filozofię, psychologię, literaturę niemiecką oraz ekonomię m.in. w Goettingen i Bonn.

Jego najważniejsze dzieła powstały we Frankfurcie nad Menem. To tam w latach 50. XX wieku, pod kierunkiem Theodora W. Adorno, jednego z najważniejszych przedstawicieli szkoły frankfurckiej, rozpoczęła się jego kariera filozofa. Powojenne analizy polityczne Juergena Habermasa pomogły ukształtować powojenny klimat intelektualny Niemiec. Za jego przełomowe dzieło uznaje się książkę „Teoria działania komunikacyjnego”, opublikowaną w 1981 roku.

Debaty Juergena Habermasa

.Badania Juergena Habermasa często dotyczyły sfery publicznej, filozof analizował formy dyskursu w ramach demokracji. Rozwinął koncept i teorię rozumu komunikacyjnego i racjonalności komunikacyjnej. Szeroko odwoływał się do tradycji Immanuela Kanta, marksistowskiej czy teorii socjologicznych.

Juergen Habermas wchodził w dyskusje dotyczące przyszłości Europy i demokracji oraz moralnych konsekwencje historii Niemiec. Prowadził polemiki z Josephem Ratzingerem (przyszłym papieżem Benedyktem XVI) czy Jacquesem Derridą. Na emeryturze, którą spędził nad jeziorem Starnberger w Bawarii, wciąż zabierał głos w sprawach politycznych – m.in. w dyskusjach o wojnie w Kosowie czy Iraku czy sporach religijnych.

Jürgen Habermas w obronie tradycyjnych mediów

.We Francji ukazała się wydana przez paryskie Editions Gallimard nowa książka Jürgena Habermasa zatytułowana „Espace public, démocratie délibérative : le tournant” („Przestrzeń publiczna, demokracja deliberatywna: przełom”).

Niemiecki filozof analizuje zmiany w polityce i społeczeństwie w ostatnich latach, związanych z wzrostem znaczenia mediów społecznościowych i nowych środków przekazu. Według autora media społecznościowe zamazują granicę pomiędzy sferą prywatną i publiczną, sprawiając, że każdy może zabrać indywidualnie głos i będzie to głos publiczny.

Jednocześnie Jürgen Habermas broni tradycyjnych mediów, twierdząc, że w przeciwieństwie do mediów społecznościowych przed publikacją wypowiedzi jako głos publiczny stwierdzały one – i potwierdzały – jej prawdomówność, racjonalność i spójność. Według filozofa utrzymanie systemu tradycyjnych mediów „nie stanowi jedynie prostego wyboru politycznego: chodzi o czysto konstytucyjną konieczność”.

.Dla Jürgena Habermasa tradycyjna wartościowa i wysokojakościowa prasa jest niemal konstytucyjną instytucją, ze względu na centralną rolę, jaką odgrywa w debacie publicznej – w powszechnym interesie społeczeństwa. Koncept przestrzeni publicznej jest dla Habermasa koniecznym warunkiem dla demokracji. „Ten kto argumentuje zaprzecza, a wzajemne mówienie „nie” wprowadza potencjał epistemiczny języka, bez którego nie moglibyśmy się uczyć jeden od drugiego” – stwierdza filozof w swojej najnowszej książce.

PAP/Mateusz Obremski/MJ